Әһли Беjт (әлеjһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjинин вердиjи хәбәрә әсасән, Сәудиjjәнин ән тәҹрүбәсиз лидерләри дә Иранын Јәмән өлкәсиндә һал-һазырда давам едән мүһарибәjә дахил олмаjаҹағыны билирләр. Амма буна бахмаjараг, Әр-Риjад Иранын Баб Әл-Мәндәб боғазына jахынлашмасындан бәрк нараһатдыр? ФактХәбәр-ин мәлуматына ҝөрә, аналитикләр буна сәбәб кими әсасән 7 ҹаваб садалаjырлар.
1 Ән сәтһи тәһлилдә Әрәбистанынын Јәмәндә бәһанә ахтармасы ағла ҝәлир. Бу дөвләт Алтылыг вә Иранын нүвә данышыглары мүзакирәләринә мане ола билмәди. Даһа өнҹә исә һәм Суриjада, һәм дә Ирагда сиjаси мәғлубиjjәтләрә мәруз галды. Буна ҝөрә дә инди Јәмәндә Теһраны дахили саваша чәкәрәк, реҝионал ҝүҹүнүн әримәсинә jол ачмаг истәjир. Әрәбистан бундан әввәл дә Ираны Суриjада jоруҹу бир савашын ичинә чәкмәк истәди, амма баш верән һадисәләр вә Әсәд һакимиjjәтинин дирәниши Иранын Суриjа мүһарибәсиндә Вашингтон вә Парис кими бөлҝә хариҹи гүввәләрлә үзбәүз ҝәлмәсинин гаршысыны алды. Буна ҝөрә дә инди Әрәбистан Јәмән бөһранында Ираны мүһарибә меjданына чәкәрәк, бөлҝәнин инамсызлыг сәбәбинин бу өлкә олдуғуну ҝөстәрмәк истәjир. Әслиндә Әр-Риjадын Сәнаjа тәҹавүзү бу иддианын әксини сүбут едир. Әрәбистанын jардым ҝәмисини тәһдид етмәси исә Ираны реҝионал бир мүһарибәjә тәһрик етмәjин сон һәмләси ола биләр. Амма Иран дәфәләрлә бу мүһарибәjә дахил олмаг истәмәдиjини ачыглаjыб.
2 Әрәбистан Иранын jардым ҝәмисини тәһдид едәрәк, һәмчинин Иран тәjjарәсинин енишинә мане олараг, өзүнүн Һусиләрә гаршы бәрабәр олмаjан дөjүшдә алдығы мәғлубиjjәти компенсасиjа етмәк истәjи вар. Әр-Риjад бу һадисәдән әввәл Јәмән һүҹумунда говушмаг истәдиjи jедди мәгсәдә дә наил олмадығыны етираф етмишди. Әрәбистан Иранын мүһарибә әлеjһдары америкалыларын вә авропалыларын да ичиндә олдуғу бир ҝәми илә силаһ ҝөндәрмәjәҹәjини jахшы билир. Буна бахмаjараг, Әрәбистанын бу тәһдиди ҝүҹ нүмаjиши мәнасыны верир. Һалбуки, реҝионда ән зәиф вә тәк галдығы бир просеси тәҹрүбәдән кечирир.
3 Әрәбистан Иран ҝәмисинин Јәмән саһилләринә ҝәлмәсинин Јәмән мүһасиәсинин сону мәнасыны дашыjаҹағыны билир. Әр-Риjад Јәмәни мүһасирә етмәклә вә Јәмән халгыны дара салмагла Һусиләрин ҝери аддым атаҹағыны ҝүман едир. Бу шәртләрдә мүһасирә һалгасынын Иран тәрәфиндән гырылмасы jоруҹу бир мүһарибәнин давам етмәсинә вәсилә олаҹаг вә ҝетдикҹә Әрәбистан зәифләjәҹәк, тәһгир олунаҹаг. Буна ҝөрә дә Әр-Риjад өзү үчүн Јәмән һүҹумуну уғурла сона чатдыраҹаг jеҝанә стратеҝиjа олан мүһасирәнин jарылмасына изн вермәк истәмир.
4 Диҝәр бир мәгам исә Әрәбистанынын Иранын әрәб дүнjасында тәрәфдаш тапмасындан нараһат олмасыдыр. Әр-Риjад 36 ил әрзиндә Иранын мәзлум әрәб халгларыны мүдафиә едәрәк, әрәбләр арасында бәнзәрсиз бир мөвге әлдә етдиjини билир. Буна ҝөрә дә шиә-сүнни дилеммасы jаратмагла, артан тәрәфдашлығын гаршысыны алмаг истәjир. Иран jардым ҝәмисинин Әрәбистанын гоншу өлкәсинә чатмасы, Әрәбистанынын тәзjиги алтындакы бир әрәб халгына көмәк әлинин узадылмасы мәнасындадыр. Бу исә узун перспективдә Иран тарфадарлығынын артмасына сәбәб олаҹаг. Һәгигәти исә Әрәбистан гәбул етмәк истәмир, чүнки Иранын бир әрәб өлкәсинә jардым месажынын jеҝанә мәнасы вар: Јахын Шәргдә ҝүҹ!
5 Әрәбистанын һава вә гуруда Иран илә ҝизли бир һәрби рәгабәт шәраитиндә олдуғуну да jаддан чыхармаг олмаз. Әрәбистан, Иран донанмасынын мүһафизәси алтында бир jардым ҝәмисинин мәгсәдинә чатмасынын әрәб ордуларынын мәғлубиjjәтинин тәмәлини гоjаҹағыны билир. Бу әрәбләр үчүн ики дәфә тәһгир олунма мәнасыны верир. Һәр шеjә бахмаjараг Әрәбистан jардым ҝәмисинә мүмкүн һүҹум үчүн һәр һансы бир гануни әсас тапа билмир, долаjысы илә өзү гурдуғу бир оjунун чәтинлиjинә дүшүмүш вәзиjjәтдәдир. Әрәбистан Иранла һәрби гаршыдурманын хүсусилә Гәрбин Әр-Риjаддан мәсафә сахладығы бир вахтда тәһлүкәли олдуғуну һесаб едир. Мәһз буна ҝөр дә Сәудиjjә чәтин шәртләр алтында гәрарсыз галыб.
6 Иран ҝәмисинин һәдәфә ҝәлмәси вә Јәмән халгы тәрәфиндән гаршыландығы ҝөрүнтүләринин паjлашылмасы медиа мүһарибәсиндә даһа бир мәғлубиjjәт демәкдир. Чүнки бу ҝөрүнтүләрлә Иранын jардым әли узатмасына гаршы Әрәбистанын тәҹавүзү ҝөстәриләҹәк. Белә һәссас дөврдә Әрәбистан бу мәғлубиjjәти дә һәзм едә билмәjәҹәjини дүшүнүр.
7 Әҝәр Иранын jардым ҝәмиси һәдәфә чатарса вә Әрәбистан бөлҝә хариҹи ҝүҹләри Иранын бу һуманитар jардым әмәлиjjатыны даjандырмаға разы сала билмәсә, Әр-Риjад Гәрб стратегләр jанына һәр заманкындан даһа чох зәиф шәкилдә дәjәрләндириләҹәjини вә етибардан дүшәҹәjини дәрк едир. Әрәбистан дәфәләрлә һәм Суриjа вә Ираг бөһраны, һәм нүвә мүзакирәләри, сон олараг исә Кемп Девиддә Иранла рәгабәтдә Гәрби өз тәрәфинә чәкмәдә уғур әлдә едә билмәди. Әҝәр бу дәфә дә беjнәлхалг суларда олан гүввәләри Иран ҝәмисини даjандыра билмәсә, даһа бир нүфуз иткиси илә үзләшәҹәк. Бу исә Әр-Риjадын бөлҝәдә ҝүҹүнүн азалмасынын ишарәси мәнасыны дашыjыр.
Бу jедди сәбәби нәзәрдән кечирдикдә Әр-Риjадын нә үчүн инадла Иранын һуманитар jардымларынын һәдәфә чатмасынын гаршысыны алмаг истәдиjини дәрк едирик. Әслиндә, Әрәбистаны узун перспективдә бу мөвгеjини давам етдирмәjәҹәjини вә иҹтимаиjjәтинин тәзjигини галдырмаjаҹағыны билир. Амма ҝөрүнән одур ки, Әрәбистанынын jени лидерләри ән азындан Јәмән саһәсиндә шәртләрин леһләринә дәjишмәсини вә Иран ҝәмисинин хиласкар кими гаршыланмамасына үмид едирләр. Әкс тәгдирдә, Иран Јәмәнин хиласкары кими гәбул едиләҹәк. Бу вәзиjjәтин исә Сәудиjjәни хошбәхт етмәjәҹәjи ачыг бир һәгигәтдир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәjә истинад лазымдыр
