Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән Мәтбуатда «Еуровисион» маһны мүсабигәсинә ҝөрә пајтахтын ән бөјүк тиҹарәт мәркәзләри олан «Сәдәрәк” вә “Бинә” базарларынын бағланаҹағы барәдә хәбәр јајылыб. Хәбәрдә билдирилир ки, бу барәдә артыг иш адамларына мәлумат верилиб. Сәбәб дә одур ки, шәһәрин ҝиршиндә јерләшән базарлар тыхаҹлара сәбәб олдуғуна ҝөрә бејнәлхалг мүсабигәјә проблемләр јарада биләр.
Хәбәри јериндә арашдырмаг үчүн дүнән “Сәдәрәк” вә “Бинә” Тиҹарәт мәркәзләриндә олдуг. Илк дајанаҹағымыз “Сәдәрәк”-дир. Бурада сәлигәли сыралара раст ҝәлмәк мүмкүн дејил. Һәр дүканын гаршысында икинҹи мағаза ачылыб. Бу “чөл” дүканларында даһа чох кечмиш мөвсүмдән галан маллар сатылыр. Онларын әксәријјәти дәјәриндән уҹуз тәклиф олунур. Тиҹарәт мәркәзиндә тәк-түк алыҹы ҝөзә дәјир. Илк јахынлашдығымыз мағазанын сатыҹысы Кәмалә хәбәри ешитдијини дејир. О, тез-тез тәкрарлајыр: “Јох бағламасынлар, онда биз нә едәрик?! Доланышыг чох чәтиндир. Алыҹы јохдур. Сәһәрдән һеч сифтә етмәмишик”.
Нөвбәти сырадакы сатыҹы Раһим «мај ајында ишләмәсәк 1200-1500 манат зијан едәҹәјик дејир. Онун сөзләринә ҝөрә дүканларын ајлыг иҹарә һаггы 300 маната јахын артырылыб. “Дөрд илдир бурда ишләјирәм. Вәзијјәтимиз илдән-илә чәтинләшир. Һамымыз борҹдајыг. Алыҹылыг сәвијјәси чох ашағыдыр. Ҹамаат нә мааш алыр ки?! Һеч дәрмана пул чатдырмырлар. Бунун һәлә ҝүндәлик доланшығы вар. Дүканы атыб ҝедә дә билирсән. Борҹумуз чохдур”.
Сатыҹы Камил исә хәбәри гәзетдән охудуғуну, анҹаг ҝерчәкләшәҹәјинә инанмадығыны дејир. “Тыхаҹа ҝөрә лапБајыл јолуну бағласынлар. Ахы, бура Дәрнәҝүл јолу илә дә ҝәлмәк олар. Әҝәр елә бир шеј олса, чох зијан едәрик. Ҝәтирдијимиз «сезон» маллары әлимиздә галар”.
Адынын јазылмасыны истәмәјән сатыҹы ханым да бу хәбәрин шаијә олдуғуну дејир. “Рәсми чағырыб демәјибләр. Базарын 15 ҝүн бағланмасы билирсән нә демәкдир?! Јер пулуну чыхара билмирик. Бир ај бағлајыб јер пулуну да алаҹаглар. Ҹамаат ҝәлиб ҝүҹлә чөрәк пулуну чахарыр, алыҹылығын сәвијјәси 50 фаиздән чох ашағы дүшүб. Зорла әлинин папағыны вәлинин башына гојуб ајы јола веририк”.
Сатыҹы Назилә дә алыҹылыг габилијјәтиндән шикајәтләнир. Дејир ки, ајлыг иҹарәнин пулунузорла газанырлар. “Хәстә оланда белә евдә галмырам ки, ҝүндәлик 30 манат газанмалыјам. О заман иҹарәни топлаја биләрәм. Јер пулундан әлавә, банка да кредит өдәјирәм. Һә үстәлик ҝүндәлик доланышыг пулу… Әввәл јенә Дағыстандан, Ҝүрҹүстандан алверчиләр ҝәлирдиләр. Маллары онлара сата билирдик. Инди ҝөмрүкдә онлара чәтинликыәр јарадырлар. Биз дә пис вәзијјәтә дүшмүшүк. Бизә иҹазә верирләр нә гәдәр истәсәк мал ҝәтирә биләрик. Амма ҝәтирдикләримизи сата билмирик ахы”.
Сатыҹы Ариф дә бу хәбәрә инанмыр. Анҹаг о да алыҹылыг габилијјәтиндән шикајәтчидир. “Сәбәб јармаркларын сајынын ҝүндән-ҝүнә артмасдыр. Әввәл бир јарамакаја 10 алыҹы дүшүрдү, инди он јармаркаја он алыҹы”.
Адынын јазылмасыны истәмәјән диҝәр сатыҹы да хәбәрин доғрулуғуна шүбһә илә јанашыр. Анҹаг о, базарын бир мүддәтлик бағланмасына пис бахмыр. “Бурдакы ишчиләр һеч олмаса һәфтәнин бир ҝүнүнүн истираһәт ҝүнү елан едилмәсини истәјирдиләр. Анҹаг мүдријјәт разылашмады. Дедиләр өзүн истәјирсәнсә истираһәт ет. О да сәрф етмир. Илдә ики дәфә истираһәт ҝүнү олур бизә. Аушра вә 20 јанвар ҝүнү. Она ҝөрә бағланса, һеч ким етираз етмәз. Бир аз динҹәләрик”.
Сатыҹы Вүгар хәбәри ешитдијини анҹаг мүдријјәт тәрәфиндән дејилмәдијини тәсдигләјир. О да базарын бағланмасынын тәрәфдары дејил. “Јер һаггыны вә ҝүндәлик хәрҹләримизи чыхармалыјыг. Сатыш да јохду. Билмирик неҹә доланаг. Һамымызын ишчимиз вар, онлар нә етсин? Ҹамаат ҝүндәлик бурдан евинә пул апарыр. Ҝәлир олса да, олмаса да вермәлијәм. Кечән ил октјабырында јер һагларыны да 3 манат галдырдылар. Квадрат метринә 12 манат өдәјирдик, инди 15 манат олду. Банклардан кредит ҝөтүрүб мал ҝәтиририк, сонра өдәјә билмирик јени кредит ҝөтүрүрүк. Көһнә базарда алвер јахшы иди. Бурда һәр ҝүн гапыдан бојланырыг ҝөрәк кимсә вармы? Амма Бинәдә алыҹылар вар. Дүздү јер һаггы чохду, амма бурдан јахшыдыр. Бурда маллар уҹузду. Бизи рајон халгы сахлајыр, онлары да шәһәрлиләр”.
Нөвбәти дајанҹағымыз “Бинә” тиҹарәт мәркәзидир. Бурасы “Сәдәрәк”-дән чох фәргләнир, дүканларын дүзүлүшү вә тәмизлији илә. “Чөл” дүканлары аздыр. Сөһбәтләшдијимиз сатыҹыларын әксәријјәти арашдырдығымыз мөвзудан мәлуматлы дејилләр. Онлар да вәзијјәтин үрәкачан олмадығыны билдирдиләр.
Сатыҹы Маһир мәлуматы ешитдијини анҹаг, дәгиг олмадығыны дејир. О, «Бинә»-нин диҝәр проблемләриндән дә данышыр. “Һәр ҝүн ики саат ишыглары сөндүрүрләр. Дејирләр гәнаәт едирик. Чин малы олан 15 манатлыг касса апаратыны 300 маната сатыблар бизә. Һәлә гурашдырмајыблар. 2500 манат аренда һаггы веририк. Үстәлик електрик вә мүһафизә пулу да өдәјирик”.
Адынын јазылмасыны истәмәјән ики сатыҹы илә дә сөһбәтләширик. Онлар иҹраә пулуну вермәк үчүн ҝүндә ән азы 100 манат газанмалы олдугларыны билдирирләр. Бу сәбәбдән базарларын бағланмасы “Н” гәдәр проблем јарада биләр. “Көһнә базардан бура нә ҝәтирмишикдиксә һамысы ҝедиб. Биз топдан мал сатырыг. Алыҹы дејир, нисјә вер. Бир мүддәт сонра пулуну истәјирсән, дејир газана билмәмишәм. Јохдур, вур өлдүр. Дөвр чәтиндир, ҹамааты гәсдән сыхырлар. Монополијанын гаршысы алынса, бәлкә вәзијјәт дүзәләр. Үмумијјәтлә, пулу олан бурдан мал алмаз. О, хариҹә ҝедәр. Касыбын дабура ҝәлмәјә имканы јохдур. Будур 47 манатлыг сајғаҹы 300 маната алдырыблар. Ишыглары ҝүндә сөндүрүрләр. Әввәл сајғаҹ нә јазырды өзүм өдәјирдим. О да 5-7 манат пул јазарды. Инди ишыға 30 манат өдәјирәм. Дејирләр, истәмирсәнсә ишыг ҝүндә сөнсүн онда 50 манат өдә”.
Сөһбәтләшдијимиз диҝәр сатыҹылыар да адларыны ачыгламагдан имтина етдиләр. Онларын бир нечәси касса апаратларынын гурашдырылдығыны, диҝәрләри исә бу фактын јалан олдуғуну дедиләр. Әксәријјәт исә базарын бағланаҹағына инанмады.
Сонда бу ики тиҹарәт мәркәзиндә растлашдығымыз мараглы бир факты да јазаг. Базарлара машнларын ҝириши сәрбәст, чыхышы пуллудур. Әразини тәрк едән һәр машын мүтләг 0, 50 манат пул өдәмәлидир. Бу пулун гаршылығында исә һеч бир гәбз верилмир. Орта һесабла һәр базара ҝүндә 20-30 мин автомобил дахил олурса, рәһбәрлијин јол кәсиб нә гәдәр пул газандығыны һесабламаг чәтин дејил…
Ҝүнел Сәфәр
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
