Бисмиллаһир-рәһманир-рәһим Суал: Инсан јалныз Аллаһын бәндәсидир. Нијә сиз Әбдүлһүсејн, Әбдүләли, Әбдүррәсул адлары гојурсунуз? Ҹаваб: Әбдин бир нечә мәнасы вардыр: 1-Улуһијјәт мүгабилиндә ишләнилән әбд. Бу мәна һәгигәтдә мәмлук (саһиб) мәнасына ишләнилир. Одур ки, Аллаһын бүтүн бәндәләринә дејилир. Аллаһын инсана малик олмасы Аллаһын халиг инсанын мәхлуг олмасындан ирәли ҝәлир. Бу бахымдан Аллаһ мүлкүндә олмағын рәмзи олан әбд вәсфи јалныз Аллаһа нисбәт вериләрәк “Әбдуллаһ” дејилир. Аллаһ таала бу барәдә “Мәрјәм” сурәсинин 93-ҹү ајәсиндә бујурур: ﴿ إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا ﴾ “Ҝөјләрдә вә јердә олан бүтүн мөвҹудат Аллаһын јалныз бир әбди, гулудур.” Һәмчинин Аллаһ таала һәзрәти Иса (ә)-ын дилиндән нәгл едәрәк бујурур: ﴿ ... إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا ﴾ “О деди: Мән Аллаһын бәндәси вә гулујам. О, мәнә китаб верди вә өзүмүдә пејғәмбәр етди.” “Мәрјәм” сурәси, ајә 30. 2-Ганунлашдырылмыш әбд. Бу нөв бәндәчилик дөјүш мејданларында гәләбә васитәсијлә әлә ҝәлир. Фигһ елминдә изаһ олмуш өзүнә мәхсус шәртләрә мүвафиг олараг мүгәддәс ислам дини бу бәндәчилији гәбул етмишдир. Дөјүшдә мүсәлманларын әсири оланларын тәклифи һакими–шәрин (шәриәт һакиминин) өһдәсинә гојулуб. О да онларын барәсиндә ашағыда дејиләҹәк үч һөкүмдән бирини јеринә јетирә биләр: Ја онлардан ғәрамәт олмадан азад едәр, ја онлардан ғәрамәт алдыгдан сонра онлары азад едәҹәк вә ја да ки, онларын әсир галмасына һөкм верәҹәк. Үчүнҹү һалда әсирә мүсәлманларын әбд вә бәндәси дејилир. Буна сүбут олараг фигһи китабларында “Бабул-әбид вәл-има” (јәни, әбд вә кәнизләр бөлмәси) адлы бөлмәни мисал чәкмәк олар. Һәмчинин Гурани-кәримин “Нур” сурәсинин 32-ҹи ајәсини мисал чәкмәк олар. ﴿ وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴾ “Аранызда олан субај кишиләри вә әрсиз гадынлары, өз әмәлисалеһ көлә вә кәнизләринизи евләндирин. Әҝәр онлар јохсулдурларса Аллаһ Өз лүтфү илә онлары дөвләтли едәр. Аллаһын рәһмәти ҝениш вә һәр шеји биләндир.” Бу ајәдә Аллаһ таала бөјүшдә әсир дүшмүшләри әбд (көлә) вә кәниз адландырыб. Һәмчинин әбд кәлмәси Аллаһдан башгасына (мүсәлманлара) нисбәт верилиб. 3-Әбд итаәт мәнасына: Бу мәна да “Лисанул-әрәб” вә “Гамусул-муһит” кими лүғәт китабларында бәјан олунуб. “Әбдүррәсул”, Әбдүләли”, “Әбдүлһусејн” кими адларын да мәнасы елә бу мәнаја гајыдыр. Јәни Рәсулаллаһ (с)-ә итаәт едән, Әли (ә)-а итаәт едән, имам Һүсејн (ә)-а итаәт едән. Һеч бир шәк-шүбһә јохдур ки, Пејғәмбәр (с)-дән вә һәзрәтдән сонра “улил-әмр”-дән итаәт етмәк шәри ваҹибатдандыр. Һәр бир мүсәлман Аллаһдан, Онун Рәсулундан вә әмр саһибләриндән итаәт етмәлидир. Гурани-кәрим бу барәдә ачыг-ајдын ҝөстәриш верәрәк бујурур: ﴿ ... أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ ... ﴾ “Еј иман ҝәтирәнләр! Аллаһа, Онун рәсулуна вә өзүнүздән олан әмр саһибләринә итаәт един!...” Ән-ниса” сурәси, ајә 59. Бу ајә мөминләри Пејғәмбәр (с)-дән итаәт етмәјә әмр едир. Инди әҝәр бир нәфәр бу мәнаны өз өвладына ад гојмагла јашатса гәбаһәтлими иш ҝөрүб?! Јөхса тәрифә лајигли бир иш ҝөрүб?! Биз фәхр едирик ки, Пејғәмбәр (с)-дән итаәт едирик вә һәзрәтдән сонра имамлардан итаәт едәрәк “улил-әмр” ајәсинә әмәл едирик. Одур ки, бир шәхсин “Әбдуллаһ” олмасыјла “Әбдүррәсул” олмасынын арасында һеч бир зиддијјәт јохдур. Чүнки мәнасы Аллаһ бәбдәчилик едән вә Пејғәмбәрә итаәт едән демәкдир. Билдијимиз кими Аллаһын бәндәчилији тәквини вә Аллаһын халигијјәтиндән гајнагланан бир вәзифәдир. Амма Пејғәмбәр (с)-ин итаәти исә тәшрии вә Аллаһын әмријлә тәјин олунмуш вәзифәдир. Ајәтуллаһ Шејх Ҹәфәр Сүбһанинин бәјанатындан
