Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Инҹилдә Әһди-Әтигдә тәкрарланан мөвзулардан бири Исраил өвладларынын Аллаһа гаршы бүтпәрәст үсјаныдыр. Шәрги Аралыг дәнизи әразисиндә ҝениш јајылмыш бүтләрдән бири Кәнанлыларын вә Финикијалыларын Баал адлы киши танрысы иди. Финикијалылар ону “Ҝөјләрин Рәбби” һесаб едирдиләр.
Баал Сөзүнүн Лүғәти Мәнасы
Баал өзү “аға”, “һөкмран” вә иврит дилиндә “әр” мәнасыны верән үмуми аддыр. Инсанлар гәдим дүнјада бу ады мүхтәлиф јерли танрылара тәтбиг едирдиләр; мәсәлән, Баал-Пеор (Исраиллиләрин ибадәт етдији; Сајлар 25:3), Баалат-Беер (Јешуа 19:8), Баал-Перазим (2 Шамуел 5:20; 1 Салнамәләр 14:11; Јешаја 28:21), Баал-Зевув (2 Падшаһлар 1:1-18; Матта 12:27) вә бир чох башгалары (1 Падшаһлар 18:19). Онларын һамысы бирликдә Баалим адландырылырды.
Аллаһ (Јаһве) исә јенә дә милли Аллаһ олараг галырды, лакин халгын мүхтәлиф функсијалары јеринә јетирмәк үчүн чох вахт мүхтәлиф илаһәләри вар иди; јәни јәһудиләр бир үмуми Аллаһа саһиб олмаг әвәзинә мүхтәлиф габилијјәтләр үчүн мүхтәлиф илаһәләрә саһиб идиләр. Тарихән онлар бу бүтләри Аллаһын јанында О, Зат Алиләри илә бир сәвијјәдә јерләшдирдиләр вә бу, Аллаһын бөјүк наразылығына сәбәб олду.
Баал Сатанистләрин Доминант Танрысы
Мифолоҝијада Баал баш танры олан Елин (ону Ибраниләрин Аллаһы олан Елоһим илә гарышдырмаг олмаз) вә дәниз илаһәси олан Ашеранын оғлу иди; Ашераја да ҝениш шәкилдә ибадәт едилирди. Баалын баҹылары да чох ибадәт едилән ики илаһә — мәһсулдарлыг вә улдузлар илаһәси Ашторет вә мәһәббәт вә мүһарибә илаһәси Анат иди. О, атасы да дахил олмагла бүтүн диҝәр танрылары мәғлуб етмәклә доминант танры олмушдур.
Баалы Разы Салмаг Үчүн Көрпә Ушаглар Јандырылараг Гурбан Верилир
Бүтпәрәст ҹаһилләр Баала бир нечә мүхтәлиф шејин танрысы кими ибадәт едирдиләр. Кәнанлылар Баалы торпағы мәһсулдар едән, јағышы тәмин едән, фыртына танрысы һесаб едирдиләр вә буна ҝөрә дә ону адәтән әлиндә илдырым чахмасы тутмуш шәкилдә тәсвир едирдиләр. О, һәмчинин ушаглары тәмин едән үмуми мәһсулдарлыг танрысы иди. Ону разы салмаг үчүн инсанлар адәтән ушаг гурбаны, чох вахт ибадәт едәнин илк өвладыны гурбан верирдиләр (Јеремја 19:5). Мүгәддәс Китаб мүәллими Бетһанј Верретт Баалы белә изаһ едир:
“‘Валидејнләрин көнүллү тәгдиматы гурбанын уғуру үчүн ваҹиб иди (Раwлисон 347).’ Гејдләрә ҝөрә, бунун мәнтиги белә иди ки, ушаглар һәм саф вә ҝүнаһсыздырлар, һәм дә валидејн үчүн ән ваҹиб шејләрдир вә буна ҝөрә дә гурбан даһа мәналы олурду. Ушаглары одла гурбан вермәк исә ҝениш јајылмышды.”
Баал вә Мәбәдләрдәки Ритуал Фаһишәлик вә Зоракылыг
Јағыш вә ушаглардан әлавә, Баал һәмчинин мәбәдләрдә ритуал фаһишәлијин вә инсанларын ибадәт заманы өзләрини зоракы шәкилдә кәсмәләринин сәбәби иди.
“Беләликлә, онлар јүксәк сәслә бағырдылар вә адәтләринә ујғун олараг бычаг вә низәләрлә өзләрини кәсдиләр; ган онларын үзәриндән ахана гәдәр буну етдиләр.” (1 Падшаһлар 18:28)
Аллаһын Хәбәрдарлыглары вә Ҹәзалары
Аллаһ исраиллиләри фиронун зүлмүндән азад етдикдән сонра чох кечмәдән онлара бүтләрә ибадәт етмәмәләри барәдә хәбәрдарлыг етди.
“Мән сизин Аллаһыныз Рәббәм; сизи Мисир торпағындан, көләлик евиндән чыхаран Мәнәм. Мәндән башга илаһыныз олмасын.” (Чыхыш 20:2-3)
Бу сәрт хәбәрдарлыға бахмајараг, јәһуди халгы үсјан етмәјә давам етди вә Моавлы гадынларла (Лут пејғәмбәрин нәслиндән оланларла) никаһдан кәнар ҹинси мүнасибәтләрә ҝирди; онлар тезликлә кишиләри поздулар вә һомосексуллығы сүрәтлә ҝенишләндирдиләр.
“Онлар јәһуди халгыны өз илаһларына гурбанлар вермәјә дәвәт етдиләр; јәһуди халгы јемәк једи вә онларын илаһларына-бүтләринә сәҹдә етди. Беләликлә, Исраил Баал-Пеора гошулду вә Рәббин гәзәби Исраилә гаршы аловланды.” (Сајлар 25:2-3)
Исраиллиләрин Бүтпәрәстлик вә Гызыл Бузов Үсјаны, Самири Ҹәрјаны
Аллаһын гәзәби о гәдәр шиддәтли иди ки, Исраил өвладларынын үзәринә вәба ҝөндәрди вә 24.000 инсан өлдү (9-ҹу ајә). Бу һадисә онларын илк үсјанындан — Самиринин ҝөстәриши илә ибадәт етмәк үчүн гызыл дана дүзәлтмәләриндән — сонра баш верди. Аллаһ о заман да ҝүнаһларына ҝөрә вәба ҝөндәрмиш вә 23.000 нәфәр өлмүшдү (Чыхыш 32:1-14, 28).
Буна бахмајараг, Исраил өвладлары давамлы олараг Баала вә диҝәр илаһлара тапынырдылар.Бу сәбәбдән дә Аллаһ онлары дајандырмалары барәдә онлара илә данышмаг үчүн мүәјјән бир ҝәнҹин јанына әввәлҹәдән тәҹәссүм етмиш Исаны (“Рәббин Мәләји”ни) ҝөндәрди.
Баалын Ашера Адлы Арвады, Ашера Дирәји вә Баала Ибадәтлә Мүбаризә
Баалын Ашера адлы арвады вар иди вә онун өзүнүн дә бир ибадәт дирәји вар иди.
Һакимләр 6 Аллаһын Ҝидеону Баалы мәһв етмәк үчүн хидмәтә чағырмасыны тәсвир едир. Библијанын 25-26-ҹы ајәләрдә Рәббин ҝөстәришләри әтрафлы шәкилдә верилир:
“Атанын једди јашында олан икинҹи буғасыны ҝөтүр вә атасынын олан Баал гурбанҝаһыны дағыт вә онун јанында олан тахта тәсвири кәс. Бу гајанын үстүндә Аллаһын Рәбб үчүн дүзҝүн гајдада бир гурбанҝаһ тик вә икинҹи буғаны ҝөтүрүб кәсәҹәјин тәсвирин одунундан истифадә едәрәк јандырма гурбаны тәгдим ет.”
Бәзи Мүгәддәс Китаб тәрҹүмәләри “тахта тәсвир” дејир; диҝәрләри исә бунун Баалын баҹысы Ашераја һәср олунмуш дирәк олдуғуну ҝөстәрир. Аллаһ Ҝидеона бу дирәји сөкмәји, Баалын гурбанҝаһыны дағытмағы вә ону дүзәлдән ағаҹдан Өзүнә гурбанҝаһ тикмәк үчүн истифадә етмәји әмр етди.
Ҝидеон итаәт етди, лакин горхдуғу үчүн буну ҝеҹә етди ки, гоншуларындан ҝизләнсин (27-ҹи ајә). Лакин онлар тезликлә Баалын гурбанҝаһыны дағыдан шәхсин онун олдуғуну мүәјјән етдиләр вә атасы Јошдан ону тәһвил вериб өлдүрмәсини тәләб етдиләр. Лакин Још бундан имтина етди вә Ҝидеона Јаруббаала ләгәбини верди; бу ад “Баал илә мүбаризә апаран” мәнасыны верир.
Һакимләр китабы даһа сонра Ҝидеонун Аллаһа итаәт етмәјә вә исраиллиләрә ағыр зүлм едән Баалпәрәст Мидјанлылары мәғлуб етмәјә давам етдијини әтрафлы шәкилдә тәсвир едир (Һакимләр 7-8). Гыса мүддәт сонра Ҝидеон мәғлуб едилмиш Мидјанлылардан бир сырға ҝөтүрәрәк гәләбәни хатырламаг вә вәтәндаш һакимијјәтини символизә етмәк үчүн бир ефод (даһа чох еһтимал ки, дөшлүк) дүзәлтмәји истәди. Тәәссүф ки, о, сонрадан ибадәт символуна чеврилди.
“Сонра Ҝидеон ондан бир ефод дүзәлдиб өз шәһәри Офрада гојду. Бүтүн Исраил орада онунла зина етди вә бу, Ҝидеон вә онун еви үчүн тәлә олду.” (Һакимләр 8:27)
Халгын она ибадәт етмәси Ҝидеонун Аллаһа садиг галмаг вә халг үзәриндәки тәсирини горумаг сәјләринин кәдәрли сонуну ҝөстәрди. Буна бахмајараг, онун Аллаһа гаршы нијјәтләри пис дејилди вә буна ҝөрә Аллаһ Ҝидеонун бүтүн ҝүнләри әрзиндә Исраилә сүлһ верди (8:28). Лакин онун өлүмүндән дәрһал сонра Исраил өвладлары јенидән Баал ибадәтинә гајытды вә Ҝидеонун онлара өјрәтдији һәр шеји унутду (8:35).
Ән Пис Баалпәрәстләр
Шимал краллығы олан Исраилин падшаһы Аһаб бәлкә дә ән гызғын Баалпәрәст иди. О,
“Рәббин ҝөзүндә өзүндән әввәлкиләрин һамысындан даһа чох пислик етди.” (1 Падшаһлар 16:30)
Аһаб һакимијјәтә ҝәлдикдән сонра ејни дәрәҹәдә пис олан Изебел адлы Финикијалы бир гадынла евләнди; онун атасы Баал каһини иди. Аһаб артыг позғун иди, лакин Изебел онун диггәтини Баала јөнәлтди вә
“о ҝедиб Баала хидмәт етди вә она ибадәт етди.” (31-ҹи ајә)
Аһаб Баала ибадәти фактики олараг рәсми һала ҝәтирди; һалбуки бу ибадәт артыг мәдәни вә дини бахымдан ҝениш јајылмышды.
Буна бахмајараг, Аһаб вә Изебел Аллаһы әвәз етмәјә чалышдылар. Мәсиһә гаршы олан бир шәкилдә, Аһаб Давуд падшаһы (Јерусәлими әлә кечирмиш Аллаһын Пејғәмбәри ки, јәһуди вә мәсиһиләр ону падшаһ адландырырлар) вә Сүлејман падшаһы (Јерусәлимдә Аллаһ үчүн мәбәд тикмишдир ки, О дә Аллаһын Пејәмбәри вә Давуд пејғәмбәрин оғлу иди, јәһудиләр вә христианлар ону да пејғәмбәр јох падшаһ адландырырлар) кими давранды; атасынын гурдуғу Самаријаны сечди (24-ҹү ајә) вә орада Баал үчүн бир мәбәд тикди (32-ҹи ајә). Аллаһын сәбринин сонуна чатдыгда, Баалы бирдәфәлик мәһв етмәк үчүн пејғәмбәр Илјасы ҝөндәрди.
Хатырладаг ки, сатанист бүтпәрәстләр јанында Баал фыртыналарын, јағышын вә шеһин танрысы иди. Буна ҝөрә дә Илјасын ҹәсарәтлә Аһабын јанына ҝедиб она
“Мәним сөзүм олмадан бу илләр әрзиндә нә шеһ, нә дә јағыш олаҹаг.” (1 Падшаһлар 17:1)
демәси тәсадүфи дејилди.
Онун бу еланы Изебели гәзәбләндирсә дә, о, Исраил-Һәзрәти Јәгуб пејғәмбәрин дәвәт етдији Аллаһын һәгиги вә ҹанлы олдуғуну, Баалын исә ҹансыз олдуғуну елан етди вә буну сүбут едәҹәјини сөјләди.
Чох кечмәдән өлкәнин үзәринә ҝүҹлү гураглыг ҝәлди. Илјас Аллаһын һөкмранлығы васитәсилә Баалын ҝуја малик олдуғу бөјүк ҝүҹләрдән бирини мәһдудлашдырмышды. Лакин Аллаһ һәлә ишини битирмәмишди.
Аллаһын Ҝүҹүнүн Әламәтләри
Илјас гыса мүддәт Изебелдән ҝизләнди (2-7-ҹи ајәләр), лакин тезликлә Аллаһ ону Баала ибадәтин мәркәзи олан вә 80 мил узаглыгда јерләшән Сарефата ҝөндәрди.
Орада о, өзү вә оғлу үчүн сон јемәји һазырлајан бир дул гадынла гаршылашды. Гадын одун топламагла мәшғул оларкән Илјас ондан бир финҹан су вә бир аз чөрәк истәди. Типик Јахын Шәрг гонагпәрвәрлији илә гадын ону өз Аллаһынын ады илә саламлады вә она су ҝәтирмәјә разы олду, лакин чөрәк верә билмәјәҹәјини сөјләди, чүнки өзү вә оғлу үчүн һазырламаг үчүн јалныз бир аз ун вә јағ галмышды.
Илјас даһа сонра онун иманыны сынады.
“Горхма; ҝет вә дедијин кими ет, амма әввәлҹә ондан мәнә кичик бир көкә һазырла вә јаныма ҝәтир. Сонра өзүн вә оғлун үчүн һазырла. Чүнки Исраилин Аллаһы Рәбб белә дејир: ‘Рәбб јер үзүнә јағыш ҝөндәрәҹәји ҝүнә гәдәр ун күпү түкәнмәјәҹәк вә јағ габы гурумајаҹаг.’” (1 Падшаһлар 17:13-14)
Аллаһ јағыша вә торпаға нәзарәт едир. Баал өлкәсинин там ортасында Илјас Аллаһын мәһсулдарлыг вә рузи үзәриндәки ҝүҹүнү елан едир. Аллаһ мөҹүзәви шәкилдә дул гадынын унунун (буғдадан јетишдирилән) вә јағынын (зејтунлардан јетишдирилән) түкәнмәјәҹәјинә әмин едир. Лакин Аллаһ һәлә ишини битирмәмишди.
Илјасын Сынағы
Бир мүддәт сонра дул гадынын оғлу хәстәләнди вә өлдү. Дул гадын дәрһал ҝүман етди ки, Илјас јалныз онун ҝүнаһларына ҝөрә ону мүһакимә етмәк үчүн ҝәлиб. Бу, үмуми дини дүшүнҹә иди (Јәһја 9:13-34).
Илјас ушағы өз јатағына гојду, сонра үч дәфә ајры вахтда ушағын үзәринә узанды; бу, мәрасим бахымындан мурдар сајылан бир һәрәкәт иди. Сонра Илјас мәрһәмәт үчүн Аллаһа фәрјад етди вә Аллаһ ушағын һәјатыны она гајтарды. Бу, дул гадынын Исраил Аллаһынын јеҝанә һәгиги Аллаһ олдуғуна инанмасына сәбәб олду (1 Падшаһлар 17:17-24).
Илјас артыг Аллаһын јағыш, гида вә һәјатын өзү үзәриндә һөкмранлығыны сүбут етмишди. Лакин Аллаһын онун үчүн һәлә бир вәзифәси вар иди. О, Илјасы бүтүн пејғәмбәрләри өлдүрмәјә чалышан Аһабын јанына гајытмаг вә Баал илә Аллаһ арасында јекун гаршыдурма, сон сынаг тәшкил етмәк үчүн ҝөндәрди.
“Инди исә ҝет, бүтүн Исраили, һәмчинин Изебелин сүфрәсиндән јемәк јејән 450 Баал елчиләрини вә 400 Ашера миссонерләрини Кармел дағында јаныма топла.” (1 Падшаһлар 18:19)
Аһаб Илјасын хаһишини гәбул етди. Һамы топландыгдан сонра Илјас Баалын 450 пејғәмбәринә бир дуел тәклиф етди. Бир буға гурбан кәсиләҹәк, әти одун јығынынын үзәринә гојулаҹаг, лакин од јандырылмајаҹагды. Һансы илаһә од ҝөндәрсәјди, һәгиги Аллаһ о олаҹагды (23-24-ҹү ајәләр).
Илјас вә Баал Миссионерләри
Илјас Баалы тәблиғ едән миссонерләрә әввәлҹә башламаға иҹазә верди. “Сәһәрдән ҝүнортаја гәдәр” онлар:
“Еј Баал, бизә ҹаваб вер!” дејә бағырдылар.
Һеч ким ҹаваб вермәди, буна ҝөрә дә онлар рәгс етмәјә башладылар. Ҝүнорта олдугда һеч нә баш вермәмишди вә Илјас онлары мәсхәрәјә гојмаға башлады; Баалын јатдығыны, чох мәшғул олдуғуну вә ја бәлкә дә сәјаһәт етдијини сөјләди.
Илјасын сөзләри Баалы тәблиғ едән миссионерләри өзләриндән чыхартды вә онлар 26-28-ҹи ајәләрдә тәсвир олунан адәтә ујғун олараг фәрјад едиб өзләрини зорла кәсмәјә башладылар.
Ахшам гурбаны вахты јахынлашанда (тәхминән саат 14:30-да) Баал һәлә дә һеч бир ҹаваб вермәмишди.
Инди нөвбә Илјасда иди.
Баалы Мәғлуб Етмәк, Һәгигәти Ачыға Чыхармаг
1 Падшаһлар 18:30-40 ајәләриндә дејилир ки, Илјас Исраилин он ики гәбиләсини символизә едән он ики даш ҝөтүрәрәк бир гурбанҝаһ тикди. О, гурбанҝаһын әтрафында үч фут дәринлијиндә бир хәндәк газды вә одуну, сонра исә буғаны онун үзәринә гојду.
Сонра хидмәтчиләринә дөрд бөјүк чәлләји су илә долдуруб одунун үзәринә төкмәләрини әмр етди. Онлар буну бир дејил, үч дәфә етдиләр.
Һесабласыг, дөрд чәлләк су үч дәфә долдурулдугда ҹәми он ики чәлләк су алыныр; бу, Мүгәддәс Китабда тамлыг рәгәми олан вә һәмчинин он ики даша ујғун ҝәлән он ики рәгәминә бәрабәрдир.
Ахшам гурбаны вахты Илјас Аллаһы чағырды.
“Еј Ибраһимин, Исһагын вә Исраилин Аллаһы Рәбб, гој бу ҝүн билинсин ки, Исраилдә Аллаһ Сәнсән, мән Сәнин гулунам вә бүтүн бунлары Сәнин сөзүнлә етмишәм. Мәнә ҹаваб вер, еј Рәбб, мәнә ҹаваб вер ки, бу халг билсин: Сән, еј Рәбб, Аллаһсан вә онларын үрәкләрини јенидән Өзүнә тәрәф дөндәрмисән.” (1 Падшаһлар 18:36-37)
Дәрһал ҝөјдән од дүшдү вә гурбанҝаһы — гурбан едилмиш буғаны, одуну, дашлары вә һәтта хәндәкдәки сују белә — удуб јох етди.
Халг дәрһал үзүстә дүшдү вә белә гышгырды: “Рәбб, Одур Аллаһ! Рәбб, Одур Аллаһ!”
Халг төвбә етсә дә, Муса Гануну јаланчы пејғәмбәрләрин јашамасына иҹазә вермирди (Ганунун Тәкрары 13:13-18; 17:2-7). Буна ҝөрә Илјас онларын һамысыны (Баалы тәблиғ едән миссионерләри) едам етдирди (40-ҹы ајә).
Бунунла о, һәмчинин Изебелин Рәббин бүтүн пејғәмбәрләрини өлдүрмәсинә ҝөрә гисасы һәјата кечирди (4, 13-ҹү ајәләр).
Баалын мәһв едилмәси вә әдаләтин дүзҝүн шәкилдә һәјата кечирилмәси илә Илјас Аһабын јанына гајытды вә она гураглығын сона чатмасына һазырлашмасыны сөјләди. Аллаһ јағыш вә шеһи јенидән ҝөндәрмәк үзрә иди (41-45-ҹи ајәләр) — Баалын көмәји олмадан.
Аллаһ Баалы вә онун пејғәмбәрләрини мәғлуб етдикдән сонра јағышын јенидән јағмасына иҹазә верди.
Баал Һәлә дә Азадлыгда
Тәәссүф ки, сонракы позғун јәһуди падшаһларын һакимијјәти алтында Баала ибадәт ҝери гајытды. Бир нечә падшаһ халгы Рәббә гајтармаға чалышды, лакин бүтпәрәст ибадәтин ҝениш јајылдығы “јүксәк јерләри” мәһв етмәдикләри үчүн уғурсуз олдулар.
Јалныз Ассуријалылар Исраили фәтһ етдикдән сонра вәзијјәт дәјишмәјә башлады.
Хизгија ҹәнуб краллығы олан Јәһудада падшаһ олмаға башлады. О, бүтүн јүксәк јерләри, Ашера дирәкләрини вә бүтпәрәст тәсвирләри мәһв етди.
Даһа сонра о, Ассурија падшаһы илә мүәјјән чәтинликләрлә үзләшди, лакин Аллаһ ону вә Јерусәлими горуду вә Хизгија өлүмә јахын олдуғу заман онун өмрүнү узатды. Јәһуда ијирми доггуз ил сүлһ ичиндә јашады.
Хизгијанын Кафир Оғлу Мәнассе Јенидән Исраиллиләри Баалпәрәст Етди
Лакин Хизгијанын өлүмүндән сонра онун оғлу Мәнассе јүксәк јерләри јенидән тикди, Рәббин мәбәдиндә бир Ашера дирәји гурду вә ҝүнаһсыз инсанлары Баала гурбан верди; бунларын арасында бөјүк пејғәмбәр Јешаја да вар иди.
Нәтиҹәдә халг јенидән Аллаһы тәрк етди вә Баала гајытды.
Лакин тезликлә Аллаһын сәбринин дә сону чатды. О, Бабил падшаһы Навуходоносора Исраили вә Јәһуданы әлә кечирмәјә иҹазә верди. Бу заман халг јетмиш ил әсирликдә галды вә һәмин мүддәт әрзиндә Мисирдә олдуғу кими јенидән Рәбб олан Аллаһ үчүн дарыхдылар.
Нәһајәт, Аллаһ онларын Јерусәлимә гајытмасына вә Өз мәбәдини јенидән тикмәсинә иҹазә верди.
Баала Ибадәт Әслиндә Иблисә вә Онун Ҹинләринә Ибадәт Етмәкдир
Баалабәнзәр бүтләрә ибадәт бу ҝүн дә дүнјанын бәзи уҹгар јерләриндә, о ҹүмләдән Мәркәзи Америкада, мөвҹуддур.
Лакин Мүгәддәс Китаб ачыг шәкилдә ҝөстәрир ки, белә ибадәт тәһлүкәли вә шәрдир, чүнки инсанлар әслиндә Шејтана вә онун ҹинләринә ибадәт едирләр (Матта 12:27; 1 Коринфлиләрә 10:20).
Јеҝанә һәгиги Аллаһа ибадәт етмәјәнләр нәһајәт Онун гаршысында, Рәббин Ҝүнүндә (Гијамәт Ҝүнүндә), дајандыгда вә мүһакимә олундугда бөјүк һөкмлә үзләшмәк риски дашыјырлар (Вәһј 20:11-15).
Sizin rəyiniz