Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Ҝуардиан-ын баш хариҹи сијасәт аналитики Сајмон Тисдалл әлавә едиб: Бу ај АБШ гүввәләринин Кабилдән проблемли вә хаотик шәкилдә чыхарылмасындан беш ил өтүр. 11 сентјабр 2001-ҹи ил һүҹумларына ҹаваб олараг НАТО тәрәфиндән дәстәкләнән Әфганыстана һәрби мүдахилә вә ишғал инди әсасән уғурсузлуг кими гәбул едилир.
Ишғал 2400-дән чох АБШ әсҝәринин, 450 Британија әсҝәринин вә он минләрлә (дәгиг сајы мәлум дејил) мүлки шәхсин һәјатына баша ҝәлди. Әфганыстан Гәрб мүдахиләси вә дүшүнүлмәмиш дөвләт гуруҹулуғу үчүн нүмунә олду. Бу, илк дәфә Вјетнам мүһарибәси заманы ортаја чыхан "әбәди мүһарибә" ифадәсинин нүмунәси иди.
Әҝәр бу хәбәрдарлыг һекајәсинин узунмүддәтли дәјәри олсајды, һеч бир әлдә едилә билән мәгсәд вә ја чыхыш стратеҝијасы олмадан сонсуз вә әсассыз мүһарибәләрә тәләсән сијасәтчиләр вә һәрби ҝенераллар үчүн бир манеә оларды.
Мүәллиф гејд етди: Тәәссүф ки, сонсуз мүһарибәләрин ибрәт дәрси Ираг мүһарибәсиндән дә алынмады; АБШ вә Бөјүк Британија тәрәфиндән 2003-ҹү илдә һәјата кечирилән вә 2011-ҹи илдә ҝери чәкилән вә бөјүк зијана сәбәб олан ишғал. Инди исә бу фәлакәтли модел Доналд Трампын Ирана һүҹум етмәк кими ахмаг гәрары илә тәкрарланыр; әввәлҹә "мини-тур" адландырдығы мүһарибә артыг алтынҹы ајындадыр.
Бу кабусун јенидән баш вермәси һеч бир мәнтиглә әсасландырыла билмәз. Бәзи мүһарибәләрин тәҹилилијинин сәбәбләриндән башга, ҹаваб Американын хариҹи тәһдидләрин сәвијјәси вә мигјасы илә бағлы давамлы шиширтмәләриндә вә јанлыш тәсәввүрләриндә, сијаси виҹдансызлыгда, милли гүрурда, садәлөвһлүкдә вә јерсиз идеализмдәдир.
Кечмиш редактор вә Ағ Евин кечмиш мүхбири даһа сонра сорушду: "Америка сијасәтчиләрини нәзарәт едә билмәдикләри вә мүнтәзәм олараг удуздуглары хариҹи мүһарибәләрә гарышмағын бәдәлини өдәмәјә башга нә мәҹбур едир?"
О ҹаваб верди: Горху мәнасыны верән тәһлүкәсизликсизлик бүтүн Америка мүһарибәләринин ортаг мәхрәҹидир. Трамп, кечмиш АБШ президенти Ҹорҹ Буш вә Исраилин Баш назири Бенјамин Нетанјаһу кими, Иран тәһлүкәсинин тәҹилилијини вә мөвҹудлуғуну биләрәкдән вә кобудҹасына шиширдиб. 2003-ҹү илдәки Ирагда олдуғу кими, Иранда да һеч бир нүвә силаһы јохдур вә онун бу ҹүр силаһлар ахтардығына вә ја әлдә етмәјә чалышдығына даир һеч бир дәлил јохдур.
Бурада јенә дә тәкрарланан бир парадокс вар: дүнјанын ән ҝүҹлү өлкәси горхудан һәлә дә хәјали тәһдидләри реал һесаб едир вә онларла мүбаризә апарыр.
Трампын Венесуела, Куба, Колумбија, Панама вә һәтта Гренландија кими зәиф гоншуларына гаршы ҝүҹлү вә доминант дүшмәнчилији Америка сијасәтиндә узун мүддәтдир давам едән бир моделин бир һиссәсидир.
Демократијанын тәшвиги илә бағлы һуманитар идејалардан имтина етмәклә, Трамп тәкҹә ҝеосијаси дејил, һәм дә игтисади ҹәһәтдән доминантлыг етмәјә чалышыр. О, Украјна вә Гәззадакы мүһарибәләрдән газанҹ әлдә етмәјә чалышыб. Онун Һөрмүз боғазына диггәти һәм дә тәһлүкәсизлик сијасәтинин һәмишә малијјә вә коммерсија мараглары илә ич-ичә олдуғуну ҝөстәрир.
Sizin rəyiniz