Сејјид Мәһәммәд Казим Һүсејни Хорасани Мүдәррис Һаиринин оғлу Ајәтуллаһ Мәһәммәд Тәги Мүдәрриси, милади 1945-ҹи илдә анадан олуб. О, мүгәддәс Кәрбәла шәһәриндә алим вә фәгиһ аиләсиндә дүнјаја ҝөз ачан мүасир шиә мүтәфәккири, тәдгигатчысы вә јазычыларындан биридир. Ушаглыг илләриндән сонра дини елмләри өјрәнмиш вә бөјүк алимләрин һүзурундан бәһрәләнмишдир. Анҹаг дини елмләрлә мәһдудлашмамыш, диҝәр елмләри дә өјрәнмишдир.
Бу тәфсирчинин һуманитар елмләр, фәлсәфә, ирфан вә Гәрб мәдәнијјәтинин тәнгиди саһәсиндә фикир вә мүлаһизәләри вар. Онун бир чох арашдырма вә мәгаләләри Ирагын әрәб журналларында, Иран вә Ливанда дәрҹ олунуб. О, Елми һөвзәләрин мәшһур устадларындан биридир. Ҝүнүн тәләбләринә ујғун олараг јени тәшкилатланма вә планлашдырма јолу илә елми һөвзәләрдә ислаһатларын апарылмасы истигамәтиндә аддымлар атмышдыр.
Онун хүсусијјәтләриндән бири дә вахташыры чыхышлары олуб. Мүхтәлиф мәгамларда инсанлара мүраҹиәт едиб, онларын вәзифәләриндән хәбәрдар олмасыны, онларын ҝүҹлү вә зәиф тәрәфләрини ҝөстәрмәсидир.
О, һәмчинин заман-заман баш верән мүһүм һадисәләр һаггында данышыр, мүхтәлиф групларын һәмин һадисә илә бағлы вәзифәләрини мүәјјәнләшдирир. Бүтүн гејд олунан һалларла јанашы, онун ҝениш елми јазы вә арашдырмалары вар. Һәр шејдән әввәл "Мин һудәл-Гуран" тәфсири вә Ајәтуллаһ Мүдәррисинин маарифләндириҹи китабчалары мүхтәлиф иҹтимаи вә елми групларын диггәтини ҹәлб етмишдир.
Тәфсирин хүсусијјәтләри
Мәтләбләри тәгдим етмәк вә тәфсирә дахил олмаг методу будур ки, әввәлҹә бир нечә ајә зикр едир. Сонра һәмин мәҹмуәнин үмуми месажларыны гејд етдикдән сонра ајәләрин ҹүмләләрини һиссә-һиссә изаһ едир. Ајәләрин һәр бир һиссәси бир мөвзуја аид едилир вә башлыг верилир. Мүәллиф тәфсирдә дүшүнүлмүш вә расионал аспектләрә әсасланмыш вә узаг дејимләрә, гејри-мүмкүн вә гејри-мадди еһтималлардан истифадә етмәмиш вә ја онлара даһа аз диггәт јетирмишдир.
Бу тәфсир илаһи ајәләрдән истифадә етмәклә сосиал вә тәрбијәви һәгигәтләри әлагәләндирир. Бу әсәрин Гурани-Кәримин тәфсириндәки методу вә ајәләрдәки тәфәккүрү диггәт чәкир. Ејни методла сосиал вәзијјәтлә неҹә гаршылыглы әлагәдә олмағы тәһлил едир. Мүәллиф бу тәфсирдә һәм дә ислами һәрәкат шәртләринин тәләб етмәдији мүрәккәб мәсәләләри бәјан етмәкдән узаглашмаға чалышмышдыр. Бу мәгам бу тәфсирә өзәл бир хүсусијјәт верир ки, бу да ону диҝәр тәфсирләрдән фәргләндирир.
Үмумијјәтлә, бу тәфсирин имтијазлары һаггында демәк олар ки, онун јазылмасында хүсуси вә јениликчи бир метод ҝөрмәк олар. Мәтләбләри чох садә вә ејни заманда хош, мүтәшәккил вә низам-интизамлыдыр. Онун әрәб дили сәлис, мүасир вә бүтүн әрәб алимләри үчүн баша дүшүләндир. Һәмчинин башгаларынын тәфсирләринин тәкрарланмамасына чалышылмыш вә башга тәфсирчиләрин фикирләрини ифадә етмәмишдир. Тәфсирчинин Гуранын тәрбијәви ҹәһәтләрини ифадә едәркән психоложи тәһлил үсулундан истифадә етмәси бу тәфсирин башга бир хүсусијјәтидир. Диҝәр бир мәгам да будур ки, мүәллиф Гуран ајәләри илә мөвҹуд реаллыг вә мүасир Ислам үммәтинин мәдәни, иҹтимаи вә сијаси вәзијјәти арасында мөһкәм әлагә јаратмаға чалышыр. Инсанын өз әмәлинә ҝөрә мәсулијјәт дашыдығыны вурғулајыр вә өз мәсулијјәтини гәбул етмәјә чағырыр.
Гејд едилдији кими, бу тәфсир ајәләрин мәналарынын изаһына, онун уҹа мәгсәд вә мәрамларынын ифадәсинә вә ҹәмијјәтин дәрдләринин уғурлу вә фајдалы мүалиҹәсинә әсасланыр. Бу тәфсирдәки мәтләбләр категоријалар үзрә тәгдим олунуб вә әнәнәви тәфсирләрин техники вә академик мүзакирәләринә даһа аз јөнәлиб. Бу сәбәбдән тәфсирчинин мәгсәди, һәтта бәзи һәдисләри гејд етмәкдә белә, Гураны баша дүшмәк үчүн ајәләри бәјан етмәк, онун тәрбијәви вә әхлаги үсулуну изаһ етмәкдир.
342/
