Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, бу ҝүнләрдә Азәрбајҹандан бир груп иҹтимаи-сијаси хадим Иранда сәфәрдә олуб. Нүмајәндә һејәтинә дахил олан Гарабағ Азадлыг Тәшкилатынын сәдри Акиф Нағы Телеграф.ҹом-а мүсаһибәсиндә сәфәрин мәгсәдләри барәдә данышыб.
– Акиф бәј, Ирана сәфәриниз нә илә бағлы иди?
– Бизим Иранын, Ҝүрҹүстанын вә Түркијәнин гејри-һөкумәт тәшкилатлары илә әлагәләримиз вар, Азәрбајҹан, Гарабағ һәгигәтләринин чатдырылмасы истигамәтиндә онларла әмәкдашлыг едирик. Ады чәкилән өлкәләрдә вахташыры тәдбирләр кечирмәјә чалышырыг. Будәфәки сәфәрин вә конфрансын тәшкилатчысы Тәбриз Университети иди. Мајын 7-дә университетдә кечирилән “Гарабағ Ислам торпағыдыр” мөвзусунда елми-практик конфранс Ислам Ингилабынын Али Лидери Сејид Әли Хаменејинин елан етдији “Азәрбајҹан Республикасынын милләти ермәни тәҹавүзүнә мәруз галыб, Ермәнистан тәҹавүзкар тәрәфдир!” девизи алтында кечирилди.
Конфранс һәм дә Шушанын ишғал ҝүнүнә һәср олунмушду. Јүксәк сәвијјәдә тәшкил етмишдиләр. Конфрансы Университетин ректору, доктор Мәһәммәдрза Пурмәһәммәди ачараг тәдбирин мәгсәдини гејд етди. Даһа сонра билдирди ки, сизи өзүмүздән, өзүмүзү сиздән билирик. Гејд етди ки, бу конфрансы кечирмәклә һәгигәтин ортаја чыхмасына, Шушанын вә диҝәр Гарабағ торпагларынын ишғалы илә бағлы һәгигәтләри үзә чыхармаға, бу һәгигәтләрин Иран ҹәмијјәтинә чатдырылмасына чалышырлар. Ректор билдирди ки, чәтин ҝүнләрдә Азәрбајҹан бизим јанымызда олуб, биз дә һәмишә Азәрбајҹанын јанында олаҹағыг. Ректор сонадәк конфрансда иштирак етди.
Тәдбирин апарыҹысы доктор Мәһәммәд Мүтәфәккир Азад Шушанын ишғалы, бу шәһәрин Азәрбајҹан вә бүтүн ислам дүнјасы үчүн әһәмијјәтиндән данышды. Деди ки, Гарабағ, Шуша Азәрбајҹан ҝәнҹләринин, бүтүн мүсәлманларын әли илә азад едиләҹәк. Диҝәр чыхыш едәнләрдән доктор Никбәхт Шушанын, Гарабағын тарихи илә бағлы мәлумат верди, рус ишғалынын мәнфи нәтиҹәләрини вурғулады. О да билдирди ки, Гарабағ мүсәлман торпағыдыр вә мүсәлманлара гајтарылмалыдыр.
Иран ордусунун еһтијатда олан ҝенералы Кәбири Иран забитләринин вә әсҝәрләринин Гарабағ мүһарибәсиндә иштиракындан данышды. Деди ки, онун өзү дә Азәрбајҹанда әсҝәрләрә тәлим кечирилмәсиндә јахындан иштирак едиб. Мәрһум Һејдәр Әлијевин һакимијјәтинин илк илләриндә диҝәр ҝенералларла бирҝә Азәрбајҹанда 8 мин әсҝәрә тәлим кечибләр. Ҝенерал билдирди ки, онунла бирликдә 150 нәфәр көнүллү әсҝәр Азәрбајҹана ҝетмишди. Гејд етди ки, онун өзү шәхсән бир нечә дөјүшдә иштирак едиб, рәһмәтлик Һејдәр Әлијев, мүдафиә назири онларла бир нечә дәфә ҝөрүшүб. Азәрбајҹан тәрәфи онларын ишиндән чох разы галыб. Ҝенерал Кәбири һәмчинин гејд етди ки, Азәрбајҹана 20 милјон долларлыг силаһ да јоллајыблар.
– Нүмајәндә һејәтинә кимләр дахил иди?
– Һејәтә Әдаләт Партијасынын сәдри, сабиг милләт вәкили Илјас Исмајылов, Вәһдәт Партијасынын сәдри, милләт вәкили Таһир Кәримли, Гарабағ Уғрунда Ислами Мүгавимәт Һәрәкатынын сәдри Рөвшән Әһмәдли, јазычы-публисист Елдәниз Гулијев, политолог Зәрдүшт Әлизадә, шаир-публисист Гурбан Ҹәбрајыл вә мән дахил идим.
– Бәс, Азәрбајҹандан ҝедән шәхсләрин чыхышларында даһа чох һансы мәгамлар габардылды?
– Мән өз чыхышымда билдирдим ки, Азәрбајҹан торпагларыны өз ҝүҹүнә ишғалдан азад едәҹәк, лакин Ермәнистанын ҝүҹлү һавадарлары вар, одур ки, бу мүһарибәдә Азәрбајҹанын да дәстәјә еһтијаҹы вар. Бу дәстәји даһа чох Иран, Түркијә, Пакистан вә диҝәр мүсәлман дөвләтләриндән ала биләрик. Хүсусилә, Иран ҹоғрафи мөвгеји, реҝиондакы тәсир имканлары, ислам тәәссүбкешлији кими амилләрә ҝөрә Дағлыг Гарабағ мүнагишәсинин һәллиндә ҹидди рол ојнаја биләр.
Әдаләт Партијасынын сәдри Илјас Исмајылов диггәти мәсәләнин тарихи көкләринә вә бејнәлхалг тәшкилатларын фәалијјәтсизлијинә јөнәлтди. Милләт вәкили Таһир Кәримли билдирди ки, Иран биринҹи Гарабағ мүһарибәсиндә Азәрбајҹана ҹидди көмәк ҝөстәриб, ики дөвләтин арасында бирлик һәмишә олмалыдыр.
Даһа сонра чыхыш едәнләрдән Гарабағ Уғрунда Ислами Мүгавимәт Һәрәкатынын сәдри Рөвшән Әһмәдли билдирди ки, биз бир-биримизә гаршы дөзүмлү олмалы, артыг тәнгидләрдән чәкинмәлијик. Иран вә Азәрбајҹан ваҹиб мәсәләләрдә, о ҹүмләдән Гарабағ мәсәләсиндә бирҝә һәрәкәт етмәлидир. Конфранс иштиракчыларындан Елдәниз Гулијев, доктор Кәффаш, доктор Руһулла Мүтәфәккир Азад, Меһди Налбәнди, Зәрдүшт Әлизадә, Сејјид Мәҹуд Пејман вә диҝәрләри дә чыхыш едәрәк тәклифләрини вердиләр. Тәбризли шаир Сәдр Мәһәммәди вә Азәрбајҹандан олан шаир Гурбан Ҹәбрајыл Азәрбајҹана, Гарабаға аид шеирләрини охудулар. Конфранс баша чатандан сонра Азәрбајҹандан ҝәлән нүмајәндә һејәтини университетин ректору Мәһәммәдрза Пурмәһәммәди гәбул етди, бир сыра мәсәләләр әтрафында ҝениш, мараглы мүзакирәләр апардыг. Бундан башга Тәбриздә Азәрбајҹан тарихи музејиндә, Гаҹарлар сүлаләсинин тарихинә аид музејдә вә диҝәр тарихи јерләрдә олдуг, мараглы експонатларла таныш олмаг иманы әлдә етдик.
– Акиф бәј, Гарабағ мүһарибәсинин ҝетдији илләрдә Иранын Ермәнистана јардым етмәсинә даир бир сыра фактлар вар. Бу бахымдан, Иранлы ҝенералын сөјләдикләрини һәгигәт кими гәбул етмәк мүмкүндүрмү?
– Мән һесаб едирәм ки, там һәгигәтдир. Ола биләр ки, бәзи деталлары дәгигләшдирмәјә еһтијаҹ вар. Ҝизли бир шеј дејил. Чәкилишләр вар, чәкилишләри мәнә ҝөстәрибләр. Садәҹә, конфрансдан сонракы ҝөрүшдә дә мән дедим ки, биз бу ҹүр мәлуматларын Иран тәрәфиндән рәсми шәкилдә билдирилмәсини истәјирик. Јәни, буну ја президент, ја мүдафиә назири, јахуд президентин мүшавири билдирсин. Рәсми гајдада билдирсинләр ки, Гарабағ мүһарибәсинин ҝедиши заманы һансы јерләрдә рәсми олараг һансы јардымлар ҝөстәрилиб, нә гәдәр силаһ верилиб. Мән суал етдим ки, нә үчүн рәсми гајдада бунунла бағлы Иран тәрәфиндән һеч бир мәлумат верилмир? Чүнки Ирана бундан әввәлки сәфәр заманы да мәнә мүхтәлиф сәвијјәләрдә билдирилмишди ки, Азәрбајҹана јардымлар олунуб. Амма бунларын һамысы елә бил ки, гејри-рәсми сәвијјәдәдир. Она ҝөрә дә бу суалы вердим ки, Азәрбајҹан ҹәмијјәтиндәки бу мәсәлә илә һазыркы гејри-мүәјјәнлик арадан галхсын.
– Әрдәбилә сәфәриниз нә заман баш тутду?
– Мајын 8-дә Әрдәбилдә шәһәрин имам-ҹүмәси Һәсән Амилинин гонағы олдуг. Һәсән Амили билдирди ки, Гарабағ онлары ән чох нараһат едән мәсәләдир. Гејд етди ки, һәр ҹүмә хүтбәләриндә ермәниләрә ләнәт охујуруг. “Гарабағын чох тезликлә азад олунмасыны истәјирик. Америка вә Русија Гарабағы өз мәгсәдләри үчүн әлләриндә сахлајыблар. Онларын әли илә Гарабағы азад етмәк мүмкүн дејил. Милләт сәһнәјә ҝәләрсә, һеч бир хариҹи дөвләт һеч нә едә билмәз. Гарабағын азадлығы дини инамын, иманын ҝүҹләнмәсиндән кечир. Гарабағда һәрб гачылмаздыр. Әҝәр имкан вериләрсә, шәраит оларса, Гарабағда дөјүшә ҝетмәјә мән һазырам, бир мүсәлман кими буну өзүмә борҹ билирәм. Иранла Азәрбајҹан бир-биринә даһа чох јахынлашмалы, бирликдә һәрәкәт етмәлидирләр”, дејә Һәсән Амили билдирди. Биз дә өз нөвбәмиздә тәшәккүрүмүзү билдирдик, әлагәләрин ҝенишләнмәси үчүн тәклифләримизи вердик.
Сәхавәт ҺӘМИД
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
_5727594de9fd3_57333db6e9bb0.jpg)
