Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- Ағыз гохусу инсанларын бәдән, руһ вә сосиал сағламлығына мәнфи тәсир едән амилләрдән биридир.
Бир чох инсан бу мәнфи фәсаддан әзијјәт чәкир вә ағызларындан ҝәлән ији ҝүн әрзиндә өзүнү вә әтрафындакылары дискомфорт едир.
Ағыз гохусу бурун, нәфәс јоллары вә ағҹијәрлә бағлы инфексијалар, шәкәр хәстәлији, бөјрәк вә гараҹијәр чатышмазлығы, метаболизма позунтулары, бадамҹыг илтиһабы вә диш әти нараһатлыгларынын хәбәрчисидир.
Ағыздан ҝәлән хошаҝәлмәз иј дост-таныш чеврәсиндән узаглашма, сосиал мүһитдән олмагда чәкинмәк кими нараһатлыглара сәбәб олур.
Буна ҝөрә дә, Ислам Дини ағызын вә дишләрин тәмизлијинә тиајәт етмәсинә, мисвак- диш фырчасы вә диш ипиндән истифадә едилмәсинә, һәмчинин хошәтирли маддәләрдән истифадә олунмасына хүсуси диггәт јетирир. Һәтта Шәриәт бу мәсәләјә вурғу илә јанашараг ағызын вә дишләрин тәмиз сахланылмасына төвсијәләр едир.
Биз бу мәгаләмиздә гејд олунан мәсәләјә даир ҝәлмиш Һәдиси Шәрифләрә ишарә едәрәк ағызын пис гохусундан јаха гуртармаг үчүн бәзи тәҹрүбләрәи дә ачыглајаҹағыг.
Ағзы пис гохујан инсанын агибәти
Әзиз Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) ағыз ҝиҝенијасына вә дишләринин тәмизлијинә диггәт јетирмәјиб јанына ҝәлән шәхсләри тәнгид едиб бујурарды: “Нә үчүн мисвак-фырча вурмадан сары дишләриниз илә мәним һүзурума ҝәлирсиниз?!” (Әл Мәһасин, ҹилд 2, сәһ. 381.)
Имам Садиг (әлејһи сәлам) бујуруб: “Һәзрәт Ибраһим Пејғәмбәр (әла Нәбијјина вә алиһи вә әлејһи сәлам) Кәбә Евини јенидән тәмир етдикдән сонра Кәбә Еви мүшрикләрин мурдар әлләриндән вә ағызларынын үфүнәтли гохуларындан Аллаһа (Ҹәллә Ҹәлалуһ) шикајәт етди. Елә бу ан Аллаһ Тәала Кәбә Евинә бујурду: Ахир Заманда бир груп инсанлары сәнин јанына ҝөндәрәҹәјәм. Онлар тәмизлијә диггәт јетирәнләрдир. Дишләрини мисвакла фырчалајыр вә араларында галмыш галыглары тәмизләјәрәк өз паклыгларына риајәт едирләр.” (Тәфсир Гумми, ҹилд 1, сәһ. 87)
Ағыз бошлуғунун пис гоху вермәсинин сәбәбләри
1- Ач олмаг вә мәдәнин бош галмасы.
Имам Садиг (әлејһи сәлам) бујурублар: Мөмүн шәхс үчүн даһа јахшыдыр ки, мәнзилдән чыхаркән бир шејләр мејл етсин. Чүнки бу иш онун иззәтини горујар. (Әл Мәһасин, ҹилд 2, сәһ. 160 вә 236)
2- Дишләрин арасында хөрәк гырынтыларынын галмасы
Ислам Пејғәмбәри һәзрәт Муһәммәд Мустәфа (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) бујурублар: “Хөрәкдән сонар дишләринизин арасында галмыш хөрәк гырынтыларыны тәмизләјин. Чүнки Мәләкләр үчүн ән нифрәт едиҹи һал инсанын дишләринин арасында хөрәк гырынтыларынын галмасыдыр.” (Әл Мәһасин, ҹилд 1, сәһ. 332)
Башга бир һәдисдә исә Ислам Пејғәмбәри (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) бујурублар: Ағзынызы хәлал (јәни дишләринизин арасындакы хөрәк галыгларыны тәмизләмәк) етмәк илә, паклајын. Чүнки сизинҝ ағызларыныз сизләри горујан о ики мәләкин галдығы јердир. Онлар сизинҝ ҝөрдүјүнүз бүтүн әмәлләри јазырлар. Дилиниз онларын гәләми, ағзынызын сују исә, онларын мүрәккәбидир. Онлар үчүн ән әзаблы анлар сизин дишләриниз арасында хөрәк галыгларынын галмасы анларыдыр.” (Мәкаримул Әхлаг, ҹилд 1, сәһ. 330)
Пис гоху верән хөрәкләрдән истифадә етмәк
Имам Садигин (әлејһи сәлам) сәһабәләриндән олан Муһәммәд ибн Сәнан дејир ки, Имам Садигдән (әлејһи сәлам) соған вә тәрә јејилмәси һагда сорушдум. Имам ҹаваб вердиләр: “Һәм биширилмиш вә һәм дә, кал сүрәтдә онлары јејә биләрсиниз лакин әҝәр һәр ким онлардан истифадә етсә Мәсҹидә ҝетмәсин. Чүнки онун кәнарында әјләшәнләр пис гохудан әзијјәт чәкәрләр.” (Иләлулу Шәрае, ҹилд 2, сәһ. 278, баб 295.)
Ҹәнабәтли галмаг
Һәзрәт Имам Садигдән (әлејһи сәлам) нәгл олунан һәдисдә ҝәлиб: “Ҹәнабәт һалында (јәни инсане ҹинси јахынлыг етдикдән вә ја сперма ондан хариҹ олдугдан сонар өзүнә гүсул вермәзсә) галмаг ағызын пис гоху вермәсинә сәбәб олур.” (Әл Иһтиҹаҹ, ҹилд 2, сәһ. 239-240)
Ағыз гохусундан гуртулмағын 10 јолу:
1. Мисвак (дишләрин фырычаланмасы үчүн тәбии фырча) вә јахуд умшаг јох, сәртлији орта сәвијјәли олан диш фырчаларындан истифадә един.
2. Бактерија вә гида артыгларыны тәмизләмәк үчүн дишләр ҝүндә ән азы ики дәфә фырчаланмалыдыр вә һәр ҝүн диш ипиндән истифадә едилмәлидир.
3. Ағыз гохусуна сәбәб олан амилләрдән бири дә дилдәки тәбәгәләшмәдир. Буна ҝөрә дили фырчаламағы да адәт етмәниз јахшы олар. Дишләри фырчалајаркән ағыз гохусунун 20, дили фырчалајаркән исә 80 фаизиндән хилас оларсыныз.
4. Ағыз гохусундан хилас олмаг үчүн сатылан мајеләрин бир гисминин тәркибиндә спирт вар дејә ији даһа да арта биләр. Бу нөв мајеләрдән чәкинин.
5. Синк тәркибли диш пастасы вә тәркибиндә синк олан саггызлар ағыз ијинә гаршы јахшы васитәдир.
6. Диш вә диш әти хәстәликләри ағыз гохусуна сәбәб олдуғу үчүн ағыз мүајинәси вә дишләрә гуллуг үчүн һәкимә мүраҹиәт едә биләрсиниз.
7. Ағыздан ҝәлән арзуедилмәз ијинин гаршысыны алмаг үчүн диш чүрүкләри, гырыглары вә с. кими диш проблемләри мүалиҹә едилмәлидир.
8. Протез, долғу, диш көрпүләринин араларына јығылан вә орада галан гидалар да пис гохуја сәбәб олур. Она ҝөрә дә һәр ҝүн протези чыхарыб јумаг вә тәмизләмәк ваҹибдир.
9. Ағыз гурудуғу заман да пис гохуја сәбәб олур. Ағзынызын гурумамасы үчүн мүтләг чохлу су ичмәк лазымдыр.
10. Ҹәфәри тәбии олараг нәфәси тәмизләјир. Гәһвә дәнәләри, лимон габыглары да ағыз гохусуна гаршы јахшы васитәдир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
