Бу ҝүн әзиз Ислам Пејғәнбәри һәзрәти Муһәммәд ибни Абдуллаһын (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) дүнјаја ҝөз ачан ҝүнүдүр. Биз АБНА олараг бу ҝөзәл мүнасибәти илә башда Имам Заман (әҹҹәләллаһу фәрәҹәһу шәриф) Һәзрәтләри олмагла бүтүн бәшәријјәти сәмими гәлбдән тәбрик едир вә бу мөһтәшәм бајрамла әлагәдар сајтымызын зијарәтчиләринә әзиз Ислам Пејғәмбәринин гыса һәјаты һаггда мәлуматы тәгдим едир.
Ушаглыг дөврү
Һәзрәти Мәһәммәдин (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) анадан олдуғу ил адәтән ерамызын 570-ҹи или сајылыр. Пејғәмбәрин (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) ушаглыг вә ҝәнҹлик илләри һаггында мәлумат чох ҹүзидир. Сәһиһ мәлум олан анҹаг будур ки, о еркән јетим галмышдыр: атасы Абдулла ушаг анадан олмаздан әввәл вәфат етмиш, анасы Аминә (әлејһа салам) исә һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) алты јашында оларкән өлмүшдүр. Бундан ики ил сонра бабасы Әбдүл Мүталиб (әлејһис сәлам) дә вәфат етмишдир. Анасынын өлүмүндән сонра һәзрәти Мәһәммәдә (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) бабасы бахырды. Онун вәфатындан сонра јетим галмыш ушаға әмиси Әбу Талиб (әлејһис сәлам) гајғы ҝөстәрмәјә башламышдыр. Һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) ону мәһәббәт вә гајғы илә сахлајан бабасына вә әмисинә бүтүн өмрү боју дәрин миннәтдарлыг һисси бәсләмишдир.
Он ики јашында икән Пејғәмбәр Әбу Талибин (әлејһис сәлам) тиҹарәт ишләри илә әлагәдар олараг узаг Суријаја ајларла давам едән сәфәриндә иштирак етмишди.
Ҝәнҹлик дөврү
Һәзрәти Мәһәммәдин (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм)21 јашы тамам оланда о, Мәккә ҹәмијјәти ичәрисиндә әмин (сәдагәтли, етибарлы адам) кими ад чыхармышды. Әбу Талибин (әлејһис сәлам) мәсләһәти илә Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) һәзрәтләри Хүвәјлид ибн Әсәдин варлы гызы, ханым Хәдиҹәнин (әлејһа салам) јанында пиркешлик (тиҹарәт ишләрини идарә едән шәхс) вәзифәси алыр. Хәдиҹәнин (әлејһа салам) тиҹарәт ишләрини апаран һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) Суријаја даһа бир сәфәр едир, һәм дә јенијетмәлик дөврүндә ҝетдији јолу демәк олар ејнилә тәкрар едир, Һәләбдә вә Дәмәшгдә олур. Мүхтәлиф дини иҹмалар, илк нөвбәдә христиан вә јәһуди иҹмалары дүнјасы илә билаваситә тәмасда олур, онларын һәјат тәрзи вә бир-бирини инкар етмәси, онларын "јолу азмаг", "сәһв јол илә ҝетмәк" һаггында кәскин вә садәҹә олараг дүшмән иттиһамлары һәзрәти Мәһәммәдә (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) Аллаһа говушмаг үчүн өз доғру јолунда даһа да мөһкәм олмаға әлавә амил олду. Гуранын идеја-мөвзу истигамәти буну там ашкар шәкилдә тәсдиг едир. Әксәр һалларда Әһди-әтиг вә Әһди-ҹәдидлә сәсләшән Гуранын мәзмунунун башлыҹа фәргләндириҹи хүсусијјәти дә илк нөвбәдә јәһудилијин вә христианлығын мәһз белә ҹәһәтләринин тәнгидидир ки, бунларын үстүндә һәмин динләр гәдим вахтдан бәри өз араларында шиддәтли вә амансыз мүбаһисәләр апармышлар.
Аилә һәјаты
595-ҹи илдә һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) Хәдиҹә (әлејһа салам) илә евләнмишдир. Һәмин вахт Хәдиҹәнин (әлејһа салам) 27-28 јашы вар иди вә о, һеч кимлә евли олмамышдыр, онун илк евлилики һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) илә баш тутмушдур. Ханым Хәдиҹә мүшрүк вә бтпәрәст олмадығы үчүн вә еләҹә дә Аллаһа садиг бәндә олдуғу үчүн һәзрәти Мәһәммәдлә (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) Хәдиҹәнин гаршылыглы мәһәббәти дилләрә дүшмүшдүр. Һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) бүтүн јахын адамлары арасында биринҹи гадын олараг Хәдиҹә онун пејғәмбәрлијинә инаныб иман ҝәтирмиш вә јени дин – Ислам дини уғрунда мүбаризәнин чох чәтин башланғыҹында һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) көмәк етмәк гүввәсини вә варидатыны әсирҝәмәмишдир. Һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) бунун мүгабилиндә Хәдиҹәјә бөјүк мәһәббәт, дәрин миннәтдарлыг вә һөрмәт һисси бәсләмишдир. Хәдиҹә илә өмүр сүрдүјү 25 ил әрзиндә о, башга һеч бир гадынла евләнмәмишдир. Вә бу да һәзрәти Хәдиҹәнин пејғәмбәрин ханымларынын сырасында ән тәгвалысы, әмәлисалеһи вә ән үстүнү олдуғунун бариз нүмунәсидир.
Һәзрәти Хәдиҹәнин (сәламуллаһи әлејһа) һәзрәти Мәһәммәддән (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) јалныз Фатимә (сәламуллаһи әлејһа) адлы бирҹә гызы олмуш вә онун нәслини давам етдирмишдир.
Илк вәһј
Һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) 40 јашында икән дини дүшүнҹәләр вә ахтарышлар онун һәјатында ҝетдикҹә даһа чох јер тутмаға башламышды, о бәзән бүтүн асудә вахтыны бунлара сәрф едирди. Һәлә јенијетмәлик дөврүндә онун дахилиндә баш галдыран руһи һәјәҹан мисли ҝөрүнмәмиш дәрәҹәдә шиддәтләнмишди, чох вахт әсл сарсынты вәзијјәтинә кечирди. О ҝетдикҹә даһа тез-тез вәҹдә ҝәлир, ҝөзүнә анлашылмаз сурәтләр ҝөрүнүр вә гулағына гејб аләминдән хош сәсләр ҝәлирди. Һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) тез-тез Мәккә јахынлығындакы Һирә мағарасына чәкилиб (хүсусән ҝеҹәләр) өз дини дүшүнҹәләр едирди. Белә мәгамаларын бириндә һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) инсанлара һәгиги сөзү – Аллаһын сөзүнү охумағы башламаг һаггында она әмр верән мәләји ајдын ҝөрмүшдүр. (Гуран, Әләг сурәси). Бу һадисә Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) һәзрәтәрини о гәдәр сарсытмышды ки, о, узун мүддәт дәрин руһи дүшкүнлүк вәзијјәтиндә галмыш, ону белә вәзијјәтдән чыхаран да һәмин мәләк олмушдур. Мәләк она Аллаһын (ҹәллә ҹәлалуһ) сөзүнү адамлара чатдырмағы јенидән әмр етмишдир (Гуран, LХХIII, LХХIV сурәләр).
Һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) биринҹи олараг данышыгсыз Аллаһын елчиси кими таныјан Ханым Хәдиҹә (сәламуллаһи әлејһа), өз әмиси оғлу Әли (әлејһис сәлам) (Әбу Талибин оғлу), әмиси Әбу Талиб (әлејһис сәлам) вә оғуллуға ҝөтүрдүјү Зејд олмушлар. Һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) тәрәфдарларынын сајы әввәлҹә 50 нәфәрдән артыг олмајан, әсасән онун гоһум-әграбасындан ибарәт олан дәстәси Мәккә ҹәмијјәтинин галан һиссәсинин, илк нөвбәдә дә нүфузлу гүрејшлиләрин ашкар әдавәтинә, демәк олар, дүшмән мүнасибәтинә раст ҝәлди. Онун тәрәфдарларынын он бир нәфәрининин (аиләликҹә) Һәбәшистана тәҹили көчмәси дә буну кифајәт гәдәр ашкар сүбут едир.
Давамчылары
Өз мәрдлији, ҹиддијјәти вә сәмими фәдакарлығы илә шөһрәт газанмыш Һәмзә јени дини иҹмаја гошуланда бу иҹманын мөвгеји хејли мөһкәмләнди. Бунунла бирликдә гүрејшиләрин һәмин иҹмаја вә илк нөвбәдә онун Имамы һәзрәти Мәһәммәдә (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) дүшмәнчилији артды. 610-ҹу илдән 620-ҹи иләдәк дөврү әһатә едән ониллик Мәккәнин әнәнәви бүтпәрәст ҹәмијјәти илә јени тәкАллаһлы динин – һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) фәал тәблиғ етмәјә башладығы Ислам дининин тәрәфдарлары арасында арды-арасы кәсилмәјән чәкишмәләрлә долу олмушдур. 620-ҹи илдә Хәдиҹәнин вә бундан бир гәдәр, јәни ики ај сонра Әбу Талибин (әлејһис сәлам) вәфаты мүбаризәнин кәскинлијини артырмышды. Белә сон дәрәҹә сәдагәтли көмәкчиләрини итирән, өз гәбиләси тәрәфиндән демәк олар тамамилә тәрк едилән һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) Мәккәдән тәгрибән јүз километр шәрг тәрәфдә јерләшән Таифдә көмәк ахтарыб тапмаға чалышды, лакин мүвәффәгијјәтсизлијә уғрады.
Пејғәмбәрә көмәк әслиндә ҝөзләмәдији јердән – әввәлҹә Јәсрибдән, даһа доғрусу Јәсрибин Хәзрәҹ вә Овс гәбиләләриндән ҝәлди. Һәмин гәбиләләрин он ики нүмајәндәси һәр ил Мәккәјә әнәнәви зијарәтә ҝәлән бүтпәрәстләрин иллик зәвварлыг мөвсүмләринин бириндә Мәһәммәдлә (с.ә.с) ҝөрүшмүш, онуну тәлимини гәбул едиб, она садиг галаҹагларына вә јардым ҝөстәрәҹәкләринә анд ичмиш вә буна ҝөрә дә сонралар фәхри әнсар рүтбәси алмышдылар. Нөвбәти зәвварлыг мөвсүмүндә бу анд ичмә тәкрар едилмиш, лакин бу дәфә анд ичмә мәрасиминдә һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) јетмиш јәсрибли тәрәфдары иштирак етмишди. Һәмин андичмәдә онлар һәзрәти Мәһәммәдә (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) сөз вердиләр ки, онуну дининә риајәт етмәклә јанашы, һәм дә бу дини һәјатлары баһасына горујаҹаглар. һәзрәти Мәһәммәдә (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) тамамилә ајдын олду ки, Ислам идејалары Јәсрибдә олдугҹа әлверишли зәмин тапмышдыр. Буна ҝөрә дә о, Јәсрибдә мәскән салмағы гәрара алды. Белә бир гәрарын гәбул едилмәси тәкҹә һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи вә алиһи вә сәлләм) тәблиғ етдији идејалара јәсриблиләрин бәсләдикләри сәдагәтлә дејил, һәм дә онунла бағлы иди ки, һәзрәти Мәһәммәд (сәлләлаһу әлејһи
