АБНА24 Хәбәр Верир, Журналист Никнам Бәбринин ИРНА үчүн јаздығы мәгаләдә дејилир:Дағлыг Гарабағда атәшкәс анлашмасынын шәртләриндә тәһлүкәсизлик вә сијаси мәсәләләрлә јанашы, игтисади вә тиҹари мәгамлар да вар. Бәзиләри һесаб едир ки, бу атәшкәс разылашмасы илә Иран Ермәнистанла сәрһәдини итирәҹәк. Мәсәлә ондадыр ки, Азәрбајҹан Ирәвандан Ханкәндијә әсас јол олан Лачын дәһлизинин ачыг галмасына, үстәлик, орада маҝистрал јолун чәкилишинә разылыг вериб. Бунун мүгабилиндә исә Ермәнистан әразисиндән, онун ҹәнубундакы Гафан шәһәриндән Нахчыванла Азәрбајҹанын әсас һиссәси арасында јол ачылмалыдыр. Бу јол Гарабағын ҹәнубунда јерләшән, ишғалдан јени азад едилмиш Зәнҝиландан башлајараг, Гафан васитәсилә Нахчывана узанаҹаг. Лакин Иран-Ермәнистан сәрһәди бу ики өлкәјә аиддир вә онларын сәрһәд хәритәсиндә һеч бир дәјишиклик олмајаҹаг. Әлбәттә јени трансит јолундан фәал истифадәјә башланылмасы барәдә бир сыра өнәмли мәгамлар вар. Биринҹиси, мәсәлә һәлә мүзакирә мәрһәләсиндәдир вә онун реаллашдырылмасына чох вар. Бундан башга, бу дәһлизин там ишләк вәзијјәтә ҝәтирилмәсинә мане олаҹаг амилләр дә јох дејил. Әввәла, јолун тәһлүкәсизлији Русија сәрһәдчиләри тәрәфиндән тәмин олунаҹаг. Икинҹиси, Ермәнистан халгы вә һөкумәтиндә мүһарибәнин нәтиҹәсиндән јаранмыш гәзәб Дағлыг Гарабағда тезликлә там сүлһүн бәргәрар едилмәсинә мане ола биләр. Апарылан сорғулар ҝөстәрир ки, ермәниләрин әксәријјәти атәшкәсин нәтиҹәләриндән наразыдыр. Демәк, вәзијјәтин там нормаллашмасына вә бөлҝәдә јени транзит јолунун там ишләк вәзијјәтә ҝәлмәсинә һәлә чох вар. Диҝәр тәрәфдән, Иран бир чох бөјүк транзит маршрутларынын үзәриндә јерләшир. О, хүсуси ҝеосијаси мөвгеји, тәһлүкәсизлији, сабитлијилә реҝион өлкәләри үчүн әлверишли тиҹарәт маршрутудур. Инди исә Азәрбајҹанын Иранла һәмсәрһәд олан рајонларынын ишғалдан азад едилмәсилә, Азәрбајҹанла Иран арасында јени сәрһәд-кечид мәнтәгәләри дә јаранаҹаг. Әрази сон 30 илдә Ермәнистанын нәзарәтиндә олдуғундан, бу сәрһәд истифадәсиз галмышды. Индисә Азәрбајҹан дөвләти Иранла Аразын о тајында, тәхминән 130 километрлик сәрһәддә електрик тәҹһизаты саһәсиндә сых әмәкдашлыға башламаг әзминдәдир. Беләликлә, Ермәнистан әразисиндән Нахчывана јени јолун ачылмасы, коммуникасијаларын гурулмасы илә Иран сәрһәди нәинки әһәмијјәтини итирмәјәҹәк, бәлкә дә әксинә, о, бөлҝәдә игтисади фәалијјәтини даһа да ҝүҹләндирәҹәк. Бу исә һәм Иран, һәм дә Азәрбајҹан үчүн гаршылыглы фајдалы перспективләр ачаҹагдыр.
342/
