29 may 2021 - 15:27
Ермәнистанла Азәрбајҹан арасында сәрһәд проблеминин һәлли сүлһ үчүн ваҹибдир

Ҹәнуби Гафгаздакы әрази мүбаһисәләри, сәрһәд мәсәләләри реҝионал сүлһ вә тәһлүкәсизлијә әсас тәһдиддир. Азәрбајҹанла Ермәнистан арасындакы сәрһәд проблеми исә хүсусилә гејд олунмалыдыр.

АБНА24 Хәбәр Верир, Совет иттифагынын дағылдығы вахтдан индијәдәк Ермәнистанла Азәрбајҹан Гарабағ мүнагишәси үзүндән дөвләт сәрһәдләринин делимитасијасы вә демаркасијасы просесинә башлаја билмәјибләр. Хатырладаг ки, 1990-ҹы илләрин әввәлләриндә башламыш Гарабағ мүнагишәси Азәрбајҹанын әразиләрини итирмәси илә нәтиҹәләнмишди. Биринҹи Гарабағ мүһарибәси нәтиҹәсиндә Ермәнистан Азәрбајҹан әразисинин 20%-ни ишғал етмишди. Бунунла да Бакы һәм Ермәнистан, һәм дә Иранла дөвләт сәрһәдинин бөјүк һиссәсинә нәзарәти итирмишди.

Бүтүн бу илләр әрзиндә бејнәлхалг һүгуг Азәрбајҹанын тәрәфиндә олса да, проблем узун илләр һәлл олунмамыш галыб. Бу дөврдә көврәк сүлһүн тез-тез позулмасы, мүнагишәнин заман-заман ҝәрҝинләшмәси һәм Азәрбајҹан, һәм дә ермәни халгына әзаб вә фаҹиәләр јашадыб.

Икинҹи Гарабағ мүһарибәси заманы Азәрбајҹан Ордусу әкс-һүҹум әмәлијјаты кечириб. Нәтиҹәдә о, ишғал алтындакы бир сыра рајонларыны азад едиб. Мүһарибә јалныз Москванын мүдахиләси илә дајандырылыб. Бу мәгсәдлә өтән ил нојабрын 10-да Азәрбајҹан, Ермәнистан вә Русија лидерләри арасында үчтәрәфли бәјанат имзаланыб. Бундан сонра Русија реҝионда сүлһ вә атәшкәсә зәманәт верән әсас дөвләтә чеврилиб.

Инди тәрәфләр постмүһарибә дөврүнә аид мүһүм мәсәләләрин һәллинә чалышыр. Сөһбәт нәглијјат әлагәләринин ачылмасы јолу илә игтисади мүнасибәтләрин бәрпасындан, һәмчинин дөвләт сәрһәдләринин делимитасијасы вә демаркасијасындан ҝедир. Делимитасија вә демаркасија просесини хүсуси вурғуламаг лазымдыр. Чүнки реҝионда ҝәләҹәк сүлһ вә тәһлүкәсизлик үчүн мәһз бу мәсәлә мүһүм әһәмијјәт кәсб едир.

Амма бу јахынларда тәрәфләр арасында Зәнҝәзур реҝионундакы Гараҝөл ҝөлү әтрафында инсидент баш галдырыб. Бунунла, Ермәнистан-Азәрбајҹан сәрһәдләринин там делимитасијасы вә демаркасијасынын әһәмијјәти даһа да бөјүјүб. Она ҝөрә дә һазырда тәрәфләр арасында давамлы сүлһүн бәргәрар олмасы үчүн ән өнәмли мәгам дөвләт сәрһәдләринин делимитасијасыдыр. Бу гоншу өлкәләр дөвләт сәрһәдинин делимитасија вә демаркасија илә бағлы разылашманы имзалаја билмәзләрсә, сәрһәд проблеми Ермәнистанла Азәрбајҹан арасында тәһлүкәсизлик вә давамлы сүлһ үчүн әсас манеә олаҹаг.

342/