Әһли Бејт (әлејһимус-сәлам) - АБНА – Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән, Новханы гәсәбәсиндә јерләшән бу Мәсҹид XIV әсрин тарихи абидәсидир. Иншасына Шаһ Солтан Һүсејн тәрәфиндән ҝөстәриш верилдији дејилир. Бу сәбәбдән дә “Шаһ Солтан” Мәсҹиди адландырылыб. Бахымсыз дурумда олдуғундан мәсҹидин јарысы демәк олар ки, учуб. Бирмәртәбәли, күрсүлү инша едилән мәсҹид 4 отагдан вә ҝениш һәјәтдән ибарәт олуб. Әввәлләр бура Новханы ҹамаатынын јеҝанә мәсҹиди олуб.
Сакинләрин сөзләринә ҝөрә, мүғәнни Ејјуб Јагубов Новханы илә бағлы олан маһнысына бурада клип чәкдирдикдән сонра мәсҹид, даһа да гәзалы дурума дүшүб. Белә ки, чәкилиш заманы клипин арха фонунда Мәсҹидин даһа јахшы ҝөрүнмәси үчүн диварлары су машынлары илә јујублар. Бундан сонра сементсиз тикилән Мәсҹид заман-заман ашынмаја мәруз галыб.
Мусават.ҹом-ун мүхбири Новханы гәсәбәсиндә олуб, “Шаһ Солтан” Мәсҹиди һаггында әтрафлы мәлумат алмаға чалышыб. Мәсҹид һаггында билҝиси олан, о заманкы һалыны ҝөрән кәнд ағсаггаллары ил ҝөрүшүб. 1944-ҹү ил тәвәллүдлү, Новханы кәндиндән хәбәрдар олан, пинәчи Јусиф Шүкүровун дедијинә ҝөрә, Халг Ҹүмһуријјәтинин баниси Мәһәммд Әмин Рәсулзадәнин атасы Молла Әләкбәр бу Мәсҹидин ахунду олуб. О заман чар чиновникләриндән гачан Сталини Рәсулзадә бу мәсҹиддә, моизә охунан минбәрин алтында ҝизләдиб.
Тарихи фактлара ҝөрә, Рәсулзадә Сталини ики дәфә өлүмдән гуртармышды. О вахтлар, јәни 1907-ҹи илдә Сталин Балаханы нефт мәдәнләриндә чалышан фәһләләр арасында милјончуларын әлејһинә тәблиғат апарырды. Милјончуларын јан-јөрәсиндә ҝәзән гочулар бундан хәбәр тутуб Сталини јахалајыр вә гујуја салмаг истәјирләр. Буну ешидән адамлар әһвалаты Мәһәммәд Әмин Рәсулзадәјә хәбәр верирләр. Рәсулзадә вахтында јетишиб Сталини гујуја атмаг истәјән гочуларын әлиндән алыб. Ҝәләҹәк диктатору өлүмүн әлиндән гуртаран Рәсулзадә ону ҝизләтмәк үчүн Новханыдакы бағ евинә ҝәтириб. Бурада гонағы Мәһәммәд Әминин атасы — мәшһур дин хадими Ахунд Молла Әләкбәр лајигинҹә гаршылајыб. Евдә гадынлар олдуғуна ҝөрә о, Сталини чох сахлаја билмир, ону несә хилас едәҹәји барәдә дүшүнүр. Нәһајәт, “Мәсҹид Аллаһын евидир, јәгин, гонағы орада ҝизләтсәк, бу, чар чиновникләринин ағлына ҝәлмәз”, — дејә Сталини Мәсҹидә апарыр, ону моизә охудуғу минбәрин алтында ҝизләдир. “Гонаг” минбәрин алтында олдуғу вахт она хәтәр дәјмәсин дејә Мәсҹидә ахтарыша ҝәлән шәхсләри сахламаг үчүн орадан моизә охумаға да башлајыр. Ахунд чох бөјүк нүфуз саһиби олдуғундан вә моизә охунан вахт минбәрә јахынлашмаг үмумијјәтлә ҝунаһ сајылдығындан хәфијјәләр мәсҹидин ичинә ҝирмәјә ҹүрәт етмирләр. Кәнд самааты ишдән хәбәрдар олдуғундан сакитҹә моизәјә гулаг асыр, амма һәр еһтимала гаршы әлләрини хәнҹәрдән дә чәкмирләр. Евләри алт-үст едән хәфијјә вә полисләр исә ахтардыгларыны тапмајыб кор-пешман ҝери гајытмалы олурлар. Беләликлә, ахунд Молла Әләкбәрин “гонағы” ара сакитләшдикдән бир мүддәт сонра кәнди раһатҹа тәрк едир.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
