Әһли Беjт (әлеjһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлиjи- Аллаһын инсана әта етдиjи ән бөjүк немәтләрдән бири дә данышмаг немәтидир. “Она (ән һеjрәтамиз немәтләрдән олуб инсаны диҝәр ҹанлылардан үстүн едән вә бәшәр ҹәмиjjәтинә илаһи вәһjин ҝәлмәсинә сәбәб олан) бәjан jолуну өjрәтди (гәлбиндә оланлары дилдә сөзләр jаратмагла башгасына чатдырмаг гүдрәти верди)”. (“Рәһман” 4).
Ислам Пеjғәмбәринин (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһ) ән бөjүк мөҹүзәси олан Гуран да кәлмәләрдән ибарәтдир.
Нитгдә фәсаһәтә малик олмаг чох мүһүмдүр. Белә ки, Һәзрәт Муса (әла нәбиjjина вә алиһи вә ылеjһи сәлам) Аллаһа белә дуа едир ки, дилимдәки диjинләри ач ки, сөзләрими деjә билим.
Бәли, данышмаг инсанын мөҹүзәви әсасыдыр. Гуран бизләрә данышмаг әдәбини өjрәдир вә буjурур: “Итаәткарлыг вә ҝөзәл сөз онлар үчүн даһа jахшыдыр”. (“Муһәммәд (сәлләллаһу әлеjһи вә алиһ) 21). Башга jердә буjурур: “Инсанларла хош диллә данышын”. (“Бәгәрә” 83).
Аллаһ буjурур: “Вә Мәним бәндәләримә де ки, сөзүн ән ҝөзәлини сөjләсинләр (һәр бир мәгам үчүн о мәгама мүнасиб сөзүн ән ҝөзәлини сечсинләр)”. (“Исра” 53).
“Әjри сөз(ләр)дән узаг олун”. (“Һәҹҹ” 30).
“Онлара нәсиһәт вер вә jетәрли вә ҹанларына тәсир едән сөз де”. (“Ниса” 63).
Аллаһ Тәала бу аjәдә бизләрә әмр едир ки: “Кафирләрин Аллаһын әвәзинә чағырдыгларыны (бүтләр вә ҹинләри) сөjмәjин ки, онлар да әдавәт вә наданлыг үзүндән Аллаһы сөjәрләр”. (“Әнам” 108).
“Рәһман (олан Аллаһ)ын (һәгиги) бәндәләри jер (үзүн)дә сакит вә тәвазөкарлыгла jол ҝедән вә наданлар (хошаҝәлмәз сөзләрлә) онлара хитаб едән заман «салам» (хош вә jумшаг сөз) деjән кәсләрдир”. (“Фурган” 63).
Аллаһ Тәала бу аjәләрдә данышыг меjарыны таныдыр: “Һәр бир итаәтсиз батил гүввәдән вә Аллаһдан геjри мәбуддан она ибадәт етмәмәк үчүн чәкинмиш вә Аллаһа тәрәф гаjытмыш кәсләрә мүждә олсун! Буна ҝөрә дә мүждә вер Мәним бәндәләримә! Сөзләрә гулаг асыб онларын ән jахшысына табе олан кәсләрә! Аллаһын һидаjәт етдиjи кәсләр онлардыр вә онлардыр әсл ағыл саһибләри!”. (“Зумәр” 17-18).
Аллаһ Мусаjа (әла нәбиjjина вә алиһи вә ылеjһи сәлам) вә Һаруна (әла нәбиjjина вә алиһи вә ылеjһи сәлам) хитаб едәрәк буjурур: “Онунла jумшаг данышын, бәлкә гәбул етди вә jа горхду (вә гәбул етмәjә jахынлашды)”. (“Таһа” 44).
Бу аjәләрдән белә нәтиҹә чыхартмаг олар ки, һәр бир инсан сөз данышан заман ону аjдын тәләффүз етмәли вә jахшы сөзләрдән истифадә етмәлидир. Сөjүшдән, тәһгирдән узаг олмалыдыр. Ешитдиjи һәр бир сөзү өлчүб-бичмәли вә сонра она әмәл етмәлидир.
Беләликлә деjә биләрик ки, нитг - Аллаһын бизә әта етдиjи ән бөjүк немәтләрдәндир. Илаһи аjәләр бизә һәjатын һәр бир саһәсиндә jардым етдиjи кими, данышыг әдәбини өjрәнмәкдә дә бизә көмәк едир. Данышыг инсанын дахилиндән хәбәр верәр вә она ҝөрә дә данышыг тәрзимизи Аллаһ истәjән кими едәк, һәм Онун вә һәм дә инсанларын севимлиси олаг.
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәjә истинад лазымдыр
