Әһли Беjт (әлеjһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjинин вердиjи хәбәрә әсасән, Бу ҝун Һәзрәти Әли (ә)-ын шәһадәт ҝүнүдүр
Бу ҝун Һәзрәти Әли (ә)-ын шәһадәт ҝүнүдүр Һәзрәт Әли (ә):"Рамазан аjы дахил олду. О, аjларын ән үстүнү, илин әввәлидир. Билин ки, ҝәләҹәк Рамазанда артыг мән сизин аранызда олмаjаҹағам"
Мүттәгиләрин мөвласы, елм вә һикмәт чешмәси һәзрәт Әли ибн Әбу Талиб (ә) һиҹрәтин 40-ҹи или Рамазан аjынын 19-у чәршәнбә ҝүнү Куфә мәсҹидиндә гылынҹ зәрбәси илә башындан jараланмыш, 21-ҹи ҹүмә ҝеҹәси исә шәһадәтә чатмышдыр. О, Һәзрәт Пеjғәмбәрин пеjғәмбәрлиjини изһар етмәмишдән әввәл он вә jа он ики ил өмүр сүрмүш, 23 ил исә Пеjғәмбәрлә бәрабәр олмушдур. Һәзрәт Рәсули-Әкрәмдән сонра 30 ил jашамышдыр. Шәһадәтә jетишдиjи вахт 63 вә jа 65 jашы вар иди. Һәзрәт Әли (ә) ушаглыг чағларында да Пеjғәмбәр һәзрәтләри илә бир jердә олмуш вә онун ҝөзәл әхлагы илә әхлагланмышдыр. Һәзрәт Муһәммәд (с) Аллаһ тәрәфиндән пеjғәмбәрлиjә сечилдикдә дә она илк дәфә иман ҝәтирән шәхс Әли (ә) олмушдур.
Пеjғәмбәрлә олдуғу илләрдә дә һәмишә онун архасы олмуш, ән чәтин ҝүнләрдә она ән jахшы jардымчы олмушдур. Бүтүн Әһли-Сүннәт вә Шиә мәнбәләри о бөjүк шәхсиjjәтин фәзиләтләри илә долудур. Ислам jолунда ҝөстәрдиjи рәшадәт вә иҝидликләр дә мисилсиздир. Пеjғәмбәр о Һәзрәтә хитаб едәрәк буjурмушдур: «Еj Әли! Сәнин мәнә олан нисбәтин, Һарунун Мусаjа олан нисбәти кимидир. Лакин мәндән сонра пеjғәмбәр jохдур. Сән дүнjада вә ахирәтдә мәним гардашымсан». Демәли, әсһаб ичәрисиндә Пеjғәмбәрә ән jахын олан шәхс Әли (ә)- дыр ки, онун өзүнүн дүнjа вә ахирәт гардашы һесаб етмишдир. Әли (ә) –дан башга бу мәгам вә фәзиләт һеч кимсәjә нәсиб олмамышдыр. Рәсули-Әкрәм бир чох һәдисләриндә Һәзрәт Әли (ә)-ын шәһадәтинә дә ишарә етмиш, ону өлдүрәҹәк шәхсин дүнjанын ән пис инсаны олаҹағыны габагҹадан хәбәр вермишдир.
Нәсаи өз мөтәбәр сәнәди илә Әммар ибн Јасирдән бу һәдиси нәгл етмишдир. Әммар демишдир ки, мән Әли (ә) илә бәрабәр бир дөjүшдә идим. Аллаһ Рәсулу «инсанларын ән писи олан ики нәфәр һаггында сизә мәлумат веримми?» деди. Биз бәли еj Аллаһ Рәсулу дедик. Һәзрәт Пеjғәмбәр, «Биринҹиси, Сәмуд гөвмүндән олуб Салеһ пеjғәмбәрин дәвәсини өлдүрән Уһаjмир, о бири дә сәнин бурандан вуруб ганыны бураjа гәдәр ахыдан кәсдир» буjурду вә әли илә Һәзрәт Әли (ә)-ын башы илә саггалыны ҝөстәрди.
Хәлифә Осман ибн Әфвандан сонра Һәзрәт Әли (ә) мүсәлманларын тәкиди илә заһири хилафәтә jетишди. Османын хилафәти дөврүндә jаранмыш һәрҹ-мәрҹлик нәтиҹәсиндә хилафәтдә бир чахнашма вә пәракәндәлик jаранмышды. Әли (ә) хәлифә олдугдан сонра пәракәндәлиjи арадан ҝөтүрмәк мәгсәдилә дахилдә ислаһат ишләри апармаға башлады. Лакин Һәзрәт бу ислаһат әснасында чохлу манеәләрлә растлашды.
Бу манеәләрдән бири дә хәвариҹ һәрәкаты иди. Онлар Сиффин дөjүшү заманы Һәзрәт Әли (ә) -дан аjрылмыш вә онун хилафәтинә гаршы мүбаризә апармышдылар. Хәвариҹләр һәддән артыг дүшүнҹәсиз, гуру вә заһири ибадәтләрә меjл едиб һәгигәти анламаjан инсанлар иди. Һәзрәт Әли (ә) онларын ислам үчүн нә гәдәр тәһлүкәли олдуғуну нәзәрә алараг онларла ҹидди бир мүбаризәjә башлады. Һәзрәт Нәһрәван дөjүшүндә демәк олар ки, онларын әсас гүввәләрини арадан апарыб, Ислам дүнjасыны бу бөjүк тәһлүкәдән хилас етди. Хариҹиләрә диван тутулмасы вә онларын төрәдәҹәjи фитнәнин ҝөзүнүн Һәзрәт Әли (ә) тәрәфиндән кор едилмәси онларда о Һәзрәтә гаршы дүшмәнчилик һиссини оjатды.
Тәбәри вә ибни Әсир өз тарихләриндә Һәзрәт Әли (ә) –ын шәһадәтинин сәбәбләрини белә изаһ едирләр. Әбдүррәһман ибн Мүлҹәм Муради, Һәҹҹаҹ ибн Абдуллаһи Теjмумиjjи Сарими, Әмр ибн Әбу Бәкр Теjмумиjjи Сәди бир jердә топлашдылар. Онлар үчү дә хариҹи идиләр. Онлар халгын арасына дүшән ихтилафдан данышдылар. Бу ихтилафын төрәдиҹиләринин һакимләр олдуғуну деjиб, онлары арадан апармаг ниjjәтинә ҝәлдиләр. Ибн Мүлҹәм, Әли (ә)-ын өлдүрүлмәсини өз үзәринә ҝөтүрдү. Бәркә ады илә танынмыш Һәҹҹаҹ ибн Әбдуллаһ, Мүавиjәни, Әмр ибн Әбу Бәкрә исә Әмр Асы гәтлә jетирәҹәjини билдирди.
Онлар үчү дә өлдүрмәjи әһд етдикләри адамлары өлдүрмәдикҹә, jахуд бунун уғрунда өлмәдикҹә өз гәрарларындан дөнмәjәҹәкләринә сөз вердиләр. Онлар Рамазан аjынын он доггузунҹу ҝүнү сабаһ вахты бу иши ҝөрмәjи гәрарлашдырдылар.
Ибн Мүлҹәм Куфәjә ҝәләрәк өз мәзһәбдашлары илә ҝөрүшдү. Лакин ҝөрәҹәjи иш барәдә кимсәjә бир сөз демәди.
Бир ҝүн ибн Мүлҹәм өз мәзһәбдашларынын биринин евиндә Гутам адлы ҝөзәл бир гадын ҝөрдү. Ибн Мүлҹәм онунла евләнмәк истәдиjини сөjләди. Гадын өз меһриjjәсинин чох ағыр; үч мин дирһәм, бир гул вә бир дә Һәзрәт Әли (ә)-ын өлдүрүлмәси олдуғуну деди.
Ибн Мүлҹәм фәгәт Әли (ә)-ын өлдүрүлмәси шәртини jеринә jетирә биләҹәjини сөjләди. Гутамын атасы вә гардашы Нәһрәванда Әли (ә) тәрәфиндән дөjүшдә өлдүрүләнләрдән иди. Ибн Мүлҹәмин ону өлдүрмәсини өз үзәринә ҝөтүрмәси ону чох севиндирди вә өз гөвмүндән Вәрдан адлы бирисини дә она көмәкчи тәjин етди.
Бу заман Әшҹа гәбиләсиндән олан Шәбиб адлы бириси ибн Мүлҹәмин jанына ҝәлмишди. ибн Мүлҹәм она «Дүнjада вә ахирәтдә уҹалмағыны истәjирсәнми?» деди. Шәбиб онун нә демәк истәдиjини сорушдугда, о Һәзрәт Әли (ә)-ы өлдүрәҹәjини сөjләди. Шәбиб: «Анан ваjына отурсун. Әлини неҹә өлдүрәҹәксән? Сән онун кечмишини, неҹә мүсәлман олмасыны, шәрәфини, диҝәрләриндән үстүнлүjүнү, илк мүсәлман олдуғуну билдиjин һалда ону неҹә өлдүрә биләрсән?»
Ибн Мүлҹәм она Нәһрәванда өлдүрүләнләри хатырлатды. Орада өләнләрин гисасынын алынмасынын ваҹиб олдуғуну билдирди. Шәбиб онун сөзләринә алданараг она гошулду. Онлар Чәршәнбә ҝеҹәси Куфә мәсҹидинә ҝедәрәк, Һәзрәт Әли (ә)-ын ҝәләҹәjи jердә ҝизләндиләр.
Бүтүн гаjнаглара әсасән һиҹрәтин 40-ҹы или Рамазан аjында Һәзрәт Әмирулмуминин бир ҝеҹә Һәзрәт Һәсәнин, бир ҝеҹә Һәзрәт Һүсеjнин, бир ҝеҹә дә Һәзрәт Зеjнәбин евиндә ифтар едәрди. Лакин һәр jердә үч тикәдән артыг бир шеj jемәзди. О, «Мәним үчүн мәдәнин долу олмадығы вә аҹ олдуғум бир һалда Аллаһ һүзуруна ҝетмәк севимлидир» деjәрди.
Һәзрәт Әли (ә) бу илин Рамазан аjында тез-тез jахынларына онлардан аjрылыб Аллаһын ҝөрүшүнә ҝедәҹәjиндән данышар вә илаһи рәһмәтә говушаҹағына ҝөрә севинәрди.
Һәтта Рамазан аjынын биринҹи ҝүнү бир хүтбәсиндә белә буjурмушдур: «Рамазан аjы дахил олду. О, аjларын ән үстүнү, илин әввәлидир. Билин ки, ҝәләҹәк Рамазанда артыг мән сизин аранызда олмаjаҹағам».
Һәзрәт Һәсән (ә) буjурмушдур: «Атамын jараландығы сабаһ, Сүбһ ачылмаға башламышды. Атам намаз гылырды. Мәнә дөнәрәк: Еj оғул! Бу ҝеҹә jухуда Һәзрәт Рәсули-Әкрәми ҝөрдүм. Еj Аллаһын Рәсулу! Сәнин үммәтиндән писликдән вә дүшмәнчиликдән башга бир шеj ҝөрмәдим дедим. Һәзрәт Рәсули-Әкрәм, онлара бәд дуа ет буjурду. Мән дә, Еj Аллаһым! Мәни онлардан даһа хеjирли оланлара говушдур, онлара исә чох пис бирини һаким ет деjәрәк дуа етдим».
Һәгигәтән дә Һәзрәт Әли (ә)-дан сонра Бәни Үмәjjә сүлаләси һакимиjjәт башына ҝәлди. Онлар истәдикләри кими бу үммәтлә давранмаға башладылар. Һәзрәт Әли кими әдаләтли һакимә гаршы чыханлар сонунда бу ханәданын көләләринә чеврилди. Онлар да истәдикләри кими бу үммәти идарә етмәjә башладылар.
Тәбәри вә ибн Әсирин рәваjәтләринә ҝөрә Һәзрәт Әли (ә) һәмин сабаһ мәсҹидә ҝетмиш вә халгы "Намаз, намаз” деjәрәк Сүбһ намазына дәвәт етмишди.
Бу арада Шәбиб, Һәзрәт Әли (ә)-а бир гылынҹ зәрбәси jөнәлтди, лакин гылынҹ мәсҹидин гапысына дәjди. Бундан сонра ибн Мүлҹәм, «Еj Әли! Һөкм Аллаһындыр. Сәнин вә сәнин адамларынын деjил» деjә бир гылынҹ зәрбәси вурду. Гылынҹ Һәзрәт Әлинин дүз башынын ортасына дәjди. Бу зәрбәдән сонра Һәзрәт, «Анд олсун Кәбәнин Рәббинә ки, гуртулдум вә мурадыма чатдым» буjурду.
Һәзрәт Әлинин намаз гыларкән вә jа намаздан әввәл вурулдуғу һаггында ихтилаф вардыр. Мәшһур рәваjәт, Сүбһ намазынын биринҹи сәҹдәсинә ҝедәркән вурулдуғуну билдирир.
Һәзрәт Әли вурулдуғу заман бүтүн мәсҹид әһли бир-биринә дәjди. «Мөминләрин әмирини вурдулар, һидаjәт чырағы сөндү» деjә гышгырыб һараj-һәшир салмаға башладылар.
Һәзрәти мәсҹиддән өз евинә ҝәтирдиләр.
Бу заман Һәзрәти jаралаjан ибн Мүлҹәми онун һүзуруна ҝәтирдиләр. Һәзрәт Әли үзүнү она тутараг деди: «Еj Аллаһын дүшмәни, мән сәнә jахшылыг етмәдимми? Мән сәнин үчүн jахшы бир әмир деjилдимми?»
Сонра оғлу Имам Һәсәнә дөнәрәк, «Еj оғлум, о мәнә бир гылынҹ зәрбәси вурду. Әҝәр өләрәмсә, сән дә ону бир гылынҹ зәрбәси илә өлдүр. Чүнки мән Аллаһ Рәсулундан ешитдим ки, деjирди: Ишҝәнҹә илә өлдүрмәкдән чәкинин, гудурмуш көпәк олса белә, әзиjjәтлә өлдүрмәjин».
Нубатә ибн Әсбәғ деjир ки, биз һамымыз Һәзрәтин евини дөврәләjиб отурмушдуг. Һәзрәт Һәсән (ә) евдән чыхыб дағылышмағымызы тәләб етди. Ҹамаат ҝетди. Фәгәт мән галдым. Евдә ағлашма сәсләри уҹалырды. Һәзрәт Һәсән jенә чыхыб «Сизә евләринизә ҝедин демәдимми?» деди. «Анд олсун Аллаһа мөминләрин әмирини ҝөрмәсәм ҝетмәjәҹәjәм» дедим.
Сонра о Һәзрәтин һүзуруна ҝирдим. Мөминләрин әмири бир jастыға сөjкәнмишди. Чохлу ган итирдиjиндән үзү саралмышды. Әjилиб үзүндән өпдүм вә ағладым. Имам буjурду: «Еj Әсбәғ, ағлама. Мән һәгигәтән Ҹәннәтә доғру ҝедирәм.»
«Еj мөминләрин әмири! Сәнин Ҹәннәтә ҝедәҹәjини jәгин билирәм. Лакин сәни итирдиjим вә сәндән аjрылдығым үчүн ағлаjырам» дедим.
Һәзрәт Рамазан аjынын 21-ҹи ҝеҹәси шәһадәтә jетишди. Гуртулуш вә ниҹат ҝәмиси батды, елм вә һидаjәт чырағы сөндү.
Cenubnews.com
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәjә истинад лазымдыр
