Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији – АБНА: Азадлыг Гәзети: Компүтерләри учота алаҹаглар хәбәри нә мәсәләдир?
Бу барәдә Ҹавид Аға чох мараглы јазы пајлашыб.
Јазыда дејилир:
"Әринмәдим, Статистика Комитәсинин 13 октјабр 2026-ҹы ил тарихли 3-34/3-2-26/2026 нөмрәли гәрарыны тәләсмәдән, бәнд-бәнд охудум. Бу, парламент сәвијјәсиндә гәбул едилмиш ганун да дејил; комитәнин дахили гәрарыдыр вә 2027-ҹи ил јанварын 1-дән гүввәјә минир.
Гәрарын әсл мигјасы вә һәдәфини нәзәрә аланда ҝөрүрсән ки, бу компүтер мәсәләси садәҹә хырда бир тәфәррүатдыр.
Әслиндә баш верән одур ки, јерли иҹра һакимијјәтләринин Совет дөврүндән галма вә бу ҝүнә гәдәр кәндләрдә апардығы "тәсәррүфатбашына учот" механизмини инди шәһәр вә гәсәбәләрә дә там тәтбиг едиб бүтөв бир нәзарәт шәбәкәсинә чевирирләр. Схем белә гурулуб ки, һәр бир тәсәррүфата сабит бир шәхси һесаб нөмрәси ачылыр. Һәр ил јанвар ајынын 1-дән 30-на кими иҹра нүмајәндәлијинин ишчиләри гапы-гапы ҝәзәрәк аилә башчысыны диндирәҹәк, мәлуматлары хүсуси китаблара јазаҹаг вә орадан да мәркәзи електрон базаја өтүрәҹәкләр.
Бу "учот китабы"нда тәләб олунанлар исә ади статистика чәрчивәсини чохдан ашыб бирбаша фәрди досје характери дашыјыр. Белә ки, евдә јашајан һәр бир кәсин ФИН (Фәрди Идентификасија Нөмрәси), миллијјәти, доғум јери, тәһсили (һансы мәктәбдә вә ја университетдә охумасына гәдәр), дәгиг иш јери вә вәзифәси, алдығы пенсија вә ја сосиал јардымын нөвү, һәрби гејдијјаты, әлагә телефонлары вә ҺӘТТА шәхси е-почт үнваны јазылаҹаг. Аиләдә әлиллији олан шәхс варса, организмин функсијаларынын позулмасы фаизиндән тутмуш бунун сәбәбинә гәдәр (истеһсалат зәдәси, үмуми хәстәлик, мүһарибә вә с.) гејд едилмәлидир. Евдә кирајәчи галырса, мүлкијјәтчи илә араларында рәсми јазылы мүгавиләнин, јохса садәҹә "шифаһи разылашма"нын олдуғу да дөвләт гејдијјатына алыныр.
Үстәлик, сөһбәт тәкҹә компүтер вә ја планшетин сајындан, интернетин симли вә ја симсиз олмасындан да ҝетмир. Евин үмуми саһәси, отагларын сајы (техники паспорт олмаса вә ја ујғун ҝәлмәсә, евә мәҹбур ҝириб диварлары өлчә биләрләр), мәнзилдә ванна, туалет, канализасија, истилик системинин нөвү, аиләнин адына олан автомобилләр, јүк машынлары, һәјәтјаны саһәдәки картоф-помидорун сајы, сахланылан мал-гаранын, ары пәтәкләринин вә һәтта тојугларын сајына гәдәр һәр шеј сијаһыја алыныр.
Ән абсурду исә "мүвәггәти гаибләр" мәсәләсидир. Әҝәр аилә үзвләриндән бири өлкә хариҹиндә ишләјирсә, тәһсил алырса, әсҝәрликдәдирсә вә ја һәбсдәдирсә, аилә башчысы дөвләтә онун һара ҝетдијини, ҝедиш тарихини вә ҝетмәсинин дәгиг сәбәбини билдирмәлидир. Әҝәр аилә илә әлагә сахлајырса, буна һеч бир вахт лимити дә тәтбиг олунмур; јәни хариҹдә јашасан белә, атан сәнин һарада олдуғуну дөвләтә рапорт етмәлидир.
Сәнәдин 2.7-ҹи бәндиндә ачыг-ашкар јазылыб ки, топланан бу мәлуматлар тәкҹә демографија үчүн дејил, һәм дә сечкиләрдә вә референдумларда сәсвермә һүгугу оланларын сијаһыларыны (јәни сечиҹи сијаһыларыны) тәртиб етмәк үчүн истифадә олунаҹаг. 3.7-ҹи бәнддә исә гејд едилир ки, тәкҹә статистика идарәләри дејил, ады чәкилмәјән "диҝәр органлар" да вәтәндаша чағырыш вәрәгәси, билдириш вә диҝәр сәнәдләр ҝөндәрәндә мәһз бу тәсәррүфат нөмрәсинә истинад едәҹәкләр. Јәни Аллаһ билир кимләрә өтүрүләҹәк сизин мәлуматларыныз.
Бәли, кағыз үзәриндә "Фәрди мәлуматлар һаггында" үмуми ганун вар. Амма бирбаша бу гәрарын ичинә баханда топланан бу нәһәнҝ информасија күтләсинин һансы тәһлүкәсизлик тәдбирләри илә горунаҹағы, електрон базаја кимләрин әлинин чатаҹағы, мәлуматларын сахланма мүддәти вә ја вәтәндашын бу гәдәр интим суаллара ҹаваб вермәкдән имтина һүгугуна даир бир ҹүмлә белә јохдур. Тутаг ки, мәним атам демәк истәмир мән нијә Полшадајам. Нә едәҹәкләр?
Сәнәддә бәзиләринин иддиа етдији кими рәгәмсаллашмадан, әһалинин сосиал рифаһынын јүксәлдилмәсиндән, мүасир инкишафдан бәһс олунмур.
Азадлыг Гәзети
Sizin rəyiniz