Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији – АБНА: Бу сөзләрә диггәтлә гулаг асын вә онлары јадда сахлајын: Дүнән садәҹә сечкиләр кечирилмәди. Дүнән өлүм һөкмү елан олунду. 77 ил мөвҹуд олмуш бир идеја сүгут етди. Јалныз јәһудиләр үчүн јарадылмыш вә јалныз јәһудиләр тәрәфиндән идарә олунан дөвләт идејасы дағылмагдадыр.
Бәс буна ким сон гојду?
Ҹаваб ҹәми үч рәгәмдә ҝизләнир: 53 — 48 — 19.
Нетанјаһунун 53 мандаты вар. Бу о демәкдир ки, Исраил әһалисинин демәк олар ки, јарысы онун һакимијјәтдә олмасыны истәмир. Һәм дә бүтүн бунлар ики мүһарибәјә вә 7 октјабр һадисәләринә бахмајараг баш верир.
Ајзәнкотун 48 мандаты вар. Бу исә о демәкдир ки, өлкәнин диҝәр јарысы да ҝәләҹәјини, мүәллифин иддиасына ҝөрә, әсл мүһарибәдә иштирак етмәмиш бир ҝенерала етибар етмәјә һазыр дејил.
Әрәбләрин исә 19 мандаты вар. Вә әсас мәсәлә мәһз бурада башлајыр. 19 әрәб депутаты Исраил парламентинин — Кнессетин демәк олар ки, 16 фаизини тәшкил едир. Бу исә о демәкдир ки, бундан сонра һеч бир исраилли сијасәтчи әминликлә: «Мән Исраилин баш назиријәм», дејә билмәјәҹәк, әҝәр бир әрәб депутат: «Мән разыјам», демәјибсә.
Баш верәнләри дәрк едирсинизми?
Илк дәфә Гүдсдән олан диндар бир јәһудијә һөкумәт гурмаг үчүн Назаретдән олан бир әрәбин разылығы лазым ола биләр.
Илк дәфә Тәл-Әвивдән олан бир ҝенерала дөвләт бүдҹәсини гәбул етдирмәк үчүн Үмм әл-Фәһм шәһәриндән олан бир әрәбин дәстәјинә еһтијаҹ јарана биләр.
Бирләшмиш Әрәб Сијаһысы өлкәнин үчүнҹү ән бөјүк сијаси гүввәсинә чеврилди. О, вахтилә баш назир олмуш Беннеттин партијасындан вә кечмиш мүдафиә назири Либерманын партијасындан даһа бөјүк сијаси тәсир ҝүҹүнә малик олду.
Бәс нијә бу, садәҹә нөвбәти сечкиләр дејил, бүтөв бир дөврүн сонунун башланғыҹыдыр?
Чүнки Исраил ганунвериҹилији бу мәсәләдә чох ајдындыр: Һөкумәт гурмаг үчүн парламентдә ән азы 61 депутат мандатынын дәстәји тәләб олунур.
Нетанјаһунун 53 мандаты вар. Демәли, она даһа 8 мандат чатмыр.
Бәс бу мандатлары һарадан әлдә едә биләр?
Мүәллифин иддиасына ҝөрә, онлары әлдә етмәк үчүн һеч бир реал мәнбә јохдур. Сијаси партијалар Бен-Гвирлә коалисијаја дахил олмагдан имтина едирләр.
Ајзәнкотун исә 48 мандаты вар. Она даһа 13 мандат лазымдыр.
Бу чатышмазлығы һарадан арадан галдырмаг олар?
Јеҝанә јол әрәб депутатларынын дәстәјини газанмагдыр. Лакин Ајзәнкот өзү әрәб партијалары илә бирликдә һөкумәт гурмаг нијјәтиндә олмадығыны бәјан едиб. Вә бурада парадокс јараныр:
Һәр икиси һакимијјәтә ҝәлмәк истәјир.
Һәр икиси һакимијјәтә апаран јеҝанә јолу рәдд едир.
Һәр икиси өз вәдләринин ҝировуна чеврилиб.
Нәтиҹә исә сијаси даландыр. Һөкумәти гураҹаг гүввә јохдур. Амма о заман әсас суал ортаја чыхыр:
Исраилин нөвбәти баш назири ким олаҹаг?
Вә бурада мүәллифин фикринҹә, телевизија ефирләриндә уҹадан сәсләндирмәк истәмәдикләри ҹаваба ҝәлиб чыхырыг.
Исраил һөкумәтинин нөвбәти башчысыны фактики олараг Исраил сечиҹиләри дејил, Вашингтон мүәјјән едәҹәк.
Нәшрдә иддиа олунур ки, Доналд Трамп өзүнә јахын шәхсләр васитәсилә ики принсипиал месаж чатдырыб:
«Мән Бен-Гвирин тәмсил олундуғу һөкумәти гәбул етмәјәҹәјәм».
Икинҹи месаж исә беләдир:
«Нетанјаһу һакимијјәтдә галдығы мүддәтдә Сәудијјә Әрәбистаны мүнасибәтләрин нормаллашдырылмасына разылыг вермәјәҹәк».
Беләликлә, јени сијаси реаллыг формалашыр. Америка Исраиллә Сәудијјә Әрәбистаны арасында јахынлашмада мараглыдыр.
Мүәллифин мәнтигинә ҝөрә, Сәудијјә Әрәбистаны Нетанјаһунун һакимијјәтдән ҝетмәсиндә мараглыдыр.
Исраилин дахилиндәки әрәб депутатлары исә 19 мандатла Нетанјаһуну парламент чохлуғундан мәһрум етмәк имканына маликдирләр.
Үч гүввә. Үч фәргли мараг. Вә онларын кәсишмә нөгтәсиндә галмыш бир сијаси фигур.
Бәс бундан сонра нә баш верәҹәк?
Нәшрдә иддиа олунур ки, һазырда һәрбчиләрин тәхминән 600 мин сәсинин һесабланмасы просеси давам едир.
Һәтта бу сәсләр Нетанјаһунун блокуна әлавә ики мандат газандырса белә, онун блокунун мандат сајы ҹәми 55 олаҹаг.
Демәли, арзуланан парламент чохлуғуна чатмаг үчүн јенә дә кифајәт гәдәр сәс олмајаҹаг.
Мүәллифин еһтималына ҝөрә, сәккиз ҝүн сонра јекун нәтиҹәләр елан едиләҹәк.
Президент Исхак Һерсог сијаси лидерләрлә мәсләһәтләшмәләр апараҹаг. Лакин чох ҝүман ки, онларын һеч бири сабит коалисија һөкумәти формалашдыра билмәјәҹәк. Исраили бу бөһрандан чыхара биләҹәк јалныз бир ссенари галыр.
Доналд Трампын ҝүҹлү тәзјиги алтында јарадылаҹаг милли бирлик һөкумәти. Ајзәнкот ики ил мүддәтинә һөкумәтә рәһбәрлик едир.
Нетанјаһу мәһкәмә просесләринә гајыдыр.
Бен-Гвир һөкумәти тәрк едир.
Сәудијјә Әрәбистаны исә Исраиллә мүнасибәтләрин нормаллашдырылмасы һаггында сазиш имзалајыр.
Әҝәр бу баш вермәсә, мүәллифин прогнозуна ҝөрә, өлкәни јени сечкиләр ҝөзләјир. Артыг алтынҹы дәфә. Парламентдә сабит дајағы олмајан мүвәггәти һөкумәт. Дүнјәви вә диндар исраиллиләр арасында гаршыдурманын аловландырдығы күчәләр.
Амма әсас мәсәлә һеч дә бу дејил. Әсас мәсәлә баш верәнләрин тарихи мәнасындадыр. Һәлә дүнән Исраилин әрәб әһалиси дөвләтин талејини мүәјјәнләшдирмәк игтидарында олмајан сијаси азлыг кими гәбул едилирди.
Бу ҝүн исә мүәллифин фикринҹә, мәһз һәмин азлыг өлкәни кимин идарә едәҹәјинә гәрар вермәк имканыны әлдә едиб. Онилликләр әрзиндә кәнар мүшаһидәчи кими гәбул едиләнләр гәфилдән гәрарвериҹи тәрәфә чеврилибләр. Әввәлләр икинҹи дәрәҹәли һесаб едилән сәсләр инди һәлледиҹи әһәмијјәт газана биләр.
Мүәллиф буну садәҹә сијаси гүввәләр нисбәтинин дәјишмәси кими гијмәтләндирмир. О, бурада бүтөв бир тарихи дөврүн рәмзи сонуну ҝөрүр. Бу, Исраилин талејини јалныз јәһуди сијаси гүввәләринин мүәјјән етдији дөвр иди. Вә бүтүн бу фикри һәтта бир ушағын белә баша дүшә биләҹәји бир ҹүмлә илә ифадә етсәк, белә сәсләнәр:
Дүнән азлыг адландырылмасына алышдығымыз бир әрәб, јәһуди чохлуғунун өз дөвләтиндә һөкумәти мүстәгил шәкилдә формалашдырмасына мане олмаг имканы газанды.
Мүәллифин иддиасына ҝөрә, мәһз буна ҝөрә: Јалныз јәһудиләрин сијаси һакимијјәти идејасы садәҹә сарсылмады. О, тарихи мәғлубијјәтә уғрады. Бу дөнүшүн рәмзи исә ҹәми 19 депутат мандаты олду.
19 әрәб мандаты.
Sizin rəyiniz