Әһли Беjт (әлеjһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjинин вердиjи хәбәрә әсасән, Демократиjаны jалныз азәрбаjҹанлылар өзләри гура биләр” “Азәрбаjҹан һакимиjjәти баша дүшмүр ки, Гәрблә мүбаһисә едәрәк ҝеҹ-тез еһтиjаҹы олаҹаг мүттәфигләрдән мәһрум олур”
Алекс Григорjевс: “Азәрбаjҹанда иҹтимаи наразылыг вар вә бу, өлкәнин дахили тәһлүкәсидир”
АБШ-ын Милли Демократиjа Институтунун (МДИ) Бакы офисинин кечмиш рәһбәри Алекс Григорjевс “Туран” аҝентлиjинә мүсаһибә вериб. Мүсаһибәни тәгдим едирик.
- Сон ил jарым әрзиндә Азәрбаjҹан һакимиjjәти дәфәләрлә вә мүхтәлиф сәвиjjәләрдә МДИ-нин вә шәхсән сизин үнваныныза ҹидди иттиһамлар сәсләндириб. Хүсусән, Сизин өлкәнин ҝәнҹләр тәшкилатларыны фаҹебоок ингилабы төрәтмәк мәгсәдилә ганунсуз олараг малиjjәләшдирдиjиниз иддиа олунуб. Сүбут кими мәтбуатда һесабдан бөjүк мәбләғдә нағд пул чәкдиjинизи тәсдиг едән банк сәнәдләринизин сурәтләри дәрҹ едилиб. Бүтүн бунларла бағлы нә деjә биләрсиниз?
- Ондан башлаjым ки, хариҹи тәшкилатларын әмәкдашлары арасында Азәрбаjҹана гаршы мәним гәдәр хеjирхаһ jанашан вә өлкәнизин һакимиjjәтинә бу гәдәр лоjал олан инсанларын саjы, чәтин ки, чох олсун. Јәни МДИ үчүн ади олан ганунлара ҹидди риаjәт етмәк гаjдаларына мәним доғма Латвиjам кими Совет Иттифагындан чох әзиjjәт чәкән вә бу jахынларда демократик ҹәмиjjәт гурмаға башлаjан өлкәjә рәғбәтим дә әлавә олунмушду.
Азәрбаjҹанын гәрб нүмунәси үзрә демократиjа jолунун узун олаҹағыны вә әсасларын өзләриндән - тәһсилдән вә ән ашағы сәвиjjәдә, мәһәллә сәвиjjәсиндә иҹтимаи фәалиjjәт адәтиндән башламаг лазым олдуғуну һесаб етдиjим үчүн азәрбаjҹанлы мүхалифәтчи достларымдан бәзиләри мәндән инҹиjирдиләр.
Бу фәалиjjәтин тәлими дә рәһбәрлик етдиjим МДИ-нин ишинин әсас маһиjjәтини тәшкил едирди. Ҝәнҹ фәаллар әлавә олараг jетимләрә дәрс вермәклә мәшғул олурдулар, зибил тәмизләjирдилләр, ағаҹлар әкирдиләр, парклары абадлашдырырдылар, кәндләрә ишыг вә су чәкирдиләр. Һәм дә онлар бүтүн бунлары бизим өjрәтдиjимиз кими, jерли һакимиjjәтлә сых әмәкдашлыг шәклиндә едирдиләр.
Малиjjә дәстәjи вердиjимиз лаjиһәләр дә белә иди, сечкиләрин мүшаһидәси истисна олмагла.
Тәәссүф ки, сон дөврләрә гәдәр Азәрбаjҹан МДИ-ни геjдиjjата алмагдан имтина едирди (институт jалныз мәним өлкәдә олдуғум сон илдә рәсми геjдиjjата алынмышды). Буна ҝөрә бизим корпоратив һесабымыз jох иди вә МДИ Азәрбаjҹанда фәалиjjәт ҝөстәрдиjи 15 ил әрзиндә офис директорунун шәхси һесабы васитәсилә малиjjәләшдирилирди. Буну jохламаг чох асандыр. Мән садәҹә бу тәҹрүбәни давам етдирдим, еjни заманда геjдиjjат сәjләрини икиjә гатладым. Јәни мәним шәхси һесабым әслиндә МДИ офисинин һесабы иди.
Бу пулларын нәjә хәрҹләндиjини jохламаг да асандыр. Бакынын мәркәзиндә офисин сахланмасы, әмәкдашларын гонорарлары, тәлим тәдбирләринин – семинарларын вә конфрансларын кечирилмәси. Семинарлар заманы МДИ тәкҹә залын кираjә һаггыны деjил, иштиракчыларын бүтүн хәрҹләрини – мәшғәләләрин кечирилдиjи jерә ҝәлмәсини, гидаланмасыны вә jашаjыш хәрҹләрини дә өдәjирди. Бакы уҹуз шәһәр деjил. Бир семинар отелдән асылы олараг, 20 мин доллара гәдәр баша ҝәлә биләрди.
Индиjәдәк дүшүнүрәм ки, МДИ-jә һүҹумлар Азәрбаjҹанын һакимиjjәт даирәләриндә ҝизли мүбаризәнин нәтиҹәси, бир нөв сынаг олду – америкалылара һүҹум етмәк олармы? Нәтиҹәләр чох ҹидди олсаjды асанлыгла ҝериjә аддым атмаг оларды: биз АБШ-а деjил, Григорjевсә һүҹум едирик! О исә үмумиjjәтлә америкалы деjил. Белә шеjләр олур.
- МДИ-нин Бакы офисинин фәалиjjәти нәдән ибарәт иди, кимләрлә ишләjирдиниз вә лаjиһәләр нәдән ибарәт иди?
- Мән артыг бу барәдә бир гәдәр данышдым. Беләликлә, әсас истигамәтләр:
а) вәтәндаш ҹәмиjjәтинин олдуғу jердә онун дәстәкләнмәси, олмадығы jердә исә формалашдырылмасы;
б) сечкиләри мүшаһидә. Бу, практики олараг ики фәалиjjәт нөвүндә өзүнү ҝөстәрирди: тәлимин тәшкили вә орта вә чох кичик грантлар (чох кичик грант бир нечә jүз доллар ола биләрди). Ән бөjүк грант сечкиләри мүшаһидә тәшкилатына верилирди, тәәссүф ки, о, сон вахтлар Азәрбаjҹан һакимиjjәтинин гәзәбинә дүчар олуб. Бу тәшкилатын рәһбәри Анар Мәммәдли, тәәссүф ки, һазырда Азәрбаjҹанда сиjаси мәһбусдур.
- Сон дөврләрдә Азәрбаjҹан һакимиjjәти дәфәләрлә билдириб ки, МДИ вә диҝәр гәрб институтлары Азәрбаjҹанда һакимиjjәти девирмәк мәгсәди ҝүдүр. Бундан jерли вәтәндаш ҹәмиjjәти илә бирликдә гәрб донорларынын фәалиjjәтини даjандырмаг үчүн истифадә олунуб. Һакимиjjәтин бу сиjасәтини неҹә гиjмәтләндирирсиниз вә о, нәjә ҝәтириб чыхара биләр?
- Һакимиjjәтин деврилмәси мәсәләси садәҹә ҹәфәнҝиjjатдыр. Чох ҝүман ки, президенти Русиjа хүсуси хидмәтләри вә онларын ҹасуслары горхудур. Бу сиjасәт jахшы һеч нәjә ҝәтириб чыхармаjаҹаг. Тәәссүф, һакимиjjәт баша дүшмүр ки, вәтәндаш ҹәмиjjәтини боғараг, Азәрбаjҹанын ҝәләҹәjи илә бағлы данышыглар үзрә тәрәфдашдан мәһрум олур. Гәрблә мүбаһисә едәрәк исә чох ҝүман ки, ҝеҹ, jа тез еһтиjаҹы олаҹаг мүттәфигләрдән мәһрум олур.
- Сизҹә, Азәрбаjҹан һакимиjjәти ниjә вәтәндаш ҹәмиjjәтинә гаршы белә мүбаризә апарыр, ниjә реал демократик ислаһатлар апармаг үчүн онун ҝүҹүндән истифадә етмир?
- Һеч бир һакимиjjәт өзү үчүн мәһдудиjjәтләр, лимитләр вә мүшаһидәчиләр истәмир. АБШ баниләри бир-бирини мәһдудлашдырмасы мәгсәдилә иҹра, ганунвериҹи вә мәһкәмә һакимиjjәтини әбәс jерә аjырмаjыблар.
Гапалы даирә алыныр: вәтәндаш ҹәмиjjәти ислаһат тәләб етмәк вә сәсини ешитдирмәк үчүн чох зәифдир, ҝүҹләнмәсинә вә инкишаф етмәсинә исә һакимиjjәт имкан вермир. Нәтиҹәдә сосиал фәлакәтләр оларса, структурсуз – Русиjадакы кими “мәнасыз вә амансыз” бунт ола биләр. Онда киминлә вә нә һагда данышыглар апарылаҹағы аjдын деjил. Азәрбаjҹанда исә иҹтимаи наразылыг вар. Бу, өлкәнин дахили тәһлүкәсидир.
- Ниjә Гәрб бүтүн бунлара ҝөз jумур, ниjә санксиjалар тәтбиг етмир? Бәлкә, Гәрбин демократиjаны нефтә дәjишдиjини иддиа едән jерли демократлар һаглыдырлар?
- Бир шеjи баша дүшмәк лазымдыр ки, Азәрбаjҹанда демократиjаны jалныз азәрбаjҹанлылар өзләри гура биләр. Русиjаjа бахын, орада бүтүн беjнәлхалг ганунлар неҹә позулур вә Гәрб санксиjаларла нәjи ҝеҹикдирир. Реал мүдахилә jалныз динҹ әһали күтләви шәкилдә мәһв едиләрсә баш верир – Босниjа-Һерсоговинада, Косовода, Ливиjада олдуғу кими. Амма бу һалларда да мүдахиләjә зәманәт jохдур. Русиjа Грозныны jерлә-jексан етди, амма һеч бир санксиjа олмады. Суриjаjа бахын. Ән әсасы будур. Галан һәр шеjдә исә Гәрб өлкәләринин сиjасәти таразлашдырма, игтисади мараглар вә өз мәнәви дәjәрләри арасында ортаг нөгтә тапмаг ҹәһдидир. Бу, идеал деjил, амма белә дәjәрләр үмумиjjәтлә олмамасындан jахшыдыр.
- Азәрбаjҹан һакимиjjәтинин шәхсән сизә гаршы мүнасибәтини неҹә гиjмәтләндирирсиниз? Сизи Мәркәзи Кәшфиjjат Идарәсинин ҹасусу вә Азәрбаjҹанын дүшмәни адландырырдылар. Бунунла бағлы нә деjәҹәксиниз?
- Зөвг верир, гәзәбләндирир вә ҝүлдүрүр. Мәни Азәрбаjҹанын дүшмәни кими гәләмә вермәләри гәзәбләндирир. Достлары белә дағытмаг лазым деjилди. Она ҝөрә зөвг верир вә ҝүлдүрүр ки, бу кичик шәхсиjjәтимә реаллыгдан чох-чох үстүн әһәмиjjәт верилир.
Cenubnews.com
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәjә истинад лазымдыр
