Әһли Беjт (әлеjһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjинин вердиjи хәбәрә әсасән, Алманиjа канслери Анҝела Меркелин Барак Обама илә ҝөрүшүндән сонра Аҝ ев администрасиjасы Русиjаjа гаршы jени бәjанатла чыхыш едиб.
Бәjаната ҝөстәрилир ки, рәсми Москва маjин 25-дә Украjнада президент сечкиләринин кечирилмәсинә мане оларса, мүттәфигләр Русиjаjа гаршы әлавә санксиjалар тәтбиг едәҹәк. Обама Меркеллә бирҝә кечирдиjи мәтбуат конфрансында бу фикри тәсдигләjиб. Һазырда Аврокомиссиjа Ағ евин ҝөстәришләрини jеринә jетирир. Санксиjаларын 3-ҹү мәрһәләси үзәриндә ишләнилир. Кремл саһиби гаршылыглы игтисади мүһарибәjә башламаг һагда фикирләрә бахмаjараг, һәләлик өзүнү соjугганлы апарыр. Һәр ики тәрәф Русиjа игтисадиjjатына дәjәҹәк зиjанларын тәхмини һесабламасыны апарыр.
Хатырладаг ки, Гәрбин игтисади санксиjаларынын ән бөjүк нүмунәси бу вахта гәдәр Иран олуб.
Санксиjалар “гулаг бурма” аләтидир
Иранла мүнасибәтләрдә Вашингтонун ән әсас дүшмәнчилик дәлили һәлә дә давам етдирилән санксиjалардыр. Игтисади санксиjаларын диопозону чох ҝенишдир. Бу, jүксәк технолоҝиjалар ихраҹындан тутмуш нефт ембаргосуна вә беjнәлхалг һесабларын блоклашдырылмасына гәдәр ән мүхтәлиф саһәләри әһатә едиб. Һал-һазырда Ирана гаршы, бир чох парамертләрдә Авропа Бирлиjи тәрәфиндән дәстәкләнән БМТ Тәһлүкәсизлик Ширасынын 4 санксиjа гәтнамәси вә чохсаjлы АБШ санксиjалары тәтбиг едилир. Русиjа БМТ Тәһлүкәсизлик Шурасынын гәбул етдиjиндән башга, бүтүн санксиjалары һәмишә геjри-гануни һесаб едиб. Бунунла белә, АБШ администрасиjасынын фикринҹә, Иран рәһбәрлиjи нүвә мүгавиләсинә игтисади санксиjаларын тәзjиги нәтиҹәсиндә разы олуб. АБШ президенти бу мәсәлә илә бағлы гурурла билдириб ки, биз Ирана нефт сатышындан мәнфәәт әлдә етмәк имканларыны бағлаjараг игтисади саһәдә мисли ҝөрүнмәмиш санксиjалар тәтбиг етдик. Бу мүддәт әрзиндә Иран игтисадиjjаты потенсиал ҝүҹүнү 50% итирди: “Ҝәләҹәкдә Иранын өзүнү неҹә апамасындан чох шеj асылыдыр. Лакин иранлылар jенидән имтаһан олунмалыдыр. ”Иранын нүвә програмы данышыгларында уғурлу ирәлиләjишләринә бахмаjараг, Теһранын jени дипломатиjасыны “сындырмагла” jохламаг дады Ағ евин дамағында галыб.
Иран рәһбәрлиjинин 6-лыг өлкәләри илә данышыгларда өз нүвә досjесини бағламаг арзусунда олдуғу һалда, АБШ малиjjә назири Иран ширкәтләри вә физики шәхсләринә гаршы jени ҹәза тәдбирләри тәтбиг едир. Теһрана игтисади тәзjигин әсас параметрләри тохунулмаз галыр. АБШ әввәлки кими Иранын нефт идхалына ембарго тәтбиги үчүн чалышыр. АБШ саһибкарларынын Иран нефт секторунун бизнесинә гадағасы һәлә дә гүввәдәдир. Буна нефтдашыма вә сығорта ширкәтләри дә дахилдир. Вашингтонун мүттәфигләри үчүн Иран Мәркәзи Банкынын бүтүн шөбәләринә, гиjмәтли кағызлар вә гызыл да дахил олмагла, һәр һансы малиjjә әмәлиjjатлары реаллашдырмаг үчүн манеәләр арадан галдырылмыр.
Ҝөрүндүjү кими, фактики олараг БМТ Тәһлүкәсизлик Шурасынын разылығы олмадан АБШ вә АБ өлкәләринин Ирана гаршы бүтүн сәрт коммерсиjа вә игтисади-малиjjә санксиjалары өз гүввәсиндә галыр. Нүвә проблеми үзрә данышыглар заманы Иранын тәклифләринә Обаманын шәхси ҹаваб планы вар. Онун гәти гәрарына ҝөрә, АБШ-ын ҝүзәштләри санксиjалара зәрәр ҝәтирмәмәлидир. Чүнки бунсуз АБШ хариҹи сиjасәтинин ирәлиләмәси мүмкүн деjил.
Шүбһә етмәдән демәк олар ки, Ислам Ингилабы jаранан ҝүндән, jәни Ағ евин әлиндән Иран чыхандан сонра, Теһрана гаршы санксиjалар бир ҝүн дә олса сәнҝимәjиб. Иран Ислам һакимиjjәтинә игтисади тәзjигләр, инкишафына мане олан гадағалар вә мәһдудиjjәтләрә бахмаjараг, өлкә реҝионал лидерләрдән олмағы баҹарды. Лакин әҝәр санксиjалар олмасаjды, һазырда ИИР-нин һәрби вә игтисади ҝүҹүнүн неҹә бөjүк олаҹағыны тәсәввүр етмәк чәтин олмазды. Һәмчинин, Авропалы мүттәфигләрини Русиjаjа гаршы игтисади мүһарибәни дәстәкләмәjә мәҹбур едән Американын әсас мәгсәди бу өлкәни стратежи ҹәһәтдән зәифләтмәкдир. Москванын буна һеч бир шүбһәси олмамалыдыр.
Украjна санксиjалар үчүн бир бәһанәдир
Украjнадакы мәғлубиjjәтинә сусан америкалылар, өз сәрһәдләрини мөһкәм сахламагла АБШ стратеҝиjасынын гаршысыны алан Русиjаны һәр ҹүр гаршыдурма вариантларындан истифадә етмәклә, тәдриҹ етмәjә чалышыр. Вашингтон Ирана гаршы да һәмишә еjни үсуллардан истифадә едиб. Иран нүвә програмы һәлә дә АБШ-ын беjнәлхалг иҹтимаи фикри аздырмагла өз тәрәфинә чәкмәси үчүн әсас васитә обjектидир. Иран һагда jалан вә истериjа Гәрб медиасында ади һала чеврилиб. Америкалылар Иран рәһбәрлиjи илә тәрәфдаш кими jох, сөзәбахан марианетләр кими данышмаг фикриндәдир.
Украjнада һазырда буна наил олублар. Вашингтон орада һәтта өз халгы илә мүһарибәjә һазыр олан хунта һакимиjjәти формалашдырыб. Украjнадакы ганлы ҹинаjәтләрдә jүзләрлә инсанын өлмәси вә jараланмасы, һаким режимә гаршы чыхан инсанларын һәбсханалара атылмасы бурада инсан һагларындан данышмағын мәнасыз олдуғуну ҝөстәрир. Бүтүн бунлар Америка ссенариси илә баш верир. АБШ Иранда бунларын һеч бирини едә билмәди. Һазырда ингилабдан сонракы ИИР бир чох парамертләрдә-сиjаси, һәрби, тәһлүкәсизлик нөгтеjи-нәзәриндән- беjнәлхалг әһәмиjjәтә малик мөвгеjи илә Јахын Шәргдә ҝүҹлү дөвләтә чеврилиб. Иран тәзjигләрә гаршы мөһкәм даjанды, өлкәни сындырмаг вә тәҹрид етмәк мүмкүн олмады. Бунун өзү ҝөстәрди ки, АБШ вә онун мүттәфигләри өз ҝүҹләринә архаланмагда ҹидди сәһв едибләр.
“Бөjүк сәккизлиjин” Русиjадан имтина етмәси илә Москванын беjнәлхалг тәҹрид олунмасы һагда шүарлар сәсләндирилди. Америкалылар бу сахта тезиси БМТ Баш Ассамблеjасында сәсвермә заманы гәбул етдирмәjә чалышырды. Лакин бу да, алынмады. Иранла jанашы чохсаjлы диҝәр өлкәләр дә Москваны гынамагдан имтина етди. Бу факти нәзәрә алан Русиjа харичи ишләр назири Серҝеj Лавров Вашингтона хатырладараг деди:
”Тәҹридетмә-бизим гәрби партнjорларымызын уjдурдуғу терминдир.Онлар бунунла носталжи нео-империjа амбисиjаларыны һәjата кечирмәк истәjир. Онларын истәjи алынмаjанда исә о дәгигә санксиjалар “дәjәнәjи” әлә алыныр. Лакин бунун вахты чохдан кечиб
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәjә истинад лазымдыр
Islaminsesi.az
