Әһли Беjт (әлеjһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjинин вердиjи хәбәрә әсасән, 23 ил өнҹә-1988-ҹи ил ноjабрын 17-дә Азәрбаjҹанда меjдан һәрәкаты башланыб. Азәрбаjҹан үчүн һәмин ҝүн халг һәрәкатынын башланғыҹынын гоjулдуғу тарих олараг мүһүм әһәмиjjәт кәсб едир. Мәһз һәмин ҝүн о дөвркү Ленин меjданы-индики Азадлыг меjданында илк дәфә Азәрбаjҹанын милли баjрағы галдырылды. Бакынын баш меjданында илк митинг ноjабрын 17-дә кечирилди вә 18 ҝүн фасиләсиз давам етди. Тәсадүфи деjил ки, Азәрбаjҹан мүстәгиллик әлдә етдикдән сонра президент Әбүлфәз Елчибәj 17 ноjабрын Милли Дирчәлиш Ҝүнү адландырылмасы вә рәсми дөвләт баjрамлары сырасына дахил едилмәси һагда фәрман верди. 2006-ҹы илә гәдәр 17 ноjабр геjри-иш ҝүнү олараг дөвләт сәвиjjәсиндә баjрам едилирди.
Бунлары хатырлатмагла 1988-ҹи илин 17 ноjабр һадисәсинин Азәрбаjҹан үчүн неҹә jүксәк әһәмиjjәт кәсб етдиjини вурғуламаг истәдик. Меjдан һәрәкатынын бир сыра һәгиги вә jаланчы гәһрәманлары олуб. Меjдан һәрәкатынын һәгиги гәһрәманларындан вә сонракы илләрдә дә бүтүн сынаглардан гәһрәман кими чыхан Әнвәр Әлиjев 17 ноjабрда башланан митингин әсас тәшкилатчысы олуб. Ә.Әлиjев 23 ил әввәл баш верәнләр һагда данышаркән билдирди ки, бу тарихин Азәрбаjҹанын мүстәгиллик әлдә етмәсиндә хүсуси ролу олуб.
Ә.Әлиjев о дөвркү просесләрин әсасән Дағлыг Гарабағ мәсәләси әтрафында ҹәрәjан етдиjини вә тәдриҹән мүстәгиллик уғрунда һәрәката чеврилдиjини деjир: “Ермәни академик Агамбекjан чыхыш едәрәк билдирмишди ки, Дағлыг Гарабағ игтисади ҹәһәтдән Азәрбаjҹандан чох Ермәнистана бағлыдыр. Бу фикирләр Бакыда, хүсусән иҹтимаи фәаллығы илә сечилән инсанлар арасында бомба кими партлады. 17 ноjабр митингиндән әввәл 1988-ҹи ил февралын 19-да күчә jүрүшү, маjын 16-да исә митинг кечирмишдик. Просес jүксәлән хәтлә инкишаф едирди. Дағлыг Гарабағда вә Ермәнистанда Азәрбаjҹанын әрази бүтөвлүjүнә гаршы кечирилән митингләрә гаршы Бакыда да мисли ҝөрүнмәмиш митингин кечирилмәси зәрурәти jаранмышды. 17 ноjабрда һәмин митинги башладыг. Бакы Дөвләт Университети, Политехник вә Иншаат институтларынын jатагханаларында jашаjан тәләбәләрә, тәрәфдарларымыза 17 ноjабрда сәһәр тездән меjдана jығышаҹағымыз барәдә хәбәр вердим. Плакатлары, шүарлары БДУ-да ”Јурд" Ҹәмиjjәтиндә һазырладым. ССРИ-нин гырмызы баjрағынын jухарысыны карандашла ҝөj, ашағысыны исә jашыл рәнҝләjиб Азәрбаjҹанын милли баjрағына охшатдым ки, митингдә галдыраг. Сәһәр саат 8-дә jатагханаларда jашаjан бир нечә jүз адамла, о ҹүмләдән Фазил Гәзәнфәроғлу вә Әли Кәримлинин дә тәләбә олараг өндә ҝетдиjи бир груп тәләбә илә университетин jанына ҝәлдик. Хеjли саjда тәләбә вә мүәллим бизә гошулду. Метронун “Елмләр Академиjасы” стансиjасынын jанындан индики Техники Университетә тәрәф jүрүш башлады. Политехник Институтунун гаршысында jүрүшә гошуланларын саjы о гәдәр артды ки, бөjүк издиһам jаранды. Милис гаршымызы кәсди. Әввәлдән планлашдырдығымыз кими, jерә отурдуг. Отура-отура, дура-дура Али Советин гаршысына гәдәр ҝетдик. Ора чатанадәк 5-6 дәфә милис гаршымызы кәсди вә әлимиздәки баjраглары алды. Али Советин гаршысында Бакы Шәһәр Дахили Ишләр Идарәсинин рәиси Фәтуллаһ Һүсеjновун башчылығы илә милисләр бизә һүҹума кечдиләр. Бизи амансызҹасына дөjдүләр, әлимиздә галан бүтүн баjраглары ҹырдылар. Мәним башымы jармышдылар вә ағыр травма алмышдым. Издиһамы парламентин гаршысында дағытдылар, лакин биналарын арасы илә һамы ахышды индики Азадлыг меjданына тәрәф. Саат 12.30-да меjдана дахил ола билдик. Меjдана дахил оланда мәним архамҹа тәхминән 30-40 мин адам ҝәлирди. Меjданда да тәхминән бир о гәдәр адам оларды. Беләликлә, меjданда илк митингимизә саат 13-дә тәхминән 80 мин адамла башладыг".
Ә.Әлиjевин сөзләринә ҝөрә, митингдә шүарлары “Ермәнистана онунла әлагәләри кәсәҹәjимиз барәдә хәбәрдарлыг олунсун!”, “Топханадакы тикинти даjандырылсын!”, “Дағлыг Гарабағда Азәрбаjҹанын игтисади, сиjаси вә һүгуги һакимиjjәти бәрпа едилсин!” олуб: “Шүарлары ики саатдан бир сәсләндирирдик. Әһалинин саjы ҝетдикҹә артырды. Митингин икинҹи ҝүнү jүзминләрлә адам топлашмышды. 18 ҝүнлүк митингдә елә ҝүнләр олду ки, бир милjон адам меjдана топлашырды”.
Ә. Әлиjев онун иҹазәси олмадан митингдә һеч кимә сөз верилмәдиjини деjир: “Ән бөjүк иддиалы Немәт Пәнаһов иди. Икинҹи ҝүн она сөз вердик, чыхыш еләди. Әбүлфәз бәjә икинҹи ҝүн чох чәтинликлә сөз верә билдим. Башымдан зәрбә алдығым үчүн митингин үчүнҹү ҝүнү дөзә билмәдим вә евдә гысамүддәтли мүалиҹәjә ҝетдим. Бир нечә ҝүнлүк мүалиҹәдән сонра меjдана гаjыданда милис мәни меjдана бурахмады. Јалныз бир нечә ҝүндән сонра арха гапыдан ҝизли дахил ола билдим”.
Лакин тәсүфлә геjд етмәлиjик ки, Азәрбаjҹана һаким кәсилмиш әлиjевләр сүлаләси бу ҝүнү Һеjдәр Әлиjевин ады илә бағлаjыр вә һәр ил ноjабрын 17-дә Һеjдәр Әлиjевин шәкли екранлара һәкк олунур. Һакимиjjәтин нәзарәтиндә олан мәтбуат органлары да “Дирчәлиш Ҝүнү”нү Һеjдәр Әлиjевин зәһмәтләринин нәтиҹәси кими гиjмәтләндирир.
Әнвәр Әлиjев исә бу һагда билдириб ки, 17 ноjабры Һеjдәр Әлиjевин ады илә бағламаг һәмин тарихә ләкә вурмагдыр вә минләрлә инсанын әмәjини мәнимсәмәк ҹәһдидир: “Бу ҝүн елә бир тенденсиjа jараныб ки, бүтүн мүсбәт ишләри Һеjдәр Әлиjевин ады илә бағлаjырлар. Анҹаг бу, орта әсрләр тарихи деjил вә һәр кәс билир ки, бу тарих кимләрин зәһмәтинин нәтиҹәсидир. Бу ҝүнү кимләринсә адына jазмаг әдаләтсизликдир вә һәмин тарихә ләкә атмагдыр. Инсанлар алын тәри илә, дөjүлә-дөjүлә, сөjүлә-сөjүлә, зиндан һәjаты jашаjараг бу ҝүнә имза атыб. Ҝәрәк белә фикирләр ишләдәндә һалаллыг аласан. Һеjдәр Әлиjевин сағлығында белә фикир jох иди. Инди өлкәни чапыб-талаjанлар, тамада дүшүнҹәсиндә оланлар бу тарихи өзләринә сәрф едән вариантда тәгдим едирләр”.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәjә истинад лазымдыр
