Бир ҝүн атеист-лектор кәндлидән сорушур:
-Аллаһа инанырсан?
-Инанырам – дејир кәндли.
Лектор:
-Ҝөрмәдијин шејә неҹә инанырсан?
Кәндли башыны гашыјыб:
-Мән јапонлары да ҝөрмәмишәм. Амма бизим ордунун јапонларла вурушдуғуну билирәм. Әҝәр Аллаһ јохса нә үчүн онунла вурушан, өз һәјатыны зәһәрә дөндәрән орду вар? Ахы олмајан шејлә нә үчүн вурушмалыдырлар?!
Бәндеји-һәгир һеч заман дидишмәдән ләззәт алмамышам. Пул газанмаг үчүн дә дидишмәмишәм десәм јалан олмаз. Характерҹә барышдырыҹы, арамлыг ҝәтирән мөвзулара мејллијәм. Амма дүнја башгадыр. Гышда сојуг сују хошламасан да баш-ајаг едилиб чаја атыланда үзмәјә мәҹбурсан. Бу вәзијјәтдә кәнардан бахан дүшүнә биләр ки, бу адам бузлу суда чиммәји севир. Бу мәни јандырмаз. Јандыран одур ки, сәни баш-ајаг едиб суја атан өзү һәмин сөзләри дејир!
Азәрбајҹан мәканында артыг кифајәт гәдәр мәшһурлашмыш Ағалар Мәммәдовла арамыздакы фәрг тәкҹә дин мәсәләси дејил. Даһа мүһүм фәрг дидишмәк һәвәсидир. Диггәтлә охујун “Дин һәјат үчүн тәһлүкәли маддәдир” јазысынын “бисмиллаһыны”: “Мадам, ортада бу гәдәр һәдә вар вә нәјин һардан, һачан, неҹә ҝәләҹәји бәлли дејил, инди ҝәрәк һәр јазыны сон сөз кими вә һәззлә јазасан.” Һәзз алыр Мәммәдов дидишмәкдән, отурушмуш һәјаты, инанҹы, дүшүнҹәни сөјмәкдән. Азәрбајҹанда ким дә танымаса әксәр диндарлар ону таныјыр. Бир мәзә вар: “Сиз о гәдәр таныш ҝәлирсиниз ки - мән сизи нә вахтса сөјмәмишәм?” – бу сөзләр Мәммәдова чох јарашыр.
Ҹәнаб Мәммәдова (елә бәндәји-һәгирә дә) мејдан ачан одур ки, Азәрбајҹанын мәһз Ҹәфәри мәктәбиндән олан танынмыш сималары (күсәјәнликләринә бәләд олдуғумдан адларыны чәкмирәм) әлинә гылынҹ алыб мүсәлман торпагларында ҹәнҝавәрлик едән бири илә дебат мәсулијјәтини бурахыб кәсәрсиз мәнтигли вә дини мәтнләрлә таныш олмајан Фазил Мустафанын өһдәсинә. Мәммәдов һаглыдыр, о Ф. Мустафанын һәр ифадәсинә даһа јухарыдан ҹаваб верә биләр. Һарадасыныз, ај бизим түкү-түкдән сечән һаҹыларымыз? Сиз “адыны чәксәк мәшһурлашар” – дејиб өзүнүзә тәсәлли верин, Мәммәдов да фаворитлији алсын әлә... Амма сиз өмүр боју суссаныз да Аллаһ һијләләри пуча чыхараҹаг. Онун әсрарәнҝиз ганунлары вар. Күфр су үзәриндә габарҹыг кимидир. Ҹәнаб Мәммәдов һеч бир әзасы илә ҝөјә дырмана билмәјәҹәк. Јахшы дејибләр: “Атеисты размножатсја не умејут, они просто вымрут, как мамонты!”
“Атеистләр өз јуваларындан чыхыр” – дејән астрофизик доктор Жејсон Лесли (Колорадо Университети) “Атеизм: Иррасионал дүнјаҝөрүшү” мәгаләсиндә чох мараглы бир мәсәләјә тохунур. Атеизмлә дин арасындакы дартышма даһа чох мәнтиг үзәриндә гурулуб. Үмумијјәтлә мәнтиг бүтүн мүбаһисәләрдә һәлледиҹидир. Ким даһа мәнтиглисә о да уғур газаныр. Леслинин мөвзусу мәнтигдән истифадә истедады дејил. Ајдын мәсәләдир ки, мәнтиг аләти ҝүҹлү тәрәф јаланы ҹәмијјәтә раһатҹа сырыјыр. Ҹәмијјәтимиздә атеистә дил верән дини кәсимин бу мөвзуја лазымынҹа диггәт ајырмамасыдыр. Леслинин мөвзусу бу дејил. О өз мәгаләсиндә атеизмин көклү шәкилдә мәнтигсиз олдуғуну вә дини мәнтиг үзәриндә һүҹума кечдијини габардыр. “Једди оғул истәрәм”дә Кәләнтәр дајынын Ҹәлала “сәнин атынла ҝәлдим” ҹавабы јада дүшүр. Мәгаләдән бир нечә ситат:
- Материалист атеизм садәликлә рәдд едилә билән ҹәрәјандыр. Онлар дүшүнүр ки, тәбиәтдән, маддијатдан кәнарда һеч нә јохдур. Бу исә расионаллыг иддиасыны алт-үст етди.
-Јалныз физики дүнјаны гәбул едән атеистин мәнтги ола билмәз – мәнтиг ганунлары физики ганунлар дејил.
-Аллаһын варлығы илә бағлы мүбаһисә һаванын варлығы илә бағлы мүбаһисәни хатырладыр. Атеистин әлиндә “мөһкәм” дәлил вар ки, һава јохдур. Амма о һәмин һава илә нәфәс алыр.
- Мәнтигдә удузан атеист дәрһал мәнтиг шәртидир дејир. Һансы ки мәнтиг шәрти олсајды мүхтәлиф мәдәнијјәтләрдә мәнтиг ганунлары фәргләнәрди.
-Атеистләр материалист бахышда рүсвајчы мәғлубијјәтә уғрады вә тактиканы дәјишди. Онлар јуваларындан чыхдылар. Гәбул етдиләр ки, гејри-мадди варлыглар вә универсал ганунлар вар. Чүнки атеизмә ҹидди суаллар ҹәмијјәтдән ҝәлирди вә бу суалларын әксәри ҹавабсыз галырды. Атеизмин гаршысында “мадди дүнја гејри-мадди ганунларла неҹә идарә олунур” кими ҹидди суаллар дајанырды. Беләҹә дин атеизмин көмәјинә ҝәлди...
Ҹәнаб Мәммәдовун ејнән диҝәр ахундовчулр кими һеч бир консепсијасы јохдур. Онун “консепсијасы” дин үзәриндә маневрдән башга шеј дејил. Мәммәдов динсиз кечинә билмир. Ислам олмасајды Ахундову, Салман Рүшдини, ҹәнаб Мәммәдову һеч Азәрбајҹанда таныјан олмајаҹагды. Бу инсанларын иҹтимаи варлығы Ислам үзәриндә гурулуб. Бу инсанлар тарих боју мөвҹуд истибдад режими јох, кимсәсиз ҝөрдүкләри динә ағыз атыб. Дејән лазым ки, Ислам бу гәдәр пучса Өз Ичли Идеолоҝијанызы јарадын. Һаны сизин әсрләр боју јухусуз ҝеҹәләринизин мејвәси?! Һаны ортаја гојдуғунуз һәјат китабы?
Јохдур перпетуум мобиле, ҹәнаб Мәммәдов. Һәр биримизин ән кичик тәрпәниши архасында тәкан вар, стимул вар. Нәдир сизи тәрпәдән? Бүтүн дүшмәнләриниздән гачдығыныз бир заман дүшмәндән дүшмән сајдығыныз Диндән нијә гырылмырсыныз? Үч сәбәб ола биләр: пул, ешг, диванәлик. Десәниз нифрәтдир сизә тәкан верән, ағыллы кимсә гәбул етмәз. Нифрәтин тәләби узаглашмаг, үз чевирмәкдир. Ешгдән сөһбәт ҝедә билмәз – бу сизин тәбиринизҹә биз фанатларын амилидир. Галыр пул вә диванәлик. Оппоненти пулла фәалијјәтдә иттиһам етмәк тәбиәтимә јаддыр. Сизин динлә савашы ән ҝүзәштли һалда диванәлик сајырам. Нифрәт етдијинин ардынҹа сүрүнмәк диванәлик дејил, нәдир?!
Ҹәнаб Мәммәдовун “Дин һәјат үчүн тәһлүкәли маддәдир” мәгаләсиндән долајы...
Мүәллиф: Адама дејәрләр, ај евин тикилсин, бунлар һеч өзләри 1400 илдән чохдур өз араларында әсл исламын нә олдуғуна гәрар верә билмирләр, биз нәмәнәјик ки, исламын маһијјәтини үзә чыхараҹағыг... Азәрбајҹан исламчылара галасы олса, бунлар бир-бирини елә “Сән дүз ислам дејилсән!” дејибән гыраҹаглар.
Гејд: Парчаланма бәшәрин һејвани истәкләри үзәриндә гурулмуш тәбии һадисәдир. Үч баҹанаг (бәзиләри үч гардаш дејир) лал-динмәз јанашы јол ҝедирди. Бири сүкуту позду ки, бир адам олсајды сөһбәт едәрдик! Ҹәнаб, Мәммәдов сизинлә јүздә-јүз ејни дүшүнән тәрәф вармы? Өзүнү философ адландыран биринин белә бир садә һәгигәти дәрк етмәмәси гәрәзсиз ҝөрүнмүр. Заводун истеһсал етдији машынлар арасында гыса мүддәт сонра нә гәдәр фәрг јараныр. Амма дин машын дејил. Мәзһәбләр давасында Гуран һакимдир. Амма нә вар сөзү фырлатмаға. Фырлатмамаг үчүн иман лазым, Бөјүк Иман. Иманы итаәт мәнасында ҝөтүрмәјин. Иман нуру дејилән нур метафизик бир ҹәрәјандыр вә һазыркы вәзијјәтиниздә буну дәрк етмәјиниз мүмкүнсүздүр. Гуран: “Аллаһ иман ҝәтирәнләрин достудур – онлары зүлмәтдән нура чыхарар...”
Мүәллиф:Бизим мәлум Бәјанатымыза “Һаг
