6 dekabr 2021 - 14:56
Авропа АБШ-дан мүстәгил һәрәкәт едә билмир

Авропа Трампын нүвә анлашмасындан чыхмасындан сонра мүстәгил мөвге тута билмәдији кими Вјана мүзакирәләриндә дә тарихи бир гәрарда өзү үчүн Америкадан мүстәгил бир маһијјәт тәриф етмәјә һазыр дејил.

АБНА24 Хәбәр Верир, АБШ-ын дөвләт катиби Ентони Блинкен Рөјтерс-лә сон мүсаһибәсиндә дејибдир ки, Иранын ҹидди олмамасы мүзакирәләрин битмәсинә баис олду.

Блинкенин бу ифадәси ондан хәбәр верир ки, Америка мүзакирәләрдә рәсмән иштирак етмәсә дә мүзакирәләр просесинә вә авропалы тәрәфләрин гәрарчыхармаларына нәзарәт/ вә өз нәзәрини тәтбиг едир.

Американын биртәрәфли јанашма тәрзи вә бејнәлхалг өһдәликләрә мәһәл гојмамасы Бирләшмиш Штатларын хариҹи сијасәт саһәсиндәки һәмишәки хүсусијјәтләриндән биридир вә бу сабит ҝедишат бәзән даһа артыг сүрәт алыбдыр.

Американын Иранла гаршылашма заманы БМТ Тәһлүкәсизлик Шурасынын иҹласындакы мәғлубијјәти тарихи бир һадисә кими ҝөстәрди ки, дүнја бу өлкәнин биртәрәфли јанашма тәрзиндән тәнҝә ҝәлиб. Һәмин иҹласда Трампын интенсив шәкилдә ҝүнаһы башгасынын бојнуна јыхмасы вә ҹәһдинә рәғмән, Американын Ирана гаршы силаһ гадағасынын узадылмасына даир гәтнамә лајиһәси шурада сәс газанмады.

Американлар ҹари Вјана мүзакирәләриндә иштирак етмирләр вә бу, Бајденин демократ һөкумәти тәрәфиндән Трампын нүвә анлашмасыны тәрк етмәк үзрә биртәрәфли јанашма сијасәтинин үстүөртүлү шәкилдә тәсдиг едилмәси демәкдир.

Әли Багири сон Вјана иҹласы битәркән авропалы тәрәфләрин Иранын тәклифләриндән разы галмамаларына даир суалын ҹавабында белә дејиб: Авропалы тәрәфләрин бизим тәклифләримиздән разы галмамалары дүрүстдүр. Амма мүһүм олан ҹәһәт будур ки, бу тәклифләр ики тәрәф арасындакы ортаг әсаслара ујғун олараг һазырланыб. Буна ҝөрә, онлар бу тәклифләрин мәсәләјә дәхли олмадығыны демәјиб, буна етираз етмирдиләр. Амма дејирдиләр ки; «бунлар бизим бахышларымызла ујғун ҝәлмир. Мән дә онлара дедим ки; «бу тәбии мәсәләдир вә биз мүзакирәләрдә мүтләг сизин бахышларыныза ујғун ҝәләҹәк мәтләбләр демәли дејилик. Биз өз бахышларымыз, марагларымыз вә сијасәтләримизә әсасланан мәтләбләр ирәли сүрүрүк, амма мүһүм олан ҹәһәт будур ки, бу тәклифләр бир әсаса сөјкәнир вә о әсасы гаршы тәрәф дә гәбул едир. Бу мөвзу үзәриндә һамы фикир бирлијинә малик иди вә һеч кәс вә һеч бир авропалы тәрәф һеч бир вәҹһлә иддиа етмирди ки, Иранын тәклифләри ики тәрәфин гәбул етдији гануни вә һүгуги әсаса малик дејил.

Багринин бу сөзләри ондан хәбәр верир ки, авропалылар бејнәлхалг һүгуг нормаларына әсасән, Иранын тәклифләрини һүгуги һесаб едирләр.

Вјана мүзакирәләри Иранын диҝәр өлкәләрә һансы өншәрт вә тәклиф пакетләрини тәгдим етмәси бахымындан авропалылар үчүн бөјүк бир имкандыр ки, американ унилатерализмини дәф етмәк үзрә өзләринин алтмыш илдән јухары ҝедишләринин давамында, мүтләг шәкилдә онлар үчүн сијаси вә игтисади хәрҹләр ҝәтирәҹәк Иранла максимум вә тарихи разылашма илә, Америка үчүн бејнәлхалг вә һүгуги гајдалара биртәрәфли сәдагәтсизлик хәрҹини артырсын вә Авропа Бирлијинин маһијјәтини јүксәлтсинләр.

342/