Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Бакыда кечирилән Ҹәнуби Гафгазда Тәһлүкәсизлик Форумунда иштирак едән Ермәнистанын Глобаллашма вә Әмәкдашлыг Аналитик Мәркәзинин директору Степан Григорјан билдириб: “Нә Азәрбајҹан, нә дә Ермәнистан Мадрид принсипләринә етираз етмир. Мускокада гәбул олунмуш бәјанат да һәмин принсипләри өзүндә әкс етдирир. Проблем һансы аддымын биринҹи, һансынын икинҹи атылмасында вә онларын заман чәрчивәләринә салынмасында јараныр. Мән һесаб едирәм ки, онлары үмуми принсип кими фиксасија етмәк лазымдыр вә бундан сонра бизим дипломатларымыз данышыглары давам етдирмәлидир. Әҝәр биз һәмин принсипләри фиксасија етмәсәк, данышыглар просеси позулаҹаг. Чүнки тәрәфләрин, хүсусән дә Азәрбајҹанын сәбри түкәнир. Данышыглар позула биләр вә һәр шеји сыфырдан башламаға мәҹбур оларыг”.
О билдириб ки, мүнагишәнин һәлл олунмасында һәм Ермәнистан, һәм дә Азәрбајҹан мараглыдыр вә бу ишдә етимадын олмасы чох ваҹибдир: “Мән Бакынын мәркәзиндә ермәни килсәсинә гајғы ҝөстәрилдијини ҝөрдүм. Бу, о демәкдир ки, Азәрбајҹан етимад аддымларыны атыр. Дин һәм азәрбајҹанлылар, һәм дә ермәниләр үчүн чох ваҹиб амилдир вә бу истигамәтдә атылан аддымлар сөзсүз ки, мүнасибәти дәјишир.
Ишғал алтындакы әразиләрин адларынын дәјишдирилмәсинин етимадын артырылмасына хидмәт едиб-етмәдијинә даир суалы ҹавабландыран С. Григорјан тәәссүфлә вурғулајыб ки, Ермәнистанда тез-тез башга интерпретасија ешидир, чүнки тарихи бахыш диаметрал олараг там әкс истигамәтдәдир: “Мән тәклиф едирәм ки, тарихи сијасәтдән ајыраг, конкрет аддымлар атаг. Бизим өлкәләримиз Ҹеневрә конвенсијаларына гошулуб, һазырда әсирләрин дәјишдирилмәси илә бағлы аддымлар атылыр. Бу ишләр мүнасибәтләри дәјишдирәҹәк. Амма биз һәр заман тарихә мүраҹиәт етсәк, әминәм ки, һеч нәјә наил ола билмәјәҹәјик”.
Президент Серж Саркисјанын Астана саммитиндә чыхышы заманы Нахчываны тарихи ермәни торпағы адландырмасына мүнасибәт билдирән С. Григорјан, чыхышла таныш олмадығыны сөјләјиб: “Биз тез-тез Азәрбајҹаны рәсмиләринин дә бәјанатларыны ешидирик вә һәмин бәјанатлар Ермәнистанда наразылыг, тәәҹҹүб доғурур. Ола билсин ки, тарихи мәсәләләрлә әлагәдар мөвгеләри разылашдырмаг лазымдыр. Јәни һәр заман тарихә истинадән бурада Бөјүк Ермәнистан, јахуд Бөјүк Азәрбајҹан мөвҹуд олдуғуну билдирмәк лазым дејил. Гој бунунла тарихчиләр мәшғул олсунлар. Ахы алманларла франсызлар, литвалыларла полјаклар, чехләрлә алманлар вә диҝәрләри тарихи проблемләрини кәнара гоја, өзләриндә ҝүҹ тапыб тарихи сијасәтдән ајыра билдиләр. Белә олмаса, биз һәр заман мүбаһисә апараҹаг вә сүбута јетирмәјә чалышаҹағыг ки, биз даһа гәдим халгыг. Мән бунун мөвҹуд вәзијјәтә аидијјәтини там баша дүшмүрәм. Јени нәсил нормал шәраитдә јашамалыдыр, бизим буна шансымыз вар. Ҝизләтмәк истәмирәм, мән она ҝөрә бурадајам ки, азәрбајҹанлы сијасәтчи вә аналитикләрлә јалныз Брүсселдә, јахуд Москвада ҝөрүшмәк лазым олмадығыны, мәһз Бакыда ҝөрүшмәк вә фикир мүбадиләси апармағын ваҹиблијини анлајырам”.
“Сиз мүасир Азәрбајҹаны ҝөзүнүзлә ҝөрдүнүз, неҹә һесаб едирсиниз, Гарабағ ермәниләри үчүн Азәрбајҹанда, Ермәнистанда, јохса мүстәгил олараг јашамаг даһа сәрфәлидир?” суалына ҹаваб верән С. Григорјан һесаб едир ки, һәм ермәниләр, һәм азәрбајҹанлылар, һәм дә ҝүрҹүләр азлығын мөвгејинә һөрмәт етмәји өјрәнмәлидир: “Биз Совет Иттифагында доғулмушуг, вә Сталин әнәнәләрини ҝөрмүшдүк. Јәни кимсә нә исә дејирсә, ону ја ҝүлләләјирләр, ја да тәзјиглә сусмаға мәҹбур едирләр. Дағлыг Гарабағ мүнагишәси башлајаркән һеч дә бүтүн әмәлләр ермәниләр вә азәрбајҹанлылар тәрәфиндән төрәдилмирди, һамыја бәллидир ки, бир чох провокасијалар Кремлдән ҝәлирди. Она ҝөрә дә ҝәлин, бизә хош ҝәлмәјән фикирләри ешитмәји баҹараг, азлығын фикирләрини динләјәк. Гарабағ ермәниләринин бу вә диҝәрләри илә бирликдә јашамаг фикирләри ола биләр, онларын фикирләрини динләмәк, онлара сечим вермәк лазымдыр. Бәзән өз мүгәддәратыны тәјинетмә принсипи примитив олараг јалныз мүстәгиллик кими гәләмә верилир. Мән истисна етмирәм ки, Ермәнистан-Азәрбајҹан мүнасибәтләриндә елә динамика јарана биләр ки, бу мәсәлә икинҹи дәрәҹәли ола биләр. Амма һазырда бу мәсәлә бизим үчүн биринҹи дәрәҹәлидир, чүнки Совет Иттифагында доғулмушуг вә белә принсиплә јашајырыг ки, кимсә мәнимлә разы дејилсә, мән ону мәһв етмәлијәм. Ҝәлин, бу парадигмадан узаглашаг”.
Әсрләр боју һазыркы Ермәнистан әразисиндә јашамыш азәрбајҹанлыларын Ермәнистана гајыдышынын нә дәрәҹәдә мүмкүн олдуғуна даир суалы ҹавабландыран С. Григорјан дејиб ки, рәсми Ирәванын әвәзинә даныша билмәз, амма бу барәдә кәскин бәјанатлар да ешитмәјиб: “Мәним фикрим беләдир ки, Гарабағ ермәниләри онларын фикри илә һесаблашылмасыны истәјирсә, бу, јахшы шејдир. Мән дә һесаб едирәм ки, Гарабағын мөвгеји нәзәрә алынмалыдыр. Амма мән Гарабағ ермәниләринин фикринин нәзәрә алынмасыны истәјирәмсә, мүнагишәјә гәдәр орада јашамыш азәрбајҹанлыларын фикри неҹә нәзәрә алынмаја биләр? Әҝәр биз нормал ҹәмијјәт јаратмаг истәјириксә, азлығын ичиндә олан азлығын фикри неҹә нәзәрә алынмаја биләр? Она ҝөрә дә мәним фикрим беләдир ки, онларын мөвгеји нәзәрә алынмалыдыр вә бунун үчүн данышыгларда механизм јарадылмалыдыр”.
С. Григорјанын фикринҹә, һәм Ермәнистанда јашамыш азәрбајҹанлыларын, һәм дә Бакы вә Ҝәнҹәдә јашамыш ермәниләрин мараглары ҝөзләнилмәлидир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
