Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлији- 19 јанвар биз мүсәлман азәриләр үчүн мүһүм тарихи бир ҝүндүр. Бу бөјүк ҝүнү һәр ил гејд етмәлијик.
Тәхминән 24 ил әввәл сосиалист Совет һөкумәтинин ахырларында Иран вә Совет сәрһәдләриндә бөјүк һадисә баш верди.
Халг Иран торпағына ајаг гојан кими торпағы өпдүләр, онлар Иранда олдугларына инана билмирдиләр. Дејирдиләр: Биз 70 ил Ислам, Иран вә Имам Рза (ә) ешги илә Иран һәсрәтиндә, мәсҹид вә диндарлыг һәсрәтиндә јашамышыг. Одур ки, һәр шејдән өнҹә мәсҹидләрә һүҹум чәкиб, Имам Һүсејн (ә) бајрағыны тәбәррүк үчүн парча-парча етдиләр вә Гураны өпүб ҝөзләринин үстүнә гојдулар.
Аразын о тајындакы азәри мүсәлманларын белә бир рәфтары, мәсҹидләрә һүҹум чәкиб, Имам Һүсејн (ә) бајрағыны гуҹагламалары вә Гураны ағушларына алмалары һеч дә тәәҹҹүблү дејилди. Мүсәлман азәри халгын бу рәфтарындакы сирри өјрәнмәк үчүн онларын тарихи шәхсијјәтләринә нәзәр салаг:
Азәрбајҹан Республикасынын тарихи ону ҝөстәрир ки, Ислам бу халгын әсас кимлијидир. Бу дијарда шиәләрин мөвҹудлуғунун тарихи, Имам Садигин (ә) дөврүнә гајыдыр. Ымам Заманын (ә) наибләриндән бири Гасим ибн Әләла Аран шәһәриндә олуб. О бирбаша һәзрәтлә мәктублашыр вә әһалидән алдығы верҝиләри Һүсејн ибн Руһа верирди.
Гәмәри 905-ҹи илин сонларында Шаһ Исмаил Сәфәви Әрдәбили, бу ҝүн Азәрбајҹан Республикасы адланан торпаглардан фәалијјәтә башлады. О Тәбризи фәтһ етдикдән вә шиәлик рәсми мәзһәб елан олундугдан сонра шиәлији ҝүҹләндирмәк үчүн Аразын о тајыны да фәтһ етмәјә башлады вә тәдриҹән әксәријјәт шиәлији гәбул етдиләр.
Азәрбајҹан, Советин дәмир бармаглыглары ахрасында әсир олмамышдан өнҹә Ислам дүнјасына бир чох алимләр бәхш едиб. Азәрбајҹан Республикасындан олан бөјүк алимләрин сајы барәсиндә 120 нәфәрин ады чәкилиб. О ҹүмләдән:
Ајәтуллаһул-үзма Шејх Әбдул-Ғәни Бадкубеи, Ајәтуллаһул-үзма Фазил Ләнкәрани, Ајәтуллаһул-үзма Шејх Мәһәммәд Ирәвани, Ајәтуллаһул-үзма Шејх Әбдулгасим Ордубади, Әлләма Ајәтуллаһ Мирзә Мәһәммәд Әли Ғәрәви Ордубади вә саир.
Һәмчинин бу мүсәлман дијарда бөјүк елми вә дини әзәмәтә саһиб шаирләр олуб. Бу ҝүн дә Азәрбајҹан халгы онларын ады илә фәхр едир. Бу шаирләр фарс вә азәриҹә шеирләр јазыблар. Бу шаир вә јазычыларын әсәрләриндә дини дәјәрләр вә Ирана аид нишанәләр өзүнә јер тапыб.
Тезар һөкумәти сүгут етдикдән сонра, коммунизм 70 ил мүсәлман мәнтәгәләринә, хүсуси илә Азәрбајҹана көлҝә салды вә мәҹбури олараг дин иҹтимаи сәһнәдән кәнарлашдырырлды.
1925-ҹи илдән 1930-ҹу иләдәк Азәрбајҹан Республикасынын диндарларындан 300 мин нәфәрдән чоху мүхтәлиф коммунист тәшкилатлар тәрәфиндән гәтлиам олундулар.
Бу илләрәдә Гурани-кәрим зијанлы бир китаб адланыб, гадаған едилди, мәсҹидләр ја дағыдылды, јада ки, анбара, клуба, китабханаја чеврилди. Тәкҹә 1929-ҹу илдә Азәрбајҹанда тәхминән 400 мәсҹид бағланды вә 120 мәсҹид ја дағыдылды, ја да башга мәгсәдлә истифадә олунду.
Коммунистләрин вәһшиликләриндән руһаниләрин ајағына даш бағлајыб, онлары дәнизә атмаларына ишарә етмәк олар. Бу дөврләрдә динлә мүбаризә үчүн "Аллаһ" сөзүнүн јеринә "халг" сөзү гојулмаға чалышылды.
Бу илләрдә гејрәтли вә мүсәлман Азәрбајҹан халгы өз ислами кимлијини горумаг үчүн мүхтәлиф формаларда коммунистләрин дин дүшмәнлији илә мүбаризә апардылар. Бу гәһрәман шәхсләрә нүмунә олараг Шәһријар Мәлик Шәрәф вә мәрһум шәһид Шејх Ғәни Бадкубеијә ишарә етмәк олар.
70 ил Иран вә дин әлејһинә тәблиғатдан сонра азәриләр өз кимликләрини вә тарихи шәхсијјәтләрини горумаг үчүн јанварын 19-у бүтүн бу һијләләрә галиб ҝәлдиләр вә әмәли шәкилдә ҝөстәрдиләр ки, гијамәтәдәк онлары Исламдан вә тарихи вәтәнләриндән ајыра билмәјәҹәкләр.
Одур ки, бу ҝүн Иран, Ислам вә Азәрбајҹан тарихинин мүһүм ҝүнләриндән бири кими јадда галаҹаг. Елә бу сәбәбдән Әрдәбилин һөрмәтли имамҹүмәси Һәзрәт Ајәтуллаһ Амили, 2014- ҹи ил, ҹүмә намазынын хүтбәсиндә мәсумларын "Аллаһ јетимләримизин әлиндән тутуб, онлары бирләшдирәнләрә рәһм етсин" һәдисинә әмәл едән бир дин алими кими 19 јанвары "Дүнја Мүсәлман Азәриләр Ҝүнү" вә азәриләрин тарихи шәхсијјәтләрини јенидән тапмалары ҝүнү елан етди.
Мүсәлман Азәрбајҹан халгынын 19 јанварда етдикләри онларын тарихи кимликләрини нүмајиш етдирмәклә јанашы, бир чохларынын хәјалларыны пуч етди. Бәли, мүсәлман Азәрбајҹан халгы Әһли-бејти (ә) севир, Имам Әли (ә), Имам Һүсејнә (ә) ашигдирләр. Гурана, мәсҹидләрә, сејидләрә бөјүк һөрмәт бәсләјирләр. Биби Һејбәт (ә), Нардаран вә Ҝәнҹәдә Ибраһим (ә) зијарәтҝаһы кими зијарәтҝаһлар зијарәтчиләрлә долу олур.
Азәрбајҹан халгы Тасуа, Ашура, мәһәррәмин 13-ү, 17-си вә сәфәрин 10-ҹу ҝүнүнү һеч бир истиснасыз әза сахлајырлар вә әзәмәтли шәкилдә әзадарлыг кечирирләр.
Сонда бу нөгтәни гејд едәк ки, бәзиләри бу һадисәнин тарихинин 31 декабра тәсадүф етдијини дејирләр. Биз бу һадисәни дири сахламаға чалышан һәмин шәхсләрә тәшәккүр етмәклә јанашы онлардан истәјирик:
Бу мүһүм ишдә бизим јанымызда олсунлар вә һадисәнин дәгиг тарихини дәјишмәсинләр. 31 декабр һеч бир һадисә баш вермәјиб.
Буну да дејәк ки, өзләрини Азәрбајҹан Республикасы диаспорасы адландыран бәзи груплар, тарихи дәјишдирәрәк 31 декабыры рәмзи бир ҝүн елан едән бу шәхләр өлкәнин ән мүһүм мәсәләсинә, јәни Гарабағ проблеминә етина ҝөстәрмирләр.
Дүнја мүсәлман азәриләрин Гарабағы азад етмәләри үмиди илә!!!
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
