Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) -АБНА- Хәбәр Аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән Суријада оғурланан вә 153 ҝүн әсирликдә галан украјналы Мүбариз Журналист Анхар Кочнева азад олундугдан сонра өлкәсинә гајытса да, бурада узун мүддәт галмады. О, јенидән Суријаја - 20 илдән артыг јашадығы Дәмәшгә гајытды. Журналист һазырда да бир сыра Русија КИВ-ләри илә әмәкдашлығыны давам етдирир.
Анхар Кочнева “Ҝүндәлик Телеграф”а мүсаһибәсиндә оғурланмасы, ҝировлугда үзләшдији чәтинликләр, еләҹә дә Дәмәшгдәки мөвҹуд дурумдан данышды.
- Неҹә олду ки, Суријада сизи ҝиров ҝөтүрдүләр?
- Һәмин ҝүн мән такси илә Дәмәшгә евә гајыдырдым. Шәһәрә тәхминән 150 км галмыш сүрүҹү илә јолда ҹанланма ҝөрдүк. Һәрби формада адамлар варды. Дүшүндүк ки, онлар Сурија ордусунун әсҝәрләридир вә һансыса јүк машыныны јохлајырлар. Бу ади проседур иди, она ҝөрә дә биздә һеч бир тәлаш доғурмурду. Амма ағлымыза да ҝәлмәзди ки, онлар Сурија ордусунун һәрби ҝејими илә “бәзәнмиш” ҹинајәткарлардыр.
Биз тәһлүкә илә үзләшдијимизи анлајанда исә артыг ҝеҹ иди. Ҝеријә дөнүб гача билмәздик. Чүнки онлар автоматы үстүмүзә тушлајыб дајанмышдылар. Һәтта хәбәрдарлыг да етдиләр ки, гачмаг истәсәниз, вурулаҹагсыныз. Сүрүҹүнү вә Һомсда машына ҝөтүрдүјүмүз тәсадүфи јолчуну дәрһал бизим таксинин јүк јеринә салдылар. Гулдурлардан бири, - онун 20-дән чох јашы олмазды, - сүканын архасына кечди. 35-40 јашларында олан саггалы гулдур исә арха отураҹагда әјләшди. Бизим машындан башга онлар јанаҹаг систернләри илә долу олан бир јүк машыныны да сахламышдылар. Мән белә баша дүшдүм ки, гулдурларын әсас мәгсәди елә бу јанаҹағы әлә кечирмәк иди. Анҹаг мән дә онларын тәләсинә дүшдүм.
- Нә гәдәр мүддәтә ҝировлугда олдунуз?
- Ҝиров ҝөтүрдүкләри вә орадан гачдығым ҝүн дә дахил олмагла 153 ҝүн ҝировлугда олдум. Гулдурлар мәним хариҹи паспортуму ҝөрәндән сонра бундан өз малијјә вәзијјәтләрини јахшылашдырмаг үчүн истифадә етмәк гәрарына ҝәлдиләр. Онларын малијјә вәзијјәти јахшы дејил. Чүнки Суријада араны гарышдыранлар, бу ишә пул ајыранлар, һакимијјәтә гаршы чыхан силаһлы груплашмалары малијјәләшдирәнләр просесин ики илдән чох давам едәҹәјини дүзҝүн һесаблаја билмәмишдиләр. Сирр дејил ки, Суријанын чөкүшү бир аја һесабланмышды. Чүнки ејни просес Мисир вә Тунисдә мүвафиг олараг 7 вә 10 ҝүн чәкди...
Өтән ил нојабрын 2-дә гулдурлар ахырынҹы дәфә мәним Украјнанын Суријадакы консулу илә данышмағыма шәраит јаратдылар. Бу данышыгдан сонра мән өјрәндим ки, онлар азад олунмағым үчүн нә аз, нә чох, дүз 50 милјон доллар тәләб едирләр. Сон нәтиҹәдә бу мәбләғ 5 милјон доллара дүшдү. Мәтбуатда хәбәрләр јајылды ки, ҝуја гулдурлар ахырда мәним 300 000 доллара азад едилмәјимә разылашыблар. Анҹаг бу һәгигәт дејил.
- Бәс әввәлҹәдән онларын сизи сахламагда мәгсәди нә иди?
- Суријада јашајан һәр кәсә бәллидир ки, ганунсуз һәрби бирләшмәләрдә иштирак едәнләр өз бүдҹәләрини тәмин етмәк үчүн әсасән, адам оғурлуғундан јарарланырлар. Суријада оғурланан адамларын сајы он минләрләдир. Јалныз Дәмәшгдә вә онун әтрафында оғурланан адамларын сијаһысында 10 000 нәфәрдән артыг адамын ады вар.
- Неҹә олду ки, азадлыға чыхдыныз?
- Азадлыға чыхмағым о гәдәр дә чәтин олмады. Мәни сахладыглары евдән ахырынҹы 3 ајда истәнилән вахт чыхмағым үчүн имкан вар иди. Анҹаг бу кәнд гулдур анклавынын дүз мәркәзиндә јерләширди. Мән чыхсам да, узаға ҝедә билмәздим. Мәни “Әл Каидә”нин јерли өзәји - “Ҹибһәт әл-Несрә”дән алан вә 151 ҝүн сахлајан гулдурлар дејирдиләр ки, оғурлајыб бура ҝәтирән шәхсләр инди дә сәни өлдүрмәк истәјир. Башга сөзлә, икинҹи груп өзүнү елә апарырды ки, ҝуја мәни һәбсдә сахламыр, садәҹә мүдафиә едир. Онлар һәмишә дејирдиләр ки, бүтүн јоллар биринҹи груплашманын нәзарәтиндәдир. Бу шәраитдә гачмаг тәһлүкәли иди. Бу, ағылсызлыг оларды. Сонра гыш ҝәлди. Гарлы һавада сәндәлдә гачмаг да ағылсызлыг иди. Онлар јенә дә дејирдиләр ки, данышыглар ҝедир вә тезликлә мәни азад едәҹәкләр. Евлә ән тәһлүкәсиз јол исә мәни сахлајан груплашма лидеринин разылығынын алынмасы иди.
Анҹаг вахт кечдикҹә данышыглар нәтиҹәсиндә азад олунаҹағыма үмид галмады. Објектив сәбәбләрдән јенидән мәним сахланылма шәраитим тамамилә писләшди. Ҝүндәлик һәјат үчүн лазым олан гида, еләҹә дә дәрман препаратларынын олмамасы сәһһәтимин писләшмәсинә сәбәб олду. Јалныз мәним хејримә ишләјән бир һадисә баш верди: сахланылдығым рајонда һәрби әмәлијјатлар башлады. Јанварын 26-да исә Америка мәрмиси аз гала пәнҹәрәдән мәним сахланылдығым отаға дүшәҹәкди, ону бетон һасар сахлады.
Артыг орада галмаг тамамилә мүмкүнсүз иди. Чүнки һарадан ҝәлдијими билмәјән орду әсҝәрләри дә мәни өлдүрә биләрди.
Мән јерли шәраити мүмкүн гәдәр өјрәнмәјә чалышдым. Јахынлыгдакы һәр һансы башга евә гачмаг, о евин саһибләриндән көмәк истәмәк гәрарына ҝәлдим. Дүшүнүрдүм ки, әҝәр о адамларла дил тапа билсәм, бир нечә ај онларда галыб ҝизләнә биләрәм. Анҹаг һәр шеј даһа јахшы алынды: көмәк үчүн мүраҹиәт етдијим адамлар мәнә ҝөзләдијимдән дә артыг көмәк етдиләр. Онлар мәни әразидәки ҝөлүн гаршы саһилинә евакуасија етдиләр. Һәмин әрази исә Сурија ордусу тәрәфиндән нәзарәтдә сахланылырды.
Һәмин ҝүн мән сахланылдығым евдән чыхдым. Бу заман мүһафизәчиләрдән бири јатырды, диҝәри исә күчәдә иди. Евдән чыхыб ҝизләнә-ҝизләнә һардаса 9 километр јол ҝетдим. Әтраф әһалинин аз мәскунлашдығы саһә иди. Евдән сәһәр 6.20-дә чыхдым. Бу вахт мәни сахлаја биләҹәк адамларын бөјүк әксәријјәти јухуда иди.
- Һазырда Дәмәшгдә јашамаг тәһлүкәлидир. Аналожи проблемлә сиз бир дәфә үзләшмисиниз. Јенидән бу өлкәјә гајытмағынызын сәбәби нәдир?
- Мөвҹуд фикирләрин тамамилә әксинә олараг, бу ҝүн Дәмәшгдә һәјат тамамилә тәһлүкәсиздир. Мәсәлә бурасындадыр ки, бир чох информасија каналлары јалныз дөјүш вә дағынты кадрларыны ҝөстәрир. Анҹаг мәним кими башга адамлар да вар ки, онлар да ади, ҝүндәлик һәјата аид кадрлары - ишләјән мағазалары, базарлары, адамларла долу олан кафеләри чәкирләр. Һазырда мән әла кофе илә пирожна јејирәм. Телевизора бахырам. Пәнҹәрәдән исә һәјәтда футбол ојнајан ушаглары ҝөрүрәм. Гулдурлар һара ки сохула билмәјиб, орада һәјат өз һәмишәки ахары илә давам едир. Бура мәним чох хошума ҝәлир. Мән даими јашајыш јери олараг бу өлкәни сечмишәм. Һеч бир гулдур мәни өз евими тәрк етмәјә мәҹбур едә билмәз. Мән буну өзүмә рәва ҝөрә билмәрәм. Хүсусән она ҝөрә ки, гулдурлар мәнә һүҹум едәндә, онларын ҝөзүнүн габағында телефондан шәкилләри силдим. Һансы ки, һәмин шәкилләрә ҝөрә мәни өлдүрә биләрдиләр. Әҝәр мән горхсајдым һеч бир һәрәкәт едә билмәздим. Горху азадлығы ифлиҹ едир.
- Бәс һазырда Дәмәшгә даһа чох ким - Әсәд, јохса мүхалифәт нәзарәт едир?
- Нә вахт ки, бу суалы верирләр, мән Дәмәшгә Касјун дағларындан бахмағы тәклиф едирәм. Ашағыда - дағларын әтәјиндә 5 милјон әһалинин јашадығы шәһәр јерләшир. Белә бөјүк бир мегаполисә нәзарәт етмәк үчүн чох бөјүк гүввә лазымдыр. Анҹаг Әсәдә гаршы дајанан гүввәләрин белә ҝүҹү јохдур вә олмајаҹаг да. Халгын бөјүк әксәријјәти онлары дәстәкләмир. Гулдурлар шәһәрин ајры-ајры рајонларыны әлә кечирмәјә чалышдылар. Бу даһа чох әјаләтләрдә олду. Анҹаг онларын бүтүн Дәмәшги әлә кечирмәк үчүн гүввәси олмајыб вә олмајаҹаг. Бүтүн өлкәни нәзарәтә алмаг имканларындан исә сөһбәт ҝедә билмәз.
- Сизин фикринизҹә, Суријадакы гарышыдурманын әсл сәбәби нәдән ибарәтдир? Сиз бу мүнагишәнин һәлли јолуну неҹә ҝөрүрсүз?
- Һәр бир өлкәдә нәләрдәнсә наразы оланлар вар. Наразылығын сәбәбләри мүхтәлифдир. Адамлар вар иди ки, олајларын әввәлиндә коррупсија әлејһинә чыхырды. Ејни заманда өлкәдә јахшы јашајыш, ислаһат наминә шүарларла күчәләрә чыханлар да варды. ( Сиз мәнә дејин, һансы өлкәдә белә һаллар јохдур?)
Нәтиҹәдә онлар өзләри ҹинајәткар олдулар. Кимләрсә сонрадан “ганунсуз олараг оғурламаг вә өлдүрмәк мүмкүндүр” фикринә шәрик чыхдылар. Бир чохлары “бүтүн гоншулар гулдур дәстәсинә гошулду, мән дә ҝедим” “кампанијасына” гошулдулар. Суријадакы толерантлыг Сәудијјә Әрәбистанындакы шејхләри гане етмирди. Онлар дини әдавәт сәпән фикирләри, тәһрикедиҹи чыхышлары илә бурада бир чох бејинләри долдурдулар.
Мән вә бир сыра аналитикләр һесаб едирик ки, хариҹдән малијјә вә инсан ресурслары илә дәстәк верилмәсә, бу мүнагишә тезликлә баша чатаҹаг.
Дүнән Идлибдә (Суријанын шимали) үстүндә һеч бир сәнәди олмајан вә шәхсијјәти һәлә дә мүәјјәнләшдирилмәмиш үч террорчу - бир британијалы, америкалы вә һансыса әҹнәби мәһв едилиб. Мәнә кечмиш ССРИ-дә доғулмуш вә Мисирә ҝедән гадынларын ҹиһад дәстәләринә ҹәлб едилмәси һагда сигн
