Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән “Амнестј Интернатионал” бејнәлхалг инсан һүгуглары тәшкилаты 2011-ҹи илин 2 апрел аксијасына ҝөрә мәһкум олунанлары виҹдан мәһбусу кими таныјыб, амма һәмин илин 6 мај аксијасына – орта мәктәбләрдә һиҹаб гадағасына етираз пикетинә ҝөрә мәһкум олунанлар бу статусдан кәнарда галыб.
Анар Гасымлы: “Һүгуг мүдафиә тәшкилатлары 6 мај аксијасынын иштиракчыларыны мүдафиә етмәдиләр”
Һәм 2 апрел, һәм дә 6 мај аксијасына ҝөрә һәбс олунанларын һүгугларыны мүдафиә едән вәкил Анар Гасымлы “Медиа форум” сајтына билдириб ки, нәинки бејнәлхалг тәшкилатларын, һәтта јерли һүгуг мүһафизә гурумларынын, еләҹә дә һүгуг мүдафиәчиләринин бу ики аксијанын иштиракчыларына мүнасибәти фәргли олуб: “Һадисәләрә шәрти јанашсаг, Ҹинајәт Мәҹәлләсинин 233-ҹү маддәсинин (Иҹтимаи гајданын позулмасына сәбәб олан һәрәкәтләри тәшкил етмә вә ја бу ҹүр һәрәкәтләрдә фәал иштирак етмә) әламәтләри һәм 2 апрел, һәм дә 6 мај аксијасында варды. Шәрти гәбил едәк ки, прокурорун дедији вә һакимијјәтин иддиа етдији кими, һәм апрелин 2-дә, һәм дә мајын 6-да ҹинајәт баш вериб, күчәјә чыхан адамлар ҹинајәт төрәдибләр. Һәр ики аксија иштиракчылары һагда чыхарылан һөкмдә бир нүанс диггәт ҹәлб едир. 6 мај аксијасында иштирака ҝөрә тәгсирләндириләнләр 1 ил 6 ајлыг ҹәза алырлар, амма 2 апрел аксијасынын иштиракчылары 2 ил 6 ај.
Илк бахышдан белә ҝөрүнә биләр ки, һиҹаб мәһбусларынын ишинә бахмыш Нәриманов Рајон Мәһкәмәси 2 апрел аксијачыларыны мәһкум етмиш Сәбаил вә Нәсими мәһкәмәләриндән даһа әдаләтлидир. Амма белә дејил, бунун архасында тамамилә башга мәсәләләр, дөвләтин ҹәза сијасәтинин ваһид вә јеткин олмамасы дајаныр. Һәр ики мәсәлә үзрә ејни тип һадисәни тәһлил етмәк мүмкүндүр, јәни аксија – орада сәсләнән шүарлар фәргли олмасына бахмајараг ејни мәғз дашыјыр. Истәрдим бүтүн бунларын неҹә баш вердијинә даир иҹтимаи мүзакирәләр кечирилсин”.
Анар Гасымлы вурғулајыр ки, һәм јерли, һәм дә бејнәлхалг һүгуг мүдафиә тәшкилатлары 2 апрел аксијачыларындан фәргли олараг 6 мај аксијасынын иштиракчыларыны мүдафиә етмәдиләр: “Һүгуг мүдафиәчиләри Лејла Јунус, Елдар Зејналов вә Ејнулла Фәтуллајев мәндән диндарларла бағлы информасија алыб. Галан һүгуг мүдафиәчиләринин бу јөндә фәалијјәтләриндән хәбәрсизәм. Бурада бир сыра мараглар дајаныр вә буна ҝөрә дә һүгуг мүдафиәчиләрини гынајырам. Онлар бу мәсәләләрә икили стандартларла јанашырлар. Бу, тәбии ки, малијјә илә бағлыдыр. Јәни һүгуг мүдафиәчиләри виҹдан мәһбусларыны мүдафиә ишләрини мүәјјән грантлар һесабына һәјата кечирирләр. Һесаб едирәм ки, Ирана рәғбәти олан инсанлары Гәрбин малијјәси илә дәстәкләмәк мүмкүн олмур. Амма һүгуг мүдафиәчиләри нәзәрә алмалыдырлар ки, бу инсанларын Иранла бағлылығы сырф дини маһијјәт дашыјыр. Әҝәр бу ҝүн Түркијә ислам дөвләти олсајды, онлары Түркијә илә әлагәләндирәҹәкдиләр”.
Вәкил диндар шәхсләрин сәрбәст топлашмаг азадлығындан истифадә ҹәһдләрини Ирана бағлајыб онларын мүдафиәсиндән чәкинмәји абсурд һесаб едир: “Бејнәлхалг тәшкилатлар мәсәләјлә марагланырлар, амма биз онларын бу информасијалардан неҹә истифадә етдикләриндән хәбәрсизик. Бу тәшкилатлар дахили реаксијалары да нәзәрә алырлар. Әҝәр өлкәдә 2 апрел мәһбуслары илә бағлы ҝениш мүдафиә кампанијасы башламасајды, онлар да бу мәсәләјә лагејд јанашардылар. Бурада өҝеј мүнасибәт бирмәналы олараг ислам вә Иранла бағлыдыр”.
Бирлик сәдри: “Бу ҝүн истәнилән өлкәдә диндарларын тәләбләри гәрб өлкәләринин марагларына ујғун дејил”
Бирлик сәдри дејир ки, гәрби бүрүјән антикорпоратив һәракатын фәаллары һәбс олунур, онларын топлшамаг һүгуглары позулур, аксијалары вәһшиликлә дағыдылыр, лакин “Һуман Риҝһтс Wатҹһ” вә башга тәшкилатлар бүтүн бунлары ҝөрмәзлијә вурур: “Чүнки “Оҹҹупј” фәаллары гәрбин фундаментал дәјәрләринә гаршы чыхырлар. Демәли, дырнагарасы һүгуг мүдафиәчиләринин ҝөзүндә онлара гаршы һагсызлыглар әсасландырылмыш ҝөрүнүр. Исламчыларла бағлы һүгуг позунтулары да бу гәбилдән олан һагсызлыглардандыр. Бу ҝүн истәнилән өлкәдә диндарларын тәләбләри гәрб өлкәләринин марагларына ујғун дејил дејә онларын һүгугларынын позулмасы да һеч кәси марагландырмыр”.
Кимләр виҹдан мәһбусудур?
“Амнестј Интернатионал” виҹдан мәһбусу терминини 1960-ҹы илләрин әввәлләриндә дөвријјәјә бурахыб. Терминин јарадыҹысы “Амнестј Интернатионал”ин гуруҹусу, британијалы һүгуг мүдафиәчиси Питер Бененсондур.
Виҹдан мәһбусу (присонер оф ҹонсҹиенҹе) сијаси, дини вә саир инанҹларына, һәмчинин етник, ҹинси, ирги, дил, милли, сосиал мәнсубијјәтинә, әмлак вәзијјәтинә, гоһумлуг мүнасибәтләринә, сексуал јөнүмүнә вә башга өзәл хүсусијјәтләринә ҝөрә физики азадлығы һәбслә вә ја башга методларла мәһдудлашдырылмыш шәхсдир. Зоракылыға әл атмыш, зору вә дүшмәнчилији тәблиғ едән шәхс виҹдан мәһбусу сајыла билмәз.
Илк виҹдан мәһбусу 1962-ҹи илдә прагалы кешиш Јозеф Беран елан олунуб. О, коммунист режиминә гаршы тәблиғат апардығына ҝөрә 14 ил (1949-1963) һәбсдә јатыб.
“Амнестј Интернатионал” 2011-ҹи ил апрелин 2-дә Иҹтимаи Палатанын Бакыда кечирдији митингә ҝөрә мәһкум олунан Ариф Һаҹылы, Турал Аббаслы, Үлви Гулијев, Әһәд Мәммәдли, Рүфәт Һаҹыбәјли, Мәһәммәд Мәҹидли, Елнур Мәҹидли, Саһиб Кәримов, Ариф Алышлы, Зүлфүгар Ејвазлы, Бабәк Һәсәнов, Елнур Исрәфилову виҹдан мәһбусу кими таныјыр.
2011-ҹи ил мајын 6-да Бакыда, Тәһсил Назирлијинин гаршысында кечирилмиш һиҹаба азадлыг аксијасына ҝөрә 12 нәфәр һәбсдә јатыр:
Заур Исҝәндәров - 3 ил;
Мәммәд Әсҝәров - 3 ил;
Араз Исмајылов - 2 ил 6 ај;
Нурани Мәммәдов - 2 ил;
Рүфәт Миријев - 2 ил;
Маис Абдуллајев - 1 ил 6 ај;
Рәшад Вәлигулијев - 1 ил 6 ај;
Тәрлан Исмајылов - 1 ил 6 ај;
Талеһ Әләкбәров - 1 ил 6 ај;
Чинҝиз Новрузов - 1 ил 6 ај;
Талеһ Бағыров - 1 ил 6 ај;
Елшән Аббасов - 1 ил.
Бу мәһкумлар “Амнестј Интернатионал” тәшкилатынын онлары виҹдан мәһбусу кими танымамасындан наразыдырлар.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
