Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлији- Једди иллик фасиләдән сонра Иҹтимаи Палатанын апрелин 8-дә кечирдији аксија наразы тәбәгәнин һакимијјәтә гаршы сәфәрбәр олунмасы бахымындан мүһүм аддым олду. Буну һәм јерли, һәм дә хариҹи експертләр вурғуламагдадырлар. Буҝүнки мүсаһибимиз ИП Координасија Шурасынын үзвү, әдлијјә ҝенералы Видади Миркамал да һесаб едир ки, 8 апрел аксијасынын әһәмијјәти бөјүкдүр. В.Миркамалла мүсаһибәјә онун аксијаја мүнасибәтини өјрәнмәклә башласаг да, мүсаһибәнин ҝедишиндә өлкәдә баш верән һадисәләрә дә тохундуг:
Ҝөзләнтиләримиз өзүнү доғрултду
- Узун мүддәтдир ки, Азәрбајҹанда сәрбәст топлашмагла бағлы ҹидди проблем вар. Игтидарын иҹазәли аксијаја иҹазә вермәмәси она ҝәтириб чыхармышды ки, игтидардан наразылыг ајры-ајры груплар һалында јерләрдә, гәзетләрдә үзә чыхырды. Иҹтимаи Палата олараг ҹәмијјәтлә, әһали илә үнсијјәтин јарадылмасыны ваҹиб сајырдыг. Азәрбајҹанда мүхалифәти о дәрәҹәдә сыхышдырыблар ки, мүхалифәт јалныз бир-ики гәзет васитәсилә мөвгејини ҹәмијјәтә чатдыра билир. Амма о да мәлумдур ки, инсанларын бөјүк бир гисминин һәтта ҝүндәлик гәзет алмаға белә имканлары јохдур. Мүхалифәт телевизија аудиторијасындан мәһрум олуб. Белә һалда мүхалифәтин јалныз бир јолу галырды. О да күтләви аксијалардыр. Јәни иҹазәли аксијаја ҝедәрәк инсанлары бир араја ҝәтирмәк, онларын инсанларын ичәрисиндә олан наразылығын пүскүрмәсинә имкан јаратмаг иди. Узун мүддәтдир ки, биз аксијаларын кечирилмәсинә чалышсаг да, һакимијјәтдәкиләр инадкарлыг ҝөстәрәрәк шәһәрин кәнарыны ҝөстәрирдиләр. Сонда биз гәрара алдыг ки, бу мәканларын бириндә аксија кечирәк. Чүнки инсанларла һәр һансы формада тәмасда олмаг лазымдыр. Бунунла биз ејни заманда Иҹтимаи Палатанын ҝүҹүнү дә јохламаг истәјирдик. Ҝөзләнтиләримиз өзүнү доғрултду.
Игтидар аксијаларын дәјишиклијә апараҹағыны билир
- Һакимијјәтин аксијанын кечирилмәси үчүн кифајәт гәдәр уҹгар мәканы сечмәсинә бахмајараг, бура ҝәлән вәтәндашларын да гаршысыны алмаға чалышды. Аксија иштиракчыларындан бәзиләринин митинг габағы сахланмасы, вәтәндашлара јарадылан нәглијјат пролблемләри буну бир даһа сүбут едир. Бу давраныш нәдән хәбәр верир?
- Һакимијјәтин бу ҹүр давранышынын бир нечә сәбәби вар. Биринҹи сәбәб ондан ибарәтдир ки, һазырда игтидар һансы ҹинајјәтләрә имза атдғыны ҝөзәл билир. Она ҝөрә дә һәтта 5-10 нәфәрин бир араја ҝәләрәк етираз сәсисини уҹалтмасы онлар үчүн ҹидди мәсәләдир. Икинҹи сәбәб исә будур ки, һакимијјәт ҝөзәл билир ки, Азәрбајҹанын јени тарихиндәки игтидар дәјишикликләри митингләр васитәсилә олуб. Бунун үчүн 1989, 1990, 1993-ҹү ил митингләрини хатырлајын. Өлкәдә күтләви аксијалар һәмишә һакимијјәтә тәзјиг васитәси олуб вә бу тәзјигә давам ҝәтирә билмәјән игтидарлар постларыны тәһфил верибләр. Сонунҹу сәбәбә ҝәлинҹә исә, һакимијјәт ҝөзәл анлајыр ки, әҝәр күтләви аксијалара там имкан јарадылса, наразы күтлә тәдриҹән просесә гошула биләр. Бу ҝүн сијасәтә гошулмајан инсанларын һамысынын мүхалифәти дәстәкләдијини сөјләмәк дә дүзҝүн олмазды. Она ҝөрә, мүхалифәтин бу мәрһәләдә биринҹи вәзифәси о наразы електораты активләшдирмәк, өзүнә ҹәлб етмәкдир. Белә олан һалда, биз буна наил олсаг, демократик дәјишикликләри реаллашдыра биләрик. Бу ҝүн сијасәтә гошулмајан инсанларын ичәрисиндә һүгугу позулан вәтәндашлар, такси сүрүҹүләри, мүлкијјәти әлләриндән алынанлар вар. Әҝәр бу дәстәји биз там әлә ала билсәк, о заман мүхалифәт һакимијјәти мәҹбур едә биләр ки, демократик сечкиләр, дәјишикликләр олсун. Икинҹи јол исә ондан ибарәтдир ки, әҝәр хылгын дәстәји буна имкан верәрсә ислаһатлара ҝетмәјән һакимијјәт дәјишдирилсин. Она ҝөрә дә аксијалар һакимијјәти горхудур. Бу зүдән инсанларын бир јерә топланмасынын гаршысыны алмаға чалышырлар.
Иҹтимаи Палата демократик ҝүҹләрлә данышыглар апарыр
- Иҹтимаи Палатанын сон аксијасында бир сыра диҝәр мүхалиф тәшкилатларын да тәмсилчиләри иштирак етдиләр. Зијалылар Форуму да бир мүддәт әввәл аксија кечирмәк нијјәтиндә олдугларыны бәјан етмишди. Ҝәләҹәкдә ејни мөвгени пајлашан тәшкилатларла әмакдашлығын формалары тапылараг, бирҝә аксијаларын кечирилмәси мүмкүндүрмү?
- Һакимијјәтин демократик ислаһатлара мәҹбур едилмәси үсуллары вә васитәләри дејәндә мән јалныз Иҹтимаи Палатаны нәзәрдә тутмурам. Һесаб етмирәм ки, Иҹтимаи Палата Азәрбајҹанда наразы електоратын топлашдығы јеҝанә јердир. Садәҹә олараг, Иҹтимаи Палата наразы електораты бирараја ҝәтирмәк гүввәсиндә олан бир авангард гурумдур. Демократик дүшәрҝәни тәмсил едән шәхсләрин һеч дә һамысы бу ҝүн үчүн Иҹтимаи Палатада дејил. Әлбәтдә биз арзу едирик ки, Азәрбаҹанда демократија истәјән, халгын јанында олан партијалар, тәшкилатлар бираја ҝәләрәк ҝүҹләрини вә сәјләрини бирләшдирсинләр. Ејни заманда да бу һәм дә Азәрбајҹан ҹәмијјәтинин сифаришидир. Вәтәндашларымыз ејни дүшүнҹәни дашыјан демократик гүввәләри бир арада ҝөрмәк истәјир. Башга өлкәләр үчүн бу бир гәдәр јабанчы тенденсијадыр. Ваҹиб дејил ки, мүбаризә апаран тәшкилатларын һамысы бир арада олсун. Анҹаг Азәрбајҹан инсаны дүшүнүр ки, мүхалифәтин бир үнваны олмалыдыр. Мүхалифәт чәкиҹи бир јерә вурмалыдыр. Сизә мәлумат верим ки, Координасија Шурасы мәни, Ибраһим Ибраһимлини вә Меһрибан Вәзри Азәрбајҹанда олан демократик дүшүнҹәли инсанларлары, структурлары әмәкдашлыға ҹәлб етмәјә сәлаһијјәтләндириб. Биз әмәкдашлығын јолларыны арашдырараг, нәһајјәтдә ҝениш бир демократик конфрансын тәшкилинә чалышырыг. Үмидварам ки, биз Азәрбајҹанда демократик дүшүнҹәли инсанларын мәҹлисини топламаға наил олаҹағыг.
Демократик дәјишикләрин олаҹағыны һакимијјәт дәрк етмир
- Һакимијјәтә гаршы бејнәлхалг аләмдән ҹидди тәпкиләр ҝәлсә дә, игтидарын онлара реаксијасы дәјишмәз олараг галыб. Һакимијјәт ирадлары гулагардына вурараг бејнәлхалг аләмлә мүнасибәтләрини даһа да ҝәрҝҹинләшдирмәк хәтти тутуб?
- Бејнәлхалг тәшкилатларын Азәрбајҹана бирмәналы реаксијасы будур ки, өлкәдә демократик институтлар бәргәрар олунмалыдыр. Бир мүддәт Гәрбин енержи марагларыны демократик дәјәрләрә гурбан вердији ҝөрүнүрдү. Амма әрәб баһарындан сонра бүтүн дүнјада приоритет инсан һаглары вә демократик дәјишикликләрдир. Азәрбајҹан һакимијјәтинә тәзјигләр хејли артыб. Бүтүн бунларын фонунда һакимијјәт бејнәлхалг тәшкилатлары ја ермнипәрәстлик дә, ја да Азәрбајҹанын хејрини истәмәмәкдә гынајыр. Бу игтидар һәлә ки, бу ирадлара, тәзјигләрә дөзүр. Бунун бир нечә сәбәби вар. Бири одур ки, Гәрб тәрәфиндән бурахылан сәһвләр һакимијјәти давамлы едир. Амма ону да вурғуламаг лазымдыр ки, бу һакимијјәт һәлә бејнәлхалг аләмдә олан просесләри там дәрк етмир. Бунлар дәрк етмирләр ки, демократик дәјишикләр әввәл-ахыр Азәрбајҹана чатмалыдыр. Иҹтимаи Палата “авторитаризмдән демократијаја јумушаг кечидин јол хәритәсиндә” Азәрбајҹанда дәјишикликләрин аҹы нәтиҹәләринин олмамасы үчүн тәклифләр вериб. Һәмин тәклифләрә ујғун олараг һакимијјәт көклү, радикал ислаһатлара ҝетмәлидир. Бәзи игтидар нүмајәндәләри кампанијалар апарырлар ки, мүхалифәт гоҹалыб, јорулуб, мүхалифәтдә бир партија сәдри постуну 20 илдир ки, тутурлар. О заман суал олунур. Мәҝәр һакимијјәтдә 20 илдир назир олан шәхсләр аздыр? Мүхалифәт дүшәрҝәсиндә елә бир һакимијјәт сәлаһијјәти јохдур. Амма игтидар там башга анлајышдыр.
Мәҝәр Рамиз Меһдијев, Артур Рәсизадә ҹаван сијасәтчидир. Һакимијјәтин јүксәк тәбәгәси дәјишмәдијиндән, идарәчилик тәфәккүрү дә дәјишмәјиб. Бунлар совет дөврүндән га
