- Ҹәнаб Тәһрири, сөһбәтимизин әввәлиндә хаһиш едирик Исламда, гадынын мәгамы барәдә мәлумат верин.
Гурани-кәримин гадынлара хүсуси бир бахышы вар вә һәгиги камиллик әлдә етмәк үчүн онунла киши арасында һеч бир фәрг гојмајыб. Бу да әсл Ислам вә Әһли-бејт (ә) маарифидир. Һәмчинин уҹа Аллаһ да, Пејғәмбәримизә (с) һәзрәт Зәһраны (с) вермәклә, она хүсуси лүтф ҝөстәрмишдир.
Ислам дини, гадына шәхсијјәт верәрәк инсанын нәслини гыз тәрәфиндән олмадығы әгидәдә олан ҹаһиллији рәдд едир. Ола билсин Пејғәмбәрин (с) нәслинин һәзрәт Зәһра (с) васитәсилә давамынын сирри бунда олсун. Башга бир мәсәлә дә будур ки, Аллаһ бүтүн инсанлары уҹа бир мәгсәдә чатмаг үчүн јарадыб. Бүтүн инсанлар да о һәдәфә чатмагда бәрабәрдирләр вә киши илә гадын бу мәнада ејнидир. Башга мәхлугларда олдуғу кими, инсанын да ҹүт олмасы вә кишинин гадынла ҹинси ҹәһәтдән ајрылығы јалныз нәслин давамы вә артмасы үчүндүр. Аллаһ кишијә вердији ағылы ејни мигдарда гадына да вериб, амма хүсусијјәт вә вәзифә нөгтеји-нәзәрндән гадын, үлфәтин шиддәтиндән вә һиссијјатларын чохлуғундан фајдаланыр. Бу да онун үчүн нәинки нөгсан дејил, әксинә гадынын камиллик јолунда истифадә етдији ән јахшы васитәләрдән биридир. Аллаһын гадын үчүн гојдуғу заһири мәһдудијјәтләр, јалныз онун камиллијинә истигамәтләниб вә онун бу хүсусијјәтләрә ујғун вәзифәләри дә вардыр.
Бир груп гадын Пејғәмбәрдән (с) сорушур ки, нә үчүн кишиләр ҹиһадын фәзиләтиндән фајдаланырлар, амма гадынлар бундан мәһрумдурлар? Һәзрәт (с) суала ҝорә бу гадыны тәрифләјир вә бујурур: “Бунун әвәзиндә башга вәзифәләр вардыр, әҝәр гадынлар ону јахшы јеринә јетирсәләр, һәмин ҹиһадын фәзиләтинә наил оларлар. Онлардан бири әринә хидмәт ҝөстәрмәкдир.
- Мүсәлман бир гадынын аиләјә вә Ислам ҹәмијјәтинә гаршы вәзифәси нәдир?
Гадын аиләдә бир өзүлдүр вә аиләнин фикри ихтилафларынын тәнзим олунмасы онун өһдәсиндәдир. Бахмајараг ки, евин дахили вәзифәләри бир нөв она ваҹиб дејил, амма аилә башчысынын вәзифәләри бу кичик ҹәмијјәтин идарәсидир вә әҝәр дүзҝүн јеринә јетирилмәсә бу систем дағылар.
Әҝәр дејилибсә “кишиләр гадынлар үзәриндә ихтијар саһибидирләр”, бу, аиләнин ваһид мәркәздән идарә олунмасындан өтрүдүр. Бу, кишинин зүлм етмәси мәнасында дејил, әксинә, кишинин вәзифәсидир ки, дүзҝүн мүдиријјәти олсун вә өз башчылығында шәриәтин гојдуғу һәдләрдән кәнара чыхмасын. Һәмчинин гадынын еһтијаҹларыны тәмин етмәк дә, онун өһдәсиндәдир вә бу елә јеринә јетирилмәлидир ки, гадын һәгарәт һисс етмәсин. Ислам дини, дүнја һәјатыны вә мадди јашајыш тәрзини идеал сәвијјәјә чатдырмаг үчүн бир мүгәддимә гојуб. Әҝәр киши гадына зүлм едәрсә вә ја гадын кишијә нисбәтән меһрибансызлыг ҝөстәрәрсә, һәр икиси һәгиги камиллијә чатмагдан мәһрум оларлар.
- Гадын өзүнүн вә ҹәмијјәтин пак һәјатына вә мәнәви камалына чатмаг үчүн һансы үсуллардан истифадә етмәлидир?
Пак һәјата чатмаг тәдриҹидир. Мүгәддәс Ислам шәриәти һамынын пак һәјат јолунда олмасындан өтрү онлар үчүн ваҹибләри вә һарамлары тәјин етмишдир. Һәр бир гадынын пак һәјат тәрзинә чатмасындан өтрү илк нөвбәдә ҝәрәк бу ҝөстәришләрә әмәл етсин вә икинҹи мәрһәләдә өзүнү ән јахшы әхлагла зинәтләндирсин.
- Һал-һазырда чохлу ишләр гадынлар тәрәфиндән ҝөрүлүр сизҹә диндә гадынларын мәшғулијјәти барәдә хүсуси бир ҝөстәриш вармы?
Ислам мәдәнијјәтиндә гадынын евдән бајырда ишләмәси хүсуси һаллардан башга чох да ҝениш јајылмамышдыр. Гадынын евдән чөлдә ишләмәси гәрбдән ҝәлән бир мәдәнијјәтдир вә динә диггәтсизлик нәтиҹәсиндә инкишаф етмишдир. Ислам аиләни ҹәмијјәтин әсасы билир ки, онун низам-интизама дүшмәси чох вахт гадынын евдә олмасыјла һәјата кечир. Һәмчинин Ислам дини ев дахилиндә гадынын фәалијјәтинә вә онун евдарлыг мәсулијјәтинә бөјүк дәјәр верир. Амма гадын бекар олдуғу заман вә евдән бајырда мәшғулијјәт ахтардыгда она гијмәт вә дәјәр верилмир. Үмумијјәтлә гадын мәшғулијјәти мәсәләси, онун бекар олдуғуну билдијимиз заман ортаја чыхыр. Гадынын ән мүһүм вәзифәси дүзҝүн өвлад тәрбијә етмәк вә онун јахшы һәјат јолдашлығыдыр ки, ҹиһаддан үстүн сајылыбдыр. Имам Хомејни бујуруб ки, киши гадынын әтәјиндән мераҹа ҝедир. Јәни аилә үзвләринин сәадәти, евдә гадынын дүзҝүн әмәл етмәсиндәдир. Гадынын ән бөјүк иши салеһ өвлад бөјүтмәк, ҹәмијјәтә вә Ислама фајда вермәкдир.
- Мәсумларын бујурдугларыны һансы һалларда буҝүнкү ҹәмијјәтимиздә гадын мәсәләләри барәсиндә ишләдә биләрик?
Ҝәрәк програмларда чох дәгиг олаг вә Исламын әсл фикирләрини ҝундәлик һәјатымызла ујғунлашдыраг. Бизим сәјимиз, мәсумларын бујурдугларыны ҝүндәлик мәсәләләримиздә дүзҝүн иҹра етмәјимиз олмалыдыр. Әлбәттә, бу ишин алиманә олмасына еһтијаҹ вардыр вә кичик мәсәлә дејил. Әзиз рәһбәримиз бу ишин зәрурилијини дәфәләрлә вурғулајыб вә инди елми һөвзәләрин вәзифәләридир ки, ҹидди бир ишә дахил олараг ҝениш шәкилдә бу ҝүнүн мәсәләләринә аид алиманә бир нәзәр версинләр. Аллаһын вә динин ҝөстәришләриндә сәһвә дүшмәмәкдән өтрү, һөвзәчиләр сәтһи мәсәләләри дејил, ҝүнүмүзүн дәрин мәсәләләрини арашдырмалыдырлар.
- Бизә вахт ајырдығыныз үчүн миннәтдарлығымызы билдиририк.
Мән дә сизә тәшәккүр едирәм вә иншаллаһ Ислама хидмәт јолунда мүвәффәг оласыныз.
Һазырлады:
Рәсул Маһмудов
