АБНА24 Хәбәр Верир, Һәзрәт Әли ибни Муһәммәд (ә) 214-ҹү һиҹри илиндә дүнјаја ҝәлмиш вә 254-ҹү илдә шәһид олмушдур. Онун ләгәби Һади иди. Һәзрәт 233-ҹү илә гәдәр Мәдинәдә јашамышдыр. Бу илдән сонра исә Самира шәһәринә апарылмышдыр. Өмүрүнүн ахырына гәдәр бу шәһәрдә нәзарәт алтында јашамышдыр. Имам Һадинин (ә) имамәти дә атасы кими ушаг јашларындан башламышдыр. Әһли-бејт (ә) ҹәмијјәти ону раһатлыгла гәбул етмишди. Имам Һади (ә) бир нечә Аббаси хәлифәсинин дөврүндә имамлыг етмишдир. Даһа чох Мүтәвәккил Аббасинин дөврүндә јашамышдыр. Мүтәвәккилин хилафәтинин илк илләриндә јәни, 233-ҹү илдә Имамы (ә) Самираја ҝөндәрир. О заман Самира Аббаси хилафәтинин мәркәзи иди. Хәлифәнин һәдәфи ону нәзарәти алтында сахламаг иди. Мүтәвәккил башга хәифәләр кими Әләвиләрин гијамындан горхурду. Ону Самираја ҝәтирмәклә бу гијамын гаршысыны алмыш олду. Мүтәвәккил заһирдә Имама (ә) һөрмәт етдијини ҝөстәрмәјә чалышырды. Анҹаг әслиндә бүтүн һәдәфи Әһли-бејт (ә) давамчылары илә әлагәсини кәсмәк олмушдур. Бәзән әсҝәрләр Имамын (ә) евини ахтарырдылар. Бир ҝүн һәтта ҝеҹә јарысы Имамын (ә) евинә ҝирәрәк, ону ибадәт һалында ҝөрдүләр вә Мүтәвәккилин јанына апардылар. Имам (ә) елә бир шеир зүмзүмә етди ки, хәлифә фикрә ҝедир. Бу, ахирәтләрини фикирләшмәјән һеҝемон инсанлар һаггында иди. Елә билирләр ки, һәмишә бу дүнјада галаҹаглар. Мүтәвәккил о гәдәр гаты дүшмән иди ки, һәтта ашкарда Имама (ә) налајиг сөзләри демәји белә баҹарырды. 237-ҹи илдә Мүтәвәккил Имам Һүсејнин (ә) Кәрбәладакы һәрәмини дағытмағы әмр етди. Әмр етди ки, һәрәмә ҝедән сују бағласынлар вә гәбри јерлә јексан едәрәк, шумласынлар. О, өлмәмишдән габаг Имамын (ә) гәтлинә әмр едир вә әмри јеринә јетмәмиш өзү јатағында өлдүрүлүр. Ән үстүн Әһли-бејт (ә) алимләри, һәдис јазанлары һәр бир шәһәрдә Имам (ә) тәрәфиндән вәкил сечилирдиләр. Инсанларын Имамла (ә) араларында олан јазышмаларына көмәк едирдиләр. Бу мәсәлә елми вә малијјә ҹәһәтиндән олурду. Инсанлар Имамын (ә) әмри илә мали һагларыны (хумс, зәкат) вәкилә верирдиләр. Вәкил дә бу пулу Имама (ә) чатдырырды. Суаллара ҹаваб вермәк дә онларын васитәсилә һәјата кечирилирди. Имам Һадидән (ә) бизә чох сајда һәдис чатмышдыр. Бу һәдисләрин бир чоху Әһли-бејт (ә) давамчыларынын дүшүнҹәләринин ислаһ олмасына аиддир. Имамын (ә) башга бир мирасы - дуа, Аллаһла мүнаҹатдыр. Имамын (ә) дуаларда ирәли сүрдүјү һәдәф - инсанларын арасында ваһид рабитә олмасы вә Әһли-бејт (ә) давамчыларынын бирләшмәсидир. Буна мисал - “Ҹамеји-кәбирә”дир. Бу зијарәтдә Имам (ә) Әһли-бејтин (ә) камалындан вә фәзиләтиндән бәһс етмишдир. Бу зијарәт һәгигәтдә имамшүнаслыгдыр. Имамын (ә) тәрәфдашлары арасында Әли ибни Ҹәфәр Минави кими шәхсијјәтләрә раст ҝәлирик. О, Мүтәвәккил тәрәфиндән зиндана атылмышды. Хәлифә ону өлдрүмәк истәјирди. Башга бир танынмыш ад Ибни Сәкијјәтдир ки, хәлифә ону шәһид едир. Бу гәтлин сәбәбини белә изаһ едирләр ки, Мүтәвәккил өвладларынын икисини Ибни Сәкијјәтин јанына ҝөндәрир ки, онлара дәрс версин. Сонралар баша дүшүр ки, Ибни Сәкијјәт Имам Һадинин (ә) тәрәфдарларындандыр, ону чағырыб, дејир: “Мәним өвладларымын фәзиләти вардыр, јохса, Һәсәнлә Һүсејнин?”. Ибни Сәкијјәт чәкинмәдән ҹаваб верир: “Сәнин ики өвладын ики ҹәннәт сејјиди олан Имам Һәсән (ә) вә Имам Һүсејнлә (ә) мүгајисә едилә билмәз. Сәнин өвладларын һәтта Имам Әлинин (ә) нөкәри Гәнбәрлә мүгајисә едилә билмәз”. Мүтәвәккил бу сөзләрдән чох әсәбләшир вә әмр едир ки, онун дилини башынын архасындан чыхартсынлар. Имам Һадинин (ә) тәрәфдашларындан бири дә Һәзрәт Әбдуләзим Һүсејни иди. Онун нәсли Имам Һәсән Мүҹтәбаја (ә) чатыр. О, мәшһур һәдис јазан, заманынын абиди иди. Һәзрәт Ҹавадын (ә) вә Һәзрәт Һадинин (ә) хүсуси сәһабәләриндән иди. Имам, Аббаси хәлифәси Мөтәмид Аббасинин дөврүндә 254-ҹү илдә Самирада зәһәрләниб, шәһид едилмишдир. Имам Һади (ә) 20 ил һәбсдә олдуғу елә һәмин евдә дә дәфн едилмишдир.
342/
