15 noyabr 2021 - 18:17
Минск групу инадкарлығындан әл чәкмәк истәмир-Тәһлил

Бакы Дөвләт Университетинин профессору АТӘТ Минск групунун јенидән фәаллашмасыны Сәһәр Каналына шәрһ етди.

АБНА24 Хәбәр Верир, университетин Журналистика Факултәсинин досенти, сијаси елмләр доктору Сабир Мәммәдли Сәһәр ТВ-нин вебсајтында дәрҹ олунмуш мәгаләсиндә јазыр:

Икинҹи Гарабағ мүһарибәси бир чох бејнәлхалг актјорлары гәфләтән јахаладығына ҝөрә, онлар Ҹәнуби Гафгазда ҹәрәјан едән һадисәләрдән бир нөв кәнарда галдылар. Бунунла белә мүһарибә дөврүндә онларын сәрҝиләдији давраныш әсл сималарыны ачды вә дүнја иҹтимаијјәтинә ҝөстәрди. Франса ачыг шәкилдә Ермәнистаны дәстәкләди вә бүтүн дипломатик васитәләрлә она көмәк етмәјә чалышды. Һәтта бир чох һалларда Франса чох габа давранмағы да унутмады. Франса президенти Макронун мүхтәлиф ачыгламалары, Ермәнистанын үнванына мүәјјән месажлар сәсләндирмәси, һуманитар јардым ады илә бир нечә дәфә намәлум јүкләр ҝөндәрмәси, мүһарибәдән сонра исә Франса парламенти үзвләринин Јеревана сәфәр етмәләри, сәсләндирдикләри бәјанатлар ону демәјә әсас верир ки, Франса рәһбәрлији бүтөвлүкдә Ермәнистанын јанында иди. Белә давраныш сөзсүз ки, Азәрбајҹаны һиддәтләндирди, һәјәҹанландырды. Чүнки Франса АТӘТ-ин Минск групу һәмсәдрләриндән биридир вә бејнәлхалг статусуна ҝөрә битәрәф галмалыдыр.

Бунунла әлагәдар Азәрбајҹан рәһбәрлији вә иҹтимаи-сијаси хадимләр Франсанын һәмсәдр кими нејтрал олмалы олдуғуну дәфәләрлә сәсләндирдиләр вә өз етиразларыны билдирдиләр, һәтта Франса сәфири бу мәсәләдә һаглы олараг гынаг өбјектинә чеврилди.

Ону да нәзәрә алмаг лазымдыр ки, Франсанын бир иддиасы да Ермәнистанда Русијаны әвәзләмәк мејилләри илә бағлы иди. Русија исә сөзсүз ки, буна имкан вермәк истәјиндән узаг иди вә Франсаны имкан дүшдүкҹә далана јөнәлдирди.

Русијанын просесләрә мүнасибәти әввәлки империја амбисијалары илә сәсләширди вә иҹтимаи рәјә ојнамагла ҝүја нејтрал мөвге тутдуғуну ҝөстәрирди, амма әслиндә бүтүн имканларла Ермәнистана көмәк едирди. Гарабағда јерләшдирилән бүтүн һәрби техника, силаһ-сурсат Русија истеһсалыдыр вә 4 милјард дәјәриндә олан бу силаһы әлдә етмәјә Ермәнистанын малијјә вәсаити јох иди. Одур ки, Русија үздә битәрәф мөвге тутдуғуну ҝөстәрсә дә, атәшкәсә, һәрби әмәлијјатларын дајандырылмасына чалышырды вә бу аддымлар бирбаша Ермәнистанын хилас едилмәсинә јөнәлмишдир.

Нәтиҹә етибарилә 9 нојабрда Русија бир нөв “хиласетмә” әмәлијјатыны һәјата кечирә билди.

АБШ-а ҝәлинҹә, Трамп администрасијасы мүһарибә дөврүндә хејли пассив давранды вә мәсәләләрә мүдахилә етмәк тәшәббүсүнү фәаллашдыра билмәди, атәшкәс режиминә наил олмаға чалышса да, чевик давранмады вә бир нечә дәфә ермәнипәрәст ачыгламалары илә јадда галды.

Беләликлә АТӘТ-ин Минск групунун һәмсәдр өлкәләри ачыг вә ҝапалы шәкилдә Ермәнистанын јанында олдугларыны ҝөстәрмиш олдулар.

Мәһз бу контекстдә 44 ҝүнлүк һәрби кампанијадан сонра АТӘТ-ин Минск групунун үзвләри реҝиона мүдахилә етмәјә јол ахтарырдылар вә просесләрә нүфүз етмәјә чалышырлар.

Амма ҝөрүнән одур ки, АТӘТ-ин Минск групунун һәмсәдрләри өз инадкарлығындан әл чәкмәк истәмир вә реҝиондакы просесләрә гарышмаға чалышырлар.

Азәрбајҹан рәһбәрлијинин исә АТӘТ-ин Минск групу гаршысында галдырдығы мәсәлә ондан ибарәтдир ки, јени реаллыглар нәзәрә алынсын, реҝионда сүлһ просеси ҝүҹләндирилсин вә бу истигамәтдә јени фәалијјәт планы һазырлансын.

Дүшүнүрәм ки, Азәрбајҹан гәтијјәтли мөвге ортаја гојса, Минск групу илә чевик дипломатик хәтт јүрүдә билсә вә әсасән дә Гарабаға даир БМТ-нин мәлум гәтнамәләриндә гејд едилдији кими ермәни силаһлы бирләшмәләринин Ханкәнди вә әтраф әразиләрдән чыхарылмасына, мәҹбури көчкүнләрин доғма јурдларына гајтарылмасына, Јухары Гарабағдан кечән коммуникасија хәтләринин ачылмасына наил ола билсә, диҝәр проблемләри јолуна гојмаг мүмкүн олаҹаг.

342/