Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- Һаҹы Илһам Әлијев: “Бәшәријјәтин әбәди хошбәхтлијини тәмин едән дин шүбһәсиз ки, инсанларын бүтүн еһтијаҹларына ҹавабдеһ олмалыдыр”
“Һәдәф будур ки, мүсәлманлар өз зәманәләринә ујғун дүшмән мүгабилиндә сон мүмкүн һәддәдәк ҝүҹлү олмалыдырлар”
Дини зәманәјә ујғунлашдырмаг олармы? Әҝәр оларса Исламын сабит гајда-ганунлары илә динамик сурәтдә инкшаф едән, һалдан-һала дүшән дүнјаны идарә етмәк мүмкүндүрмү?
Бу суалларла танынмыш илаһијјатчы алим, Азәрбајҹан Ислам Партијасынын (АИП) сәдр әвәзи Һаҹы Илһам Әлијевә мүраҹиәт етдик. Әһалисинин 95 фаизиндән чохуну мүсәлманларын тәшкил етдији Азәрбајҹан ҹәмијјәтини марагландыран бу суаллара илаһијјатчы алимин ҹавабы ашағыдакы кими олду:
- Бисмиллаһир-рәһманир-рәһим. Бәли, дини зәманәјә тәтбиг етмәк олар. Вә бу дүнјаны да мүгәддәс ислам гајда-гануларыјла идарә етмәк мүмкүндүр.
Ислам дини сонунҹу сәмави дин олдуғу үчүн гијамәтәдәк инсанларын бүтүн мадди вә мәнәви еһтијаҹларына ҹаваб вермәк игтидарындадыр. Елә бир проблем, суал јохдур ки, исламын о барәдә ҹавабы олмасын вә чыхыш јолу ҝөстәрмәсин. Исламын ҝәлишиндән дә мәгсәд мәһз будур ки, бәшәријјәтә әбәди хошбәхтлик јолуну ҝөстәрсин. Бәшәријјәтин әбәди хошбәхтлијини тәмин едән дин шүбһәсиз ки, инсанларын бүтүн еһтијаҹларына ҹавабдеһ олмалыдыр. Инсанын еһтијаҹларына нәзәр салыб диггәт етдикдә мәлум олур ки, онун еһтијаҹлары ики нөвдүр: биринҹи нөв илкин вә бәшәријјәтин ҹисмани, руһани гурулушундан вә иҹтимаи јашајыш тәрзиндән ирәли ҝәлмиш еһтијаҹлардыр. Нә гәдәр ки, инсан инсандыр вә јашајышы затән иҹтимаи јашајышдыр, бу нөв еһтијаҹлар да олмалыдыр. Ҹисмани еһтијаҹлар јејиб-ичмәк, истираһәт етмәк вә с. руһи еһтијаҹлар елм, ҝөзәллик, ситајиш, тәрбијә вә с. иҹтимаи еһтијаҹлар әдаләт, азадлыг, бәрабәрлик, аилә гурмаг вә с. кими еһтијаҹлардыр. Инсан дүнјаја ҝәлән ҝүндән бу кими еһтијаҹлар онунла олуб, һәгигәтдә онунла бирликдә дүнјаја гәдәм гојублар. Вә нә гәдәр ки, дүнјада инсан вар, бу гисим еһтијаҹлар онун кәнарында сабит, даими олараг галаҹаг.
Икинҹи нөв еһтијаҹлар исә һәгигәтдә бәшәријјәтин өзү хәлг етдији заман, мүһит, иҹтимадан ирәли ҝәлән еһтијаҹлардыр. Инсанын гануна олан еһтијаҹы кими. Сөзсүз ки, бу гисим еһтијаҹлара ҹаваб верә биләҹәк гајда-ганунларда заман-мүһит нәзәрә алынмалы вә һәр бир зәманәнин, мүһитин өзүнә ујғун ганун гәбул олунмалыдыр. Бәшәријјәтин тәкамүлүнү нәзәрә алараг, инсанларын бу гисим еһтијаҹлары гејри-сабит олдуғундан гејри-сабит гајда-ганун тәләб олунур. Бу кичик мүгәддимәдән сонра суалын ҹавабына нәзәринизи ҹәлб едирик.
Мүгәддәс ислам дининин һөкмләри ики гисимдир: сабит вә гејри-сабит.
Инсанын гејд олунан сабит еһтијаҹларына аид олан гајда-ганунлар мүгәддәс ислам дининдә сабит, әбәди олараг дәјишилмәз гајда-ганунлардыр. Чүнки бу бахымдан 20-21-ҹи әсрин инсанларыјла мин дөрд јүз ил бундан әввәлки инсанлар арасында һеч бир фәрг јохдур. Амма инсанларын икинҹи нөв олан гејри-сабит еһтијаҹларына ҝәлдикдә исә, мүгәддәс ислам дини онлар үчүн сабит чәрчивәләр, ана хәтләр тәјин етмишдир ки, һәр бир јени һадисә јени зәманәдә тәјин едилмиш чәрчивәдә өз һәллини тапмалы вә зәманәјә ујғун һөкмү верилмәлидир. Мәсәлә даһа ајдын олсун дејә бу мисала диггәт един. Ислам дүшмән нүфузунун гаршысыны алараг әрази бүтөвлүјүјүнү горумаг үчүн хүсуси ҝөстәриш вермәјиб. Ҝәрәк мөвҹуд олан вәзијјәти, зәманәни нәзәрә алараг она ујғун тәдбир ҝөрүлмәлидир. Бу бахымдан Гурани-Кәримдә мүсәлманлар үчүн бу зәминдә ана хәтт чәкәрәк чәрчивәни мүшәххәс етмишдир. “Әнфал” сурәсинин 60-ҹы ајәсиндә бујурур: “Ҝүҹүнүз чата биләҹәк һәддә дүшмәнләрин мүгабилиндә ҝүҹлү олмаға һазырлашын”.
Әҝәр бу ајәнин тәфсириндә ат чапмаг, ох атмаг төвсијә олунубса сәбәби будур ки, о заманларда ат чапмаг, ох атмаг һәрби хидмәтләрдән һесаб олунурду. Ислам бахымындан һәдәф ата миниб ох атмаг дејил. Һәдәф будур ки, мүсәлманлар өз зәманәләринә ујғун дүшмән мүгабилиндә сон мүмкүн һәддәдәк ҝүҹлү олмалыдырлар. (Әлбәттә, буну да нәзәрдән гачырмајаг ки, гејри-сабит һөкмләри сабит һөкмләрдән истинбат етмәк сәлаһијјәти јалныз али дини органларын ихтијарындадыр. Башга шәхсләрин бу саһәдә нәзәр вермәјә һаглары јохдур.
“Јени Нәбз” Гәзети
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
