20 илә јахын фасиләдән сонра Русијада 100 миндән јухары инсанын гатылдығы мөһтәшәм митинг кечирилди. Кифајәт гәдәр сәрт режимин мөвҹуд олдуғу Русијада белә халг, нәһајәт, күтләви шәкилдә ајаға галхыб. Бир чох ҹәһәтдән шимал гоншусуна бағлы олан Азәрбајҹанда нәдән 10 минлик митингләр алынмыр?
АХҸП сәдри, Иҹтимаи Палатанын Координасија Шурасынын үзвү Әли Кәримли өнҹә билдирди ки, Русијада чох ҹидди просесләр ҝедир вә бу, јалныз митингләрдән ибарәт дејил. Үмумијјәтлә, Русија мәтбуаты, сијаси даирәләри, елитасы бөјүк дәјишиклик әрәфәсиндәдир. Демәк олар ки, һәр ҝүн рус ҹәмијјәти, Русија елитасы о консенсуса јахынлашыр ки, өлкәнин демократикләшмәсинин алтернативи јохдур: “Она ҝөрә дә мән әминәм ки, бу просес бир аз вахт апарса да, Русијанын демократикләшмәси илә баша чатаҹаг. Артыг һисс олунур ки, Русијанын демократикләшмәсинин гаршысыны алаҹаг јетәрли бир ҝүҹ јохдур. Просес она доғру ҝедир ки, Русијада демократикләшмә просеси һәр мәрһәләдә даһа јени тәкан алаҹаг вә сон нәтиҹәдә бу өлкәнин демократикләшмәсиндә ҹидди уғур әлдә олунаҹаг. Русијада просесләрин бу шәкилдә ҝетмәси бир даһа тәсдиг едир ки, демократикләшмә глобал бир просесдир. Јәгин ки, декабр ајына гәдәр Русија журналистләри дә бу өлкәнин сијасәтчиләринә белә суаллары верирдиләр ки, нијә филан халгларын бу ҹүр бөјүк етиразлары олур, амма рус халгы буну едә билмир?”
Әли Кәримли гејд етди ки, һәр бир халгын күтләви шәкилдә мүбаризәјә галхмасына тәсир еләјән факторлар вар. Һәмин факторлардан асылы олараг мүхтәлиф мүддәтләрдә бу аддымлар атыла биләр: “Мән Азәрбајҹан халгыны даһа мүбариз һесаб едирәм. Чүнки Азәрбајҹан халгы рус халгы вә диҝәр ССРИ халглары илә бирликдә биринҹи милли ојаныш вә күтләви етираз далғасыны 1988-1991-ҹи илләрдә јашајыб. Бу просес Азәрбајҹанда һәм мүстәгиллијин, һәм демократијанын әлдә олунмасы илә јекунлашыб. Русијада да тәгрибән һәмин охшар трајекторијаларла баш вериб. Амма Русијада 1991-ҹи илин ”ГКЧП"-синдән сонра 20 ил иди белә етиразлар олмамышды. Јадыныза салын Азәрбајҹандакы 1998-ҹи илин, 2003-ҹү илин, 2005-ҹи илин мөһтәшәм митингләрини. Јәни Русијада гәбиристанлыг сабитлији давам етдији дөврләрдә Азәрбајҹан халгы бөјүк етираз митингләри кечириб".
АХҸП сәдринин сөзләринә ҝөрә, нәтиҹә она ҝөрә олмајыб ки, Азәрбајҹанда даһа гәддар режим вар. Азәрбајҹанын ҝеополитик мөвгеји елә олуб ки, һәмин дөврләрдә дүнјада ҝедән просесләр мүхалифәтин әлејһинә олуб: “Дүнја һәмин дөврдә бизи ешитмәк, анламаг игтидарында дејилди. Азәрбајҹанын демократикләшмәсинә бејнәлхалг аләм тәрәфиндән һеч бир дәстәк, о ҹүмләдән информасија дәстәји дә верилмәјиб. О мәрһәләләр артыг ҝеридә галыб. Азәрбајҹанда јенидән бөјүк халг һәрәкаты олаҹаг. Бунун симптомларыны һисс едирәм. Елә ҝәнҹләрлә бу јахынларда кечирдијим ҝөрүшүн күтләвилији, орадакы ҹошгу мәни әмин еләди ки, доғрудан да сијаси мүбаризә мејданларына јени бир ҝәнҹлик нәсли ҝәлир. Бу ҝәнҹлик гаршыдакы ҝөзләнилән бөјүк дәјишикликләрин әсас һәрәкәтвериҹи гүввәси олаҹаг. Азәрбајҹан һакимијјәти дә буну билдијинә ҝөрә ҝәнҹләрә мүнасибәтдә хүсуси репрессив давраныр. Јәни Азәрбајҹанда да бөјүк етиразлар, митингләр олаҹаг. Сон илләрдә олмамағынын ики сәбәби вар. Бири ондан ибарәтдир ки, халг дәфәләрлә ҹәһд едиб вә бу ҹәһдләр уғур газанмадығына ҝөрә һәм бир аз енержиси азалыб, һәм дә бир гәдәр күскүнләшиб. Биздән дә, Гәрбдән дә, һәр кәсдән бир аз күсүб. Бунун да ролу вар. Ејни заманда Азәрбајҹандакы һакимијјәт даһа гәддар олдуғуна ҝөрә һәтта бир пикетә, гапалы залларда топланты кечирмәјә имкан вермәмәк гәдәр гәддар олдуғу үчүн һәләлик Азәрбајҹанда просесләрин өнү ачылмајыб”.
Әли Кәримли вурғулады ки, Русијадакы просес өзү дә Азәрбајҹан игтидарына сүбут еләмәлидир ки, белә зоракы үсулларла халгын гаршысыны узун мүддәт алмаг олмаз: “Чүнки бәрк сыхылан јај даһа да бәрк ачылыр. Она ҝөрә дә Русија лидерләри дүзҝүн јол сечибләр. Онлар халгын артан тәзјигләри гаршысында репрессијалары јох, ислаһатлары артырмаға чалышырлар. Илһам Әлијевин дә һәлә ки сечим вахты вар. Ја дүнјада ҝедән просесләри, Азәрбајҹан халгынын демократија истәкләрини нәзәрә алыб һеч олмаса инди демократик дәјишикликләрин өнүнү ачмалыдыр. Јахуд да артыг елә бир вәзијјәт јаранаҹаг ки, ситуасија бүтөвлүкдә халгын нәзарәтинә кечәҹәк. О заман һакимијјәтин нәји, неҹә дүшүнмәсинин бир фәрги олмајаҹаг”.
Етибар СЕЈИДАҒА
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
