Мүсаһибимиз Инсан Һаглары Мәркәзинин директору Елдар Зејналовдур. Мүсаһибә өлкәдә коррупсијаја гаршы мүбаризә башламаздан әввәл һазырланыб.
- Елдар мүәллим, һакимијјәт нәјә ҝөрә коррупсијаја гаршы мүбаризә апармыр?
- 20 илә јахындыр ки, өлкәдә вахтилә мәһв едилмиш милли буржуазија синфи бәрпа едилир. 1920-30-ҹу илләрдә болшевикләр тәрәфиндән миллиләшдирилән үмумхалг мүлкијјәтинин дағыдылмасы просеси ҝедир. Бу јалныз криминал јолла, дөвләт мәмурларынын дәстәји илә мүмкүндүр. Үмумхалг мүлкијјәтини бирбаша оғурламаг имканы олмајан мәмурлар рүшвәтхорлуг јолу илә өз пајларыны ҝөтүрмәјә чалышырлар. Азәрбајҹанда тәзә бир ләтифә јараныб. Һәбсхана камерасына тәзә бир мәһбус ҝәтирирләр. Һамы ҝөрүр ки, бу чох варлы адамдыр. Сорушурлар ки, түрмәјә неҹә дүшмүсән? Ҹаваб верир ки: "Рүшвәтлә." Камера јолдашлары мәәттәл галырлар: "Рүшвәтлә? Беспределә бах! Елә белә түрмәјә дүшмәји јохламамысан?"
Коррупсија илә мүбаризәјә башламаг үчүн дөвләтдән оғурламағы дајандырмаг лазымдыр. Бунун үчүн мәмурларын ҝөзү дојмалыдыр. Ја да онлар јығдыгларынын талејинә ҝөрә горхмалыдырлар. Бәзиләри ола билсин лазыми гәдәр вар-дөвләт јығыб. Амма онлар өз ҝәләҹәкләриндән горхмурлар. Мүхалифәт зәифдир. Индики режим Гәрбдән вә Русијадан дәстәк алыр. Сәбәб нефт вә газдыр. Һәм дә тәк бизимки јох, Мәркәзи Асијанын да. Лукашенкоја белә дәстәк верилмир. Чүнки Беларусијанын нефти јохдур.
- Коррупсија илә мүбаризә башласа, өлкәдә нәләр баш верәр?
- Коррупсија илә мүбаризә оғурланан милјардларын дөвләтә гајтарылмасы ҝүманы јарадыр. Индики шәраитдә бу нә гәдәр реалдыр? Сөһбәт милјон долларлардан јох, милјардлардан ҝедир. Бу гәдәр пулу ҝери алмаг олмаз. Америкалыларын белә бир мәсәли вар. Сән бир доллар оғурламысанса оғрусан. Милјон доллар оғурламысанса милјончусан. Өзүнүз диггәт един. Ҝүрҹүстанда "гызыл ҝүл ингилабы" етмәк Сороса 5 милјон доллара баша ҝәлди. Биздә исә 12 јашлы ади оғлан ушағы Лондонда базарлыг етмәјә бу гәдәр пул хәрҹләјир. Белә ки, о ҹибхәрҹлији илә 10 дәнә белә чеврилиш едә биләр. Коррупсионерләрин милјардларыны әлиндән алмаг истәјән адамы, садәҹә олараг, физики ҹәһәтдән мәһв едәрләр.
- Бу доғрудур ки, бизим милләт ишләмәји севмир, она ҝөрә касыб јашајыр?
- Мән демәздим ки, бизим милләт ишләмәји севмир. Бизим милләт ишләмәји вә истираһәт еләмәји севир. Бу, садәҹә олараг, тиҹарәт саһәсинә јөнәлдилиб. Тәсадүфи дејил ки, мүһарибә шәраитиндә олан өлкәдә Мүдафиә Сәнајеси Назирлији икинҹи дүнја мүһарибәси илләриндә минамјот истеһсал едән вә танк тәмир едән заводлары мәһв едир, онун јериндә сәнаједән узаг нәләрсә јарадыр. Өлкә инамла бөјүк бир базара чеврилир. Ҝәлирләр исә хариҹә јатырылыр. Азәрбајҹан әсилли рус бизнесмени Түркијәдә бир милјард доллар һәҹминдә отел тикдирәндә јаранан сәс-күјү јадыныза салмаг истәјирәм. Бу мәбләғ Бакы-Тбилиси-Ҹејһан бору кәмәри истифадәјә вериләнә гәдәр Азәрбајҹанын бүдҹәсинә бәрабәр иди. Бундан сонра демәк ки, 2010-ҹу илдә Азәрбајҹанын мүдафиәси үчүн ҹәми 103 милјон манат ајрылыр, бу, биабырчылыгдыр. Белә ки, азәрбајҹанлы бизнесменин хариҹдәки објектинә сәрф еләдији пула Азәрбајҹанын мүдафиә сәнајеси 10 ил малијјәләшә биләрди. Бу садә бир ҝөстәриҹидир ки, јахшы газанан азәрбајҹанлы өз имканларындан неҹә истифадә едир.
- Ислам Партијасы кими мүхалифәтин Азәрбајҹана хејри вар, јохса зијаны?
- Ислам Партијасы бизим мүхалифәтин бир һиссәсидир вә о да диҝәр партијалар кими хроники хәстәликләрдән әзијјәт чәкир. Һесаб едирәм ки, Ислам Партијасынын мөвҹудлуғу бизим игтидара сијаси толерант имиҹи јарадыр. Принсипҹә, Ислам Партијасы мәсҹидләрә гумбара атан, әсҝәрин силаһыны алмаг үчүн ону гәтлә јетирән, бензиндолдурма мәнтәгәләрини гарәт едән, бу јолла мүбаризә үчүн пул әлдә едән гүввәләрә сивил алтернатив ола биләрди. Бунун үчүн Ислам Партијасында јалныз јенидәнгурма лазым дејил. Һәм дә һөкумәтин буну дәрк етмәси лазымдыр ки, ислам өлкәдә радикал гүввәјә чеврилмәсин.
