Бу ҝүн инсан үчүн Аллаһына олан иманындан сонра ән гијмәтли шеј сағламлыгдыр. Дүнјанын оху јериндән фырланыр. Хәстәликләр, тәбии фәлакәтләр милјонларла инсанын ҹаныны алыр. Бир тәрәфдән дә кејфијјәтсиз гидалар, дүзҝүн бәсләнмәмәк инсанларын иммун системини ҝетдикҹә зәифләдир вә мүхтәлиф хәстәликләрә дүчар едир. Бәс иммун системини неҹә ҝүҹләндирмәк лазымдыр? Хәстәликләрә тутулмамаг үчүн илк нөвбәдә нәләрә диггәт етмәлијик?
Организми ҝүҹлү сахлајан антиоксидант маддәләрдир.
Бәс антиоксидант нәдир, организмдәки ролу нәдән ибарәтдир, һансы гидаларда вардыр?
Антиоксидант организмдә сәрбәст радикаллары мәһв едән кимјәви маддәләрдир. Бәдәнимиз өзүнә лазым олдугҹа антиоксидант маддәләри ифраз едир. Буна ҝөрә дә бу молекулларын даими организмдә лазыми мигдарда олмасы үчүн антиоксиданлы чај, мејвә вә тәрәвәздән истифадә едилмәлидир.
Организмин нормал метаболик фәалијјәти заманы мејдана ҝәлән вә һүҹејрәләрә һүҹум едәрәк структурларыны позан молекуллар олан сәрбәст радикаллар ҹидди хәстәликләрә сәбәб олурлар. Антиоксидантар исә зәдәләнән һүҹејрәләри горујан маддәләрдир. Јаш артдыгҹа организм даһа чох сәрбәст радикала мәруз галыр вә даһа чох сәрбәст радикал ифраз едир. Бунунла бәрабәр, организмин тәбии антиоксидан истеһсалы јашын артмасыјла азалыр. Антиоксидант маддәләр лазымлы мигдарда гәбул едилмәдикдә хәрчәнҝ, үрәк хәстәликләри, дамарларын кирәҹләнмәси, јүксәк тәзјиг кими хәстәликләрә тутулма еһтималы артыр.
Әсл ҹаванлашдырма мөҹүзәси
Мүтәхәссисләр сүбут етмишләр ки, ҹаван галмағын сирри антиоксидан маддәләрдәдир. Һәб һалында сатылан антиоксидантларын организмә хејири олмур. Әксинә, иммун системинин фәалијјәтинә зәрәр верир. Һәкимләр онданса тәбии үсулла бу маддәни гәбул етмәји төвсијјә едирләр. Броколи, гарпыз вә помидорда ликопен, куверситин, сүлфорафен, Е илә Ҹ витаминләри кими тәбии антиоксидан вардыр.
Антиоксидантлар иммун системинин әсас парчаларындандыр. Организмдә олан зәрәрли маддәләр һүҹејрә пәрдәсинә зәрәр верир вә онларын јашланмасына, гоҹалмасына сәбәб олур. Антиоксидантлар, һүҹејрәләрә зәрәр верән сәрбәст радикаллары тәсирсиз һала ҝәтирәрәк, хәрчәнҝ дә дахил олмагла бир чох хәстәлијә вә еркән јашланмаға сәбәб ола биләҹәк реаксијалары өнләјир вә горујур.
Антиоксидантлары организм неҹә јығыр?
Бәдәнин иммунитет системи 2 саатдан бир давамлы олараг јениләнир. Бунун гаршылығында антиоксиданлары өзү чыхарыр вә лазымлы оланлары еһтијата јығыр. Гидалардан алдығымыз бәзи антиоксиданлары бәдән органларда, ганда, јағ тохумасында еһтијат шәклиндә сахлајыр.
Антиоксиданты јүксәк олан јемәкләр Оксиҝен Радикалы Әммә Тутуму (ОРӘТ) јүксәк олан гидалар кими адландырылыр. Һәр јемәк ејни нисбәтдә антиоксидан тәсири ҝөстәрә билмәз. Мүтәхәссисләрин фикринҹә, бир ҝүндә инсан 3000-5000 ОРӘТ дәјәриндә гида гәбул едәрсә, онун иммун системи бир о гәдәр сәрбәст радикалларын һүҹумундан горунар.
Сағлам бәсләнмәк вә сәрбәст радикалларын сәбәб олдуғу мәнфи тәсирләрдән горунмаг үчүн ОРАТ дәјәри јүксәк олан мејвә вә тәрәвәзләрә ҝүндәлик бәсләнмәдә јер вермәк лазымдыр.
Бәзи тәрәвәз вә мејвәләрин 100 грам үчүн ОРӘТ дәјәри беләдир:
Гуру кәләм (1770), Броколи (890), Чуғундур (840), Гырмызы бибәр (710), Соған (450), Гуру әрик (5770), Чијәләк (1540), Албалы (670), Портағал (750), моруг(1220)
Битки нә гәдәр тәбии шәраитдә јетишәрсә, бир о гәдәр антиоксидан верир. Сүни ҝүбрәләрдән, дәрманлардан истифадә едиләрәк беҹәрилән биткиләрин тәркибиндә антиоксидан дәјәри ашағы олур.
Биткиләрдәки антиоксидан компонентләрин сәрбәст радикаллара гаршы тәсирләри ејни олмадығы үчүн антиоксидан гәбулунда мүхтәлифлик әһәмијјәтлидир. Мүтәхәссисләр дејирләр ки, антиоксидан компонентләри фәргли гајнаглардан алмаг лазымдыр.
Антиоксидантлар организми тәмизләјир. Һәкимләрин мәсләһәтләринә ҝөрә, антиоксиданлы гидалар баланслы шәкилдә истеһлак едилмәлидир. Чүнки бунларын һәддиндән артыг истеһлак едилмәси организмдә даш јаранмасына сәбәб олур.
А, Ҹ вә Е витаминләринин
