Әһли Бејт - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Шехј Сәдуг вә Шејх Туси (Аллаһын Ризваны онлара олсун) өз әсәрләриндә Имам Рза вә Имам Һәсән Әсҝәринин (әлејһимә сәлам) вагифијјә лидерләри илә мүһазирәләринин бәзи һиссәләрини ҝәтирмишдир.
Терминоложи олараг “Вагифијјә” Имам Мусаи Казим (әлејһи сәлам) вә Имам Рзанын (әлејһи сәлам) заманына аиддир. Амма диҝәр имамларын дөврүндә дә шиәдән ајрылан вә бир имамда вәгф едән (дуран) фиргәләрә раст ҝәлмәк олар. Мәсәлән Имам Әли (әлејһи сәлам), Имам Садиг (әлејһи сәлам) вә Имам Һүсејндән (әлејһи сәлам) сонра да һансыса бир шиә голунун вәгф етдијинин шаһиди олуруг. Амма терминоложи олараг бу кәлмә Имам Муса Казим (әлејһи сәлам) вә Имам Рзанын (әлејһи сәлам) заманына аид едилир.
Нөвбәхти «Фирәгуш-шиә» китабында дејир:
Једдинҹи имам Муса ибни Ҹәфәр (әлејһи сәлам) вәфат етдикдән сонра шиәләр һәбс олунараг бир даһа Һарун Әр-рәшидин зинданына атылды вә тәрәфдарлары арасында ихтилаф јарандығы үчүн онлар беш дәстәјә бөлүндүләр. Биринҹи дәстә имам Казимин (әлејһи сәлам) «Синди бе-шаһәк» зинданында вәфат етдијини вә ондан сонра оғлу имам Әли ибни Муса Ризанын (әлејһи сәлам) имамәтини гәбул етди. Икинҹи дәстә имам Муса ибни Ҹәфәрин (әлејһи сәлам) өлмәдијини вә һеч вахт өлмәјәҹәјини, јер үзү зүлм вә әдаләтсизликлә долдугдан сонра зүһур едәрәк һагг-әдаләти бәргәрар едәҹәјини, үчүнҹү дәстә исә Онун (әлејһи сәлам) гаим олдуғуну вә вәфат етдијини, лакин јенидән гајыдыб ҝизли олдуғуну һесаб едирләр. Тәрәфдарлары мәхфи шәкилдә онунла ҝөрүшүр, онлара һарам вә һалала даир һөкмләр верир. Дөрдүнҹү дәстә имамын вәфат етдијини гәбул етмиш, лакин јенидән Иса ибни Мәрјәм (әлејһимә сәлам) кими гајыдыб гијам едәрәк јер үзүндә һагг-әдаләти бәргәрар едәҹәјини билдирмишләр. Бешинҹи дәстә белә бир әгидәдә олмушдур ки, имам Казим (әлејһи сәлам) вәфат етмишдир, лакин Аллаһ-Тәала ону ҝөјләрә галдырмыш вә гијамәт ҝүнү јенидән дүнјаја гајтараҹагдыр. Биринҹи дәстәдән башга галан дөрд дәстә имам Муса ибни Ҹә᾿фәрин имамәти үзәриндә дајандыглары вә онун гејбә чәкилдијини ҝүман етдикләри үчүн «Вагифијјә» (дајананлар) вә ја«Вагифә» адландырылмышлар.
Әбүл Һәсән Әш᾿әри өзүнүн «Мәгалатул-исламијјин», «Әбдүл Гаһир Бағдади» «Әл-фәргу бејнәл-фирәг» вә Шәһристани «Әл-миләл вән-ниһәл» адлы китабларында бу нәзәријјәни ирәли сүрмүшләр.
Вагифијјәнин баниләри бу 3 шәхсдир: Әли ибни Әби-Һәмза Бәтаини, Зијад ибни Мәрван Гәнди, Осман ибни Иса Рәваси.
Онлар Имам Казимин (әлејһи сәлам) малијјат мәсәләләриндә нүмајәндәләри идиләр. Бәзи фактлара ҝөрә Имам Казым (әлејһи сәлам) шәһид олан заман онларын ихтијарында чохлу мигдарда малијјә вәсаитләри вар иди. Онлар Имам Казимдән (әлејһи сәлам) сонра имамын олмамасы иддиасы илә һәмин әмлака саһиб чыхмаг нијјәтиндә идиләр.
Имам Муса Казимин (әлејһи сәлам) 247 тәрәфдашындан 64-ү вагифијјә јолуну сечмишдиләр вә о һәзрәтдән сонра бир имамын олмајаҹағыны иддиа едирдиләр. Бу рәгәм аз бир рәгәм олмадығындан шиә тарихиндә дә она ҹидди шәкилдә јанашылыб вә Вагифијјә фикринә гаршы мүбаризә апарылыб.
Она ҝөрә дә Имам Казим(әлејһи сәлам), Имам Рза(әлејһи сәлам), Имам Һәсән Әсҝәри (әлејһи сәлам) вә саир имамлар Вагифијјә лидерләринә гаршы бәјанатлар верәрдиләр.
Вагифијјә лидери Әли ибни Әби-Һәмзә әл-Бәтаини дејир ки Әбу-Ибраһим (једдинҹи имам) мәнә деди: “Сән вә сәнин тәрәфдарларын улаға бәнзәјирсиниз”
Вагифијјәнин диҝәр лидерләри Рәваси вә Гәнди дејирләр ки бир ҝүн Имам Муса Казимин (әлејһи сәлам) јанында идик. О һәзрәт бизә деди: “Әҝәр сиз ону (Имам Рзаны) инкар етсәниз ја она хәјанәт етсәниз, Аллаһын мәләкләрин вә ҹамаатын ләнәти олсун сизә”
Имам Рза (әлејһи сәлам) да, һәдисләринин бириндә вагифиләри кафир, насибиләри исә мүшрик адландырыб вә имамы олмајан шәхси ҹаһил өлмүш шәхс кими һесаб едиб.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр.
