Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлији: Хариҹдә дини тәһсил аланларын агибәти неҹә олаҹаг? Онлара нијә дини хадим кими ишләмәк вә јас мәрасимини апармаг гадаған олунур? Гадағанын Ислам дининә аид едилмәси диндарлар арасында ајрысечкилик јаратмырмы? Хариҹдә охујуб ҝәлән шәхс өз гоһумларынын јасыны апарса, она нә едәҹәкләр? Бу мәсәләјә нәзарәт неҹә олаҹаг?
“Ислам вә демократија” програмынын бу дәфәки бурахылышы мәһз бу мөвзуја – Инзибати Хәталар вә Ҹинајәт Мәҹәлләсинә едилән сон дәјишикликләрлә бағлы иди. Сәнәдләрә едилән дәјишикликләрә ҝөрә, хариҹдә дини тәһсил алан шәхсләр Азәрбајҹанда јас мәрасимләрини идарә едә билмәз. Белә бир ганун позунтусуна јол верәнләр үчүн јүксәк мигдарда ҹәримә, һәтта һәбс ҹәзасы да нәзәрдә тутулуб.
ХАРИҸДӘ ОХУЈАНЛАР ГАНУНСУЗ ТӘРИГӘТЛӘРИ ТӘБЛИҒ ЕДИР?!
Дини Гурумларла иш үзрә дөвләт комитәсинин баш мәсләһәтчиси Сәбинә Аллаһвердијева бу дәјишикликләрин һансы зәрурәтдән јаранмасына белә ајдынлыг ҝәтирир:
“Хариҹдә тәһсил алан вәтәндашлар оранын аб-һавасыны алыр, ҝәлиб бизә хас олмајан, ганунсуз фәалијјәт ҝөстәрән тәригәтләри тәблиғ едирләр, онлара мејлли олурлар. Азәрбајҹанда Ислами тәһсил алмаға һәр ҹүр шәраит вар. Амма гејри-Ислами тәһсил алмаг мүмкүн дејил”.
МӘСӘЛӘЈӘ КИМИН НЕҸӘ НӘЗАРӘТ ЕДӘҸӘЈИ БИЛИНМИР
С.Аллаһвердијеванын дедијинә ҝөрә, һәләлик бу гадағаларын позулмасына кимин неҹә нәзарәт едәҹәји, ганун позунтуларынын гаршысынын неҹә алынаҹағы бәлли дејил:
“Бу, һәлә јениликдир, неҹә тәтбиг олунаҹаг, бәлкә тәтбигиндә нәсә проблем јаранаҹаг, әлавә норматив һүгуги актлар гәбул едиләҹәк. Бәлкә хариҹдә дини тәһсил аланлар бурда өз дипломларыны тәсдигләтдирә биләҹәкләр. Механизми неҹә олаҹаг, һәлә билмирик”.
ВӘЗИФӘДӘ ОЛАН ДИНДАРЛАР АРАСЫНДА ХАРИҸДӘ ОХУЈАНЛАРЫ ЧОХДУР
Гафгаз Мүсәлманлары Идарәсинин шөбә мүдири Һаҹы Мирзәзиз Сејидзадә исә дејир ки, һазырда Азәрбајҹанда фәалијјәтдә олан дини хадимләр арасында хариҹдә тәһсил аланлары чохдур вә һәләлик онларын иши илә бағлы проблем јаранмајыб:
“Биз аттестасија заманы белә ајрысекилик гојмуруг. Һәләлик һәр кәсин савадыны јохлајырыг. Сонра ишә ҝөтүрәндә јенидән јохланылаҹаг ки, дүз адамдыр, ја јох. Бир өлкәнин ҹасусу бизим диндә неҹә руһани ола биләр? Буну идарәләр мүәјјән едиб бизә мәлумат верәҹәк. Хариҹдә охујан о гәдәр адам вар ки, саф адамдыр, анҹаг елмлә мәшғул олуб. Бу ҹүр адамлара әлбәттә иш вериләҹәк”.
“ГМИ дин хадимләрини неҹә јохлајыр, онлара неҹә вәсигә верир – биз онларын ишинә гарышмырыг. Онлар хариҹдә тәһсил аланлара вәсигә верәҹәк, вермәјәҹәк, бизим ишимиз дејил. Бизим ишимиз дин саһәсиндәки сијасәти һәјата кечирмәкдир”. Буну да Дөвләт Комитәсинин тәмсилчиси Сәбинә Аллаһвердијева дејир.
ИСТӘЈИРИК КИ, МӘРАСИМЛӘРИ САВАДЛЫ АДАМЛАР АПАРСЫН
“Истәјирик ки мәрасимләр савадлы инсанлар тәрәфиндән апарылсын, мәрасимләр шоуја јох, әсл дини мәрасимә охшасын. Елә олур ки јас мәрасиминдә молла отуруб охујур, һеч өзү дә билмир ки, нә охујур”.
Азәрбајҹан Бирлик Тәшкилатынын сәдри Вүсал Һәтәмов исә дејир ки, хариҹи өлкәләрдә, хүсусилә дә Иранда дини тәһсил алан вәтәндашлар јас мәрасимләриндә ја Низамидән, ја Нәсимидән, ја да Сабирдән данышырлар.
“Будурму бизи горхудан? Вәтәндаш гуран охуја билир, дәфн гајдаларыны билирсә, нијә мәрасим апармасын? Бәлкә адам өз јахынлары үчүн мәҹлиси анҹаг өзү апармаг истәјир? Бу, мүсәлманлар арасында ајрысечкилик апарылмасы демәкдир”.
Бирлик рәһбәри бир ил габаг мәҹәлләләрә салынан ҹәзаларын инди нијә бирдән бирә бу дәрәҹәдә сәртләшмәсинин сәбәбини анламыр:
“Инди 400 манатлыг ҹәримәдән 7 мин манатлыг ҹәримәјә кечдиләр. Бу бир ил әрзиндә һансы фундаментал проблем јашанды, һансы иҹтимаи тәһлүкә баш верди ки? Әҝәр белә бир һал олубса, нијә бунлар һаггында ачыглама верилмир?”
ҺӘР МҮСӘЛМАН ПОТЕНСИАЛ ҸИНАЈӘТКАР ЕЛАН ЕДИЛӘ БИЛӘР
В.Һәтәмов һесаб едир ки, јени дәјишикликләр һәр бир диндар мүсәлмана потенсиал ҹинајәткар кими јанашмаға имкан верәҹәк. Һәтта ҝүҹ структурлары тәрәфиндән суи-истифадә, коррупсија һаллары да јашана биләр.
“Киминсә мәндән хошу ҝәлмирсә, дејәҹәк ки, ҹибиндә Гуран вар, дини материалларын јајылмасына ҝөрә тута биләрләр. Јахуд, инди дини мәзмунлу материалларын истеһсалына ҝөрә дә ҹәза сәртләшдирилиб. Демәли, әҝәр бир харрат чәрчивә дүзәлдиб киминсә шәклинин архасына Мәккәнин фонуну гојур, алтында да бәрәкәт дуасы јазырса, ону да потенсиал ҹинајәткар кими гијмәтләндирмәк олар”.
ИНСАНЛАР НАМАЗ ГЫЛДЫҒЫНЫ ҜИЗЛӘТМӘЈӘ МӘҸБУР ОЛУР
Јени дәјишикликләрин һүгуги базасынын олмадығыны, Конститусија илә зиддијјәт тәшкил етдијини дејән В.Һәтәмов һесаб едир ки, бу вәзијјәт вәтәндашларда ҝөзүгырпыглыг јарадаҹаг вә сон нәтиҹәдә радикаллашмаја ҝәтириб чыхараҹаг:
“Бу ҝүн елә вәтәндашлар вар ки артыг ушагларыны мәсҹидә гојмурлар, горхурлар. Ишә ҝирмәк истәјән вәтәндашлар вар ки, намаз гылдыгларыны ҝизләдирләр. Бу гадағалар горху илә јанашы, тәзјигә вә радикаллашмаја апараҹаг. Белә тәдбирләр һәмин инсанлары зирзәмиләрә апараҹаг”.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
