Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлији әзиз Ислам Рәбиул Әввәл ајынын 17-си әзиз Ислам Пејғәнбәри Муһәммәд Ибн Әбдуллаһ (сәлләллаһу әлејһи вә алиһ) вә онун мәсум өвлады 6-ҹы Имам Ҹәфәри Садиг (әлејһис сәлам) ҹәнабларынын дүнјаја ҝәлән ҝүнүдүр. Бу ҝүн дүнја мүсәлманларынын ән севинҹли ҝүнүдүр. Биз АБНА олараг дүнја мүсәлманларынын бу севинҹинә гошулараг мисилсиз бајрам мүнасибәти илә башда Имам Заман (әҹҹәләллаһу фәрәҹәһу шәриф) Һәзрәтләри олмагла бүтүн бәшәријјәти сәмими гәлбдән тәбрик едир вә бу мөһтәшәм бајрамла әлагәдар сајтымызын зијарәтчиләринә Ислам пејғәнбәринин вә 6-ҹы Имамын һәјатын гыса шәкилдә тәгдим едирик.
Әзиз Ислам Пејғәнбәринин һәјатыны мүталиә етмәк үчүн ашағыдакы башлыға тыклајын:
Имам Ҹәфәр ибн Мәһәммәд Багирин (әлејһис сәлам) һәјаты илә гыса танышлыг:
جعفر بن محمد الصادق
Шиәләрин 6-ҹы Имамы милады тарихи илә 743 — 774 илләрдә Имамлыг етмишдир.
Сәләфи: Шиәләрин 5-ҹы Имамы Имам Багирдир (әлејһис сәлам).
Хәләфи: Шиәләрин 7-ҹы Имамы Имам Казымдир (әлејһис сәлам).
Дини: Ислам Дини.
Мәнсәби: Јер үзәриндә Илаһи Һакимијјәтә рәһбәрлик етмәк (Аллаһ ҹәлләвә ҹәлалын һәгиги Хәлифәси) вә Мүсәлманларын дүнја вә ахирәт мәсәләләриндә Имамлыг етмәк олуб.
Тәвәллүдү: Милади тарихи илә 704-ҹү ил Мәдинә шәһәри.
Шәһадәти: Милади тарихи илә 774-ҹү ил Мәдинә шәһәриндә дөврүнүн залым вә гәсибкар һакими тәрәфиндән зәһәрләнәрәк шәһид едилмиш вә Бәги гәбиристанлығында дәфн олунмушдур.
Атасы: Шиәләрин 5-ҹы Имамы (әлејһис сәлам) Имам Мәһәммәд ибн Әлидир (әлејһис сәлам) ки, Багир ләгәби илә мәһшурдур.
Оғуллары: Имам Муса (әлејһис сәлам) вә Исмаилдир. Исмаил Имам Ҹәфәр Садигин шәһадәтиндән ики ил өнҹә вәфат етмиш вә имам Садиг халга оғлу Исмаилин һәгигәтән вәфат етмәсини анлатмагдан өтрү онун нәшини ики ҝүн торпаға бастырмамыш вә ҹәназәнин үзәриндә һөнкүр һөнкүр ағламышдыр.
Имам Ҹәфәр ибн Мәһәммәд ибн Әли ибн Һүсејн (әлејһимус сәлам) вә ја садәҹә Имам Ҹәфәр әс-Садиг (әлејһис сәлам) күнјәси Әбу-Абдуллаһ, ләгәби Садигдир. Исламын ән бөјүк алимләриндән бири. Дини елмләрлә јанашы зәманәсинин дүнјәви елмләринә дә дәриндән бәләд олмушдур. Онун елми “Елми Ләдунни”дир (јәни Аллаһ ҹәллә ҹәлалуһ өз елмини онлара иһтаф етмишдир).
Һиҹрәтдән 83 ил сонра Рәбиәввәл ајынын 17-си Мәдинә шәһәриндә Мәһәммәд әл-Бағырын аиләсиндә дүнјаја ҝәлмиш, һиҹрәтин 148-ҹи или 65 јашында шәһид едилмишдир. Мүгәддәс мәзары Бәги гәбиристанлығында атасынын мәзары кәнарындадыр.
Елми ирс олараг Аллаһ тәрәфиндән бабасы Әли ибн Һүсејнин васитәси илә алмыш вә онун шәһадәтиндән сонра атасы Мәһәммәд әл-Багирдән мәнимсәмишдир. Милади тарихи илә 733-ҹү илдә онун хәләфи олдуғу елан едилмишдир.
Исламын һәдис, сүннә, вә Гуран елмләрини дәриндән билән Имам Ҹәфәр әл-Садиг дүнјәви-ријазијјат, фәлсәфә, астрономија, анатомија, кимја вә диҝәр елмләри дә дәриндән билирди. Кимјанын "атасы" һесаб олунан Әбу Муса Ҹабир ибн Һәјјан (Авропада садәҹә Ҝебер кими таныныр) Имам Ҹәфәр әс-Садигин тәләбәси олмушдур.
Имам Ҹәфәри Садиг атасы кими Бәни Үмәјјә илә Аббасиләрин һакимијјәт уғрунда чәкишмәсиндән истифадә едәрәк елми мәктәбини јаратды.
Имам Ҹәфәр әс-Садигин елмә вердији төһфәләр онун Ҝүнәш системинә, ишығын физики-оптик хассәләринә, инсан бәдәнин анатомијасына вә с. даир фикирләриндә ҝөстәрмишдир. Онун елми фәалијјәти сонралар Авропа алимләри, елеҹә дә Ислам алимләриндән Ибн әл-Һәзум, тәләбәси Ҹабир ибн Һәјјан вә башга алимләр тәрәфиндән даһа ҝениш өјрәнилмишдир. Страсбургда јерләшән Ислам Тәтгигатлар Мәркәзи Имам Ҹәфәр әс-Садигин ирәли сүрүдүјү елми нәзәријјәләри нәшр етдирмишдир.
Имам Ҹәфәри Садигин (әлејһис сәлам) һәмәсри олмуш хәлифәләр
Имам Садиг адлары ашағыда чәкилән Әмәви хәлифәләри илә һәмәср олмушдур:
Һишам ибн Әбдүлмәлик (105-125 һ.г);
Вәлид ибн Језид ибн Әбдүлмәлик (125-126 һ.г);
Језид ибн Вәлид ибн Әбдүлмәлик (126 һ.г);
Ибраһим ибн Вәлид ибн Әбдүлмәлик (һиҹрәтин јүз ијирми алтынҹы илинин ҹәми јетмиш ҝүнүнү);
Мәрван ибн Мәһәммәд (126-132 һ.г);
Аббаси хәлифәләриндән исә ашағыдакылары илә һәмәср олмушдур:
Абдуллаһ ибн Мәһәммәд (Сәффаһ) (132-137 һ.г);
Әбу-Ҹәфәр (Мәнсур Дәваниги) (137-158 һ.г);
Имам Садигин (әлејһис сәлам) елми сәвијјәси
Имам Садигин елми әзәмәт вә јүксәклијинә аид чохлу сүбутлар вардыр.
Һәнәфи мәзһәбинин мәшһур баниси Әбу Һәнифә дејирди: "Мән Ҹәфәр ибн Мәһәммәдән савадлы шәхс ҝөрмәмишәм."
Малики мәзһәбинин баниси Малик дејирди: "Бир мүддәт Ҹәфәр ибн Мәһәммәд јанына ҝедиб-ҝәлирдим. Ону даима бу үч һалда ҝөрдүм: ја намаз гылырды, ја оруҹ тутурду, ја да Гуран охујурду. Ону дәстәмазсыз һәдис данышан ҝөрмәдим. Елм, ибадәт вә тәгвада Ҹәфәр ибн Мәһәммәд әлејһиссәламдан үстүн бир шәхси нә бир ҝөз ҝөрмүш, нә бир гулаг ешитмиш, нә дә һеч кимин фикринә белә ҝәлмәмишдир."
Шејх Мүфид јазыр: "О, Һәзрәтдән о гәдәр елм сөјләнилиб ки, артыг бүтүн мүсәлманларын јанында мәшһур олмуш, онун сәс-сәдасы һәр тәрәфә јајылмыш, онун нәслиндән оланларын һеч бириндән онун сөјләдији гәдәр елм сөјләнилмәмишдир."
Ибн Һәҹәр Һејтәми јазыр: "О Һәзрәтдән о гәдәр елм сөјләнилмишдир ки, артыг бүтүн мүсәлманларын јанында мәшһур олмуш, онун сәс-сәдасы һәр тәрәфә јајылмыш вә фигһ вә һәдис аләминин бөјүк рәһбәрләриндән олан Јәһја ибн Сәид, Ибн Ҹәриһ, Малик, Сүфјан Сури, Сүфјан ибн Үјејнә, Әбу-Һәнифә, Шүбә вә Әјјуб Сиҹистани кими шәхсләр ондан һәдис сөјләмишләр.
Онунҹу әсрин ҝөркәмли алимләриндән олан Әбу Бәһр Ҹаһиз дејир: "Ҹәфәр ибн Мәһәммәд елә бир шәхсдир ки, онун елми бүтүн дүнјаны әһатә етмиш, дејиләнләрә ҝөрә Әбу-Һәнифә вә еләҹә дә, Сүфјан Сури онун шаҝирдләриндән олмушдур. Бу ики нәфәрин онун шаҝирди олмасы онун елми јүксәклијини сүбут етмәк үчүн кифајәт едәр."
Сејјид Әмир Әли Бәни Үмәјјәнин һакимијјәти дөврүндә мөвҹуд олмуш мәзһәби фиргәләр вә фәлсәфи мәктәбләрә ишарә едәрәк јазыр: "Дини рәј вә фитвалар јалныз Әһли-бејт адамларынын јанында өзүнә фәлсәфи бахым алмышды. О дөврдә елмин јајылмасы, бәһс вә тәһгигат руһијјәси јаратмыш вә бүтүн иҹтимаи јерләрдә фәлсәфи сөһбәтләр әсас јер тутмушду. Бөјүк фәхрлә гејд етмәлијик ки, бу идеоложи һәрәката Мәдинәдә чичәкләнмиш елм оҹағы рәһбәрлик едирди. Бу елм оҹағыны Әли ибн Әбуталиб әлејһиссәламын Садиг ләгәбли нәвәси тәсис етмишди. О, фәал тәһгигатчы, бөјүк мүтәфәккир вә дөврүн елмләринә јахшы бәләд олан бир шәхс иди. О, Исламда әсл фәлсәфә үсуллу мәктәб тәсис едән илк шәхсијјәт олмушдур. Онун елми мәҹлисләриндә сонралардан фигһи мәзһәб баниләри олмуш адамлардан әлавә, узаг јердән ҝәлмиш философ вә фәлсәфә елминин тәләбәләри дә, онун дәрсләриндә иштирак едирдиләр. Бәсрә фәлсәфә мәктәбинин баниси Һәсән Бәсри вә Мөтәзилә мәзһәбинин баниси Васил ибн Әта да, о Һәзрәтин шаҝирдләриндән олмуш, онун елм мәнбәјиндән бәһрәләнмишләр."
Мәшһур тарихчи ибн Хәлликан јазыр: "О, он ики Имамлы шиәләрин Имамларындан бири, Пејғәмбәр аиләсинин бөјүк шәхсијјәтләриндән бири олмушдур. Дүзҝүнлүјүнә вә доғру данышдығына ҝөрә ону Садиг адландырмышлар. Онун фәзиләт вә кәрамәти о һәддәдир ки, даһа буну шәрһ етмәјә еһтијаҹ јохдур. Әбу-Муса Ҹабир ибн Һәјјан Тәртуси онун шаҝирди олмушдур. Ҹабир Садигин тәлимләрини еһтива етмиш вә беш јүз рисаләдән ибарәт олан мин вәрәг һәҹминдә бир китаб јазмышдыр.
Имам Садигин (әлејһис сәлам) дөврүндәки сијаси, иҹтимаи вә мәдәни вәзијјәт
Имам Садигин (әлејһис сәлам) дөврү өзүнәмәхсус јер тутмуш вә о дөврдәки сијаси-мәдәни вәзијјәт һеч һансы бир Имамын дөврүндә олмамышдыр. Чүнки һәмин дөвр Бәни-Үмәјјә һакимијјәтинин зәифләдији, Бәни-Аббасын гүдрәтинин исә артдығы бир дөвр олмушдур. Бу ики дәстә бу мүддәтдә бир-бири илә мүбаризәдә олмушдур. Һишам ибн Әбдүлмәликин дөврүндән етибарән Аббасиләрин сијаси тәблиғаты башламыш, һиҹрәтин јүз ијирми доггузунҹу илиндә бу тәблиғат артыг силаһлы вә низамлы мүбаризәјә чеврилмиш, нәһајәт јүз отуз икинҹи илдә Аббасиләрин гәләбәси илә нәтиҹәләнмишдир. Аббасиләр дә һакимијјәтә ҝәлмәздән габаг Пејғәмбәр аиләсинин тәрәфдары вә онларын интигамыны алмаг шүары алтында һәрәкәт етдикләри үчүн онлар тәрәфдән бир чәтинлик төрәнмирди.
Хүсуси мәдәни шәраитФикир вә мәдәнијјәт ҹәһәтдән дә, Имам Садигин (әлејһис сәлам) дөврү мәдәнијјәт вә фикир јүксәлиши дөврү олмушдур. О дөврдә Ислам ҹәмијјәти ичәрисиндә мисли ҝөрүнмәмиш дәрәҹәдә елмә һәвәс јаранмыш вә мүхтәлиф елмләр, истәр Гуран гираәти, тәфсир, һәдис, фигһ вә әгаид кими Ислами елмләр, истәрсә дә тибб, фәлсәфә, астрономија, ријазијјат вә бу кими диҝәр дүнјәви елмләр мејдана ҝәлмишди. Белә ки, азҹа дүшүнҹә тәрзи олан һәр бир шәхс елм базарына мүраҹиәт едирди
