АБНА24 Хәбәр Верир, Түркијәнин сабиг хариҹи ишләр назири Јашар Јакыш-ын Әрәб Нјус гәзети үчүн јаздығы мәгаләдә дејилир: Ермәнистанын илк президенти Левон Тер-Петросјан Совет Иттифагы дағылдыгдан сонра өлкәсинин ҝүҹүндән истифадә едәрәк, Азәрбајҹанла әдаләтли сүлһ мүгавиләси имзаламаг истәјирди. Индики баш назири Никол Пашинјан исә даһа иддиалы иди. О, Азәрбајҹана һүҹумлары давам етдирирди. Мәсәлән, өтән илин ијулунда Ермәнистан Азәрбајҹана Товуз рајону истигамәтиндә һүҹума кечмишди. Бакы-Тбилиси-Ҹејһан нефт кәмәри, јени ишә дүшмүш Бакы-Тбилиси-Гарс дәмир јолу вә Азәрбајҹан-Ҝүрҹүстан-Түркијә автомобил маҝистралы мәһз бу реҝиондан кечир. Бундан башга, Ермәнистанын ишғал етдији әразиләрдән фәргли олараг, Товуз рајону ики өлкәнин дөвләт сәрһәдиндә јерләшир. Мүәллифин фикринҹә, о заман Азәрбајҹан “Русијанын НАТО-су” ады илә танынан Коллектив Тәһлүкәсизлик Мүгавиләси Тәшкилатынын (КТМТ) тәләсинә дүшмәјиб. Мәсәлә ондадыр ки, Москванын бу гурум чәрчивәсиндә мүәјјән өһдәликләри вар. Мәсәлән, КТМТ үзвләринә һәр һансы үчүнҹү өлкә һүҹум едәрсә, Русија она көмәк етмәлидир. Одур ки, Бакы Ермәнистанын Товуза һүҹумуна тәмкинли реаксија ҝөстәрмишди. Амма өтән илин сентјабрында Ермәнистан Азәрбајҹанын даһа бир нечә шәһәринә һүҹума кечди вә бу дәфә Бакынын ҹавабы мигјаслы олду. Нәтиҹәдә Ирәван ҝөзләнилдији кими, Русијадан КТМТ чәрчивәсиндә өһдәлијини јеринә јетирмәсини истәди. Амма Москванын ҹавабы фәргли иди: КТМТ мәсәләјә јалныз Ермәнистанын бејнәлхалг бирлик тәрәфиндән танынмыш әразисинә һүҹум олундуғу тәгдирдә мүдахилә едә биләр. Беләликлә, сентјабрда Ермәнистанла Азәрбајҹан арасында амансыз һәрби тоггушма башлајыб вә дөјүшләр дүз 44 ҝүн давам едиб. Нәтиҹәдә Ермәнистан һәрби бирләшмәләри ҹидди мәғлубијјәтлә үзләшиб. Азәрбајҹан Ордусу Ермәнистанын тәхминән 30 ил ишғал алтында сахладығы әразиләрин әксәријјәтини азад едиб. Үстәлик, Азәрбајҹан Силаһлы Гүввәләри мүһүм стратежи әһәмијјәт кәсб едән Шуша шәһәрини дә азад едиб, бунунла да Дағлыг Гарабағын мәркәзи Ханкәндијә јол ачылыб. Јалныз Шушанын азад едилмәсиндән сонра Русија президенти Владимир Путин вәзијјәтә гарышыб, тәрәфләрә атәшкәс разылашмасы имзаламаларыны тәклиф едиб. Пашинјанын исә тәклифлә разылашмагдан башга јолу галмајыб. Сабиг дипломат гејд едир ки, Путинин Гәрбпәрәст сијасәт јүрүдән Никол Пашинјана мүнасибәти әввәлдән јахшы олмајыб. Одур ки, Русија лидери санки Ермәнистанын баш назиринә “дәрс вермәк” истәјирди. Бунунла јанашы, Путин Ермәнистан ордусунун там мәһвинә дә ҝөз јума билмәзди. Әкс тәгдирдә, Ҹәнуби Гафгазда Азәрбајҹан мүтләг үстүнлүк газанаҹагды. Мәгаләдә билдирилир ки, атәшкәс мүгавиләси горунуб-сахланарса, реҝионда сүлһ бәргәрар оларса, Ҹәнуби Гафгаз, нәһајәт, сабит бөлҝәјә чеврилә биләр. Бу заман Азәрбајҹанын зәнҝин игтисадијјатындан Дағлыг Гарабағда јашајан истедадлы вә баҹарыглы ермәниләр дә фајдаланаҹаг. Чүнки онлар бу зәнҝин нефт өлкәсинин тамһүгуглу вәтәндашларыдыр.
342/
