Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: АБШ дипломатларынын мәхфи јазышмаларыны јајымлајан “WikiLeaks” сајтынын өлкәмизлә бағлы ачыгладығы ҝизли сәнәдләрин дәрҹини давам етдиририк. Дәрҹ етдијимиз нөвбәти мәктуб да АБШ-ын Азәрбајҹанда сәфири олмуш Енн Дерсијә мәхсусдур. Енн Дерси 2008-ҹи ил мајын 30-да Вашингтона ҝөндәрдији телеграмда өлкәмиздәки игтисади-бизнес саһәсиндә һөкм сүрән дөзүлмәз шәраит вә хариҹи ширкәтләрин үзләшдији чәтинликләрдән бәһс едир.
Азәрбајҹанда бизнес мүһити Орта Асијадакындан да писдир
Телеграмда Ҹәнуби Корејаја мәхсус иншаат вә нәглијјат ширкәтләринин Азәрбајҹанда фәалијјәти, ҝөрмәк истәдикләри ишләр, онлара һөкумәт вә мәмур-олигархларын јаратдығы проблемләрин деталлары јазылыб. Дипломат гејд едир ки, јерли мәтбуатда Ҹәнуби Корејаја мәхсус иншаат вә нәглијјат ширкәтләринин Азәрбајҹанда уғурлу лајиһәләр газандығына даир хәбәрләр вермәсинә бахмајараг, реал вәзијјәт тамам фәрглидир. Енн Дерси телеграмда АБШ сәфирлијинин игтисади мәсәләләрлә мәшғул олан әмәкдашларынын Ҹәнуби Корејанын Иншаат вә Нәглијјат Назирлијинин департамент директору Јонг Сеог Кимлә мүзакирәләринин тәфәррүатларына јер вериб.
Кечмиш сәфирин јаздығына ҝөрә, корејалы рәсми өлкәсинә мәхсус ширкәтләрин Азәрбајҹан һөкумәти вә ајры-ајры ширкәтләрлә әмәкдашлыг мүгавиләси имзалајаркән ҹидди проблемләрлә үзләшмәләриндән шикајәтләниб. Јонг Сеог Ким дејиб ки, нефт-газ сектору Гәрб ширкәтләринин нәзарәтиндә олдуғу үчүн Кореја ширкәтләри әсасән тикинти вә нәглијјат секторуна мараг ҝөстәрир. Лакин бу саһәдә дә Азәрбајҹан һөкумәтинин јаратдығы ҹидди проблемләрлә үзләширләр. Ҹәнуби Кореја рәсмиси өлкәмиздә бизнеслә мәшғул олмағын, һәтта Орта Асија өлкәләриндәкиндән дә чәтин олдуғуну сөјләјиб. “Назирлијин департамент директору гејд едиб ки, Азәрбајҹанда бизнеслә мәшғул олмаг, һәтта Өзбәкистан, Газахыстан вә Түркмәнистанда мәшғул олмагдан даһа чәтиндир. Чүнки һәмин өлкәләрдә бизнесин мүхтәлиф саһәләринә инвестисија гојан вә лајиһәләр һәјата кечирән корејалы ширкәтләр Азәрбајҹанда үзләшдикләри чәтинликләрә раст ҝәлмирләр. О, корејалы ширкәтләрин мүтәмади олараг мәһз Азәрбајҹанда ҹидди проблемләрлә үзләшдијини билдириб”, - дејә Енн Дерси јазыр.
Корејалылар гаршысында “Ҝилан” сәдди
Ҹәнуби Кореја рәсмиси америкалы дипломатлара өлкәсинә мәхсус бир ширкәтин фөвгәладә һаллар назири Кәмаләддин Һејдәровун аиләсинә мәхсус “Ҝилан Һолдинг”лә әмәкдашлығы вә бу әмәкдашлыг заманы тәрәфләр арасында јаранмыш зиддијјәтләрдән сонра онун фәалијјәтинә јарадылан проблемләрдән данышыб: “Ким сөјләјиб ки, Ҹәнуби Корејанын ән ири тикинти конгламератларындан бири ”ҜС”ин әсас ортағы, Азәрбајҹанын фөвгәладә һаллар назири Кәмаләддин Һејдәрова мәхсус “ҜИЛАН Һолдинг”лә мүнасибәтләри писләшмәјәнә гәдәр Бакынын мәркәзиндә бөјүк офиси вә Ҹәнуби Корејадан ҝәтирилән ишчи гүввәси варды. Ширкәтләр арасында фикир ајрылығы јаранандан сонра “ҜС” пајтахтын мәркәзиндәки офисиндән чыхарылды вә ширкәтин әмәкдашлары Ҹәнуби Корејаја ҝери гајтарылды. Кореја ширкәти “Ҝилан Һолдинг”лә мүнасибәтләринин писләшмәсиндән сонра Азәрбајҹанда галыб ҝениш бизнеслә мәшғул ола билмәјәҹәјини анлады. Кимин сөзләринә ҝөрә, ширкәтин Әләт портунун тикинтисиндә әсас ортағы олан “Ҝилан Һолдинг”сиз иншаат ишләринә башланмагла бағлы мүгавиләни имзаламасы да мүмкүн олмајыб”.
Азәрбајҹан һөкумәти мүгавилә анлајышыны билмир
Назирлијин департамент директору дипломатлара Азәрбајҹан һөкумәтинин вә јерли ширкәтләрин әмәкдашлыг мүгавиләләриндә шәртләри, еләҹә дә мүгавиләләрин имзаланмасы заманы стандартлары ҝөзләмәдијини билдириб: “Азәрбајҹан һөкумәти вә јерли ширкәтләр мүгавилә анлајышыны билмирләр. Онлар иш дүнјасынын принсипләринә ујғун разылашма әлдә едилмәсини баша дүшмүрләр. Һәр шеји кортәбии шәкилдә әлдә етмәјә чалышырлар. Јонг Сеог Ким сәфирлик әмәкдашларына билдириб ки, јахын ҝүнләрдә Нәглијјат Назирлији илә јени мүгавиләнин мүзакирәсинин апарылдығы заман ҝөзләнилмәз вәзијјәтин шаһиди олуб. Белә ки, назирлијин һүгугшүнаслары мөвҹуд проблемләрин мүзакирәси вә арадан галдырылмасы әвәзинә тез мүгавиләнин имзаланмасына чалышыблар. Кимин сөзләринә ҝөрә, корејалы ширкәтләр имзаланан мүгавиләләрдә бүтүн деталларын гејд олунмасында мараглы олса да, назирлијин бу гајғылары нәзәрә алмамасы корејалылары дәһшәтә ҝәтириб. Назирлијин департамент рәһбәринин фикринҹә, Азәрбајҹан һөкумәти бу проблемләри ја баша дүшмүр, ја да онларын һәллиндә мараглы дејил”.
Азәрбајҹанда бүтүн хариҹи ширкәтләр әзијјәт чәкир
Кечмиш сәфир телеграмын шәрһ һиссәсиндә корејалы ширкәтләрин үзләшдији проблемләрин јени олмадығына ишарә едир. Јазыр ки, бу тип проблемләр јалныз корејалы ширкәтләрин јох, үмумијјәтлә, Азәрбајҹанда фәалијјәт ҝөстәрмәк истәјән бүтүн әҹнәби компанијаларын үзләшдији манеәләрдир: “Корејалы рәсминин ирадларыны нәзәрә алараг ону сөјләмәк олар ки, садаланан проблемләр диҝәр өлкәләрә мәхсус ширкәтләри дә нараһат едир”.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
