Бүтүн ҹанлылар бир ҝүн өлүмү дадаҹаглар. Өлүм һаггында дүшүнмәк вә ондан сонракы мәсәләләр: гәбир, бәрзәх аләми, мәһшәр, һесаблашма, беһишт вә ҹәһәннәм инсанын дүнјаја бахышына вә рәфтарына тәсир едир.
Ахирәтин илк мәнзили ҹан вермәкдир. Әҝәр инсан һәјатда јахшы әмәл саһиби олубса, мәләкләр меһрибанҹасына јастығынын јанында һазыр оларлар. Руһуну гәбз едән заман она гаршы һәлим оларлар. Әҝәр Әһли-бејт (ә) давамчысыдырса, Имам Әли (ә) дә ҹан верән заман јанында олар. Әҝәр бу инсан иман вә әхлаг ҹәһәтдән јухары мәгамда јерләширсә, Мәсумлар (ә) онун башынын үзәринә јығышар. Руһуну гәбз едәндән сонра јанларына апарар.
Аллаһ јахшы әмәл саһибләринин ҹан вермәси һаггында бујурур: “О кәсләр ки, мәләкләр, ҹанларыны онлар (күфр вә итаәтсизлик чиркинлијиндән) пак олан һалда аларкән (онлара) «салам олсун сизә, етдикләринизин мүкафаты олараг Ҹәннәтә (һәләлик Бәрзәх аләминдәки Ҹәннәтә, Гијамәтдән сонра исә әбәди Ҹәннәтә) дахил олун» дејәрләр”. (“Нәһл” 32).
Һәдисләрдә охујуруг ки, бу ҹүр инсанлар ҹан верән заман санки бир ҝүлү ијләјирләр вә бу ҹүр дүнјадан ҝедирләр.
Анҹаг пис әмәл саһиби олан инсанларын ҹаныны алмаг истәјән мәләк чох гәзәбли олар. Одлу шаллагла онун үзүнә вә бәдәнинә вурар. Һәдисләрдә бу ҹүр инсанларын неҹә чәтин ҹан вердикләри һаггында чох охумушуг. Дејиләнә ҝөрә онлар үчүн ҹан вермәк о гәдәр чәтиндир ки, санки бәдәнләриндәки бүтүн дамарлары чәкирләр. Пис әмәл саһибләринин ҹан вермәси она бәнзәјир ки, тиканлы ағаҹ бәдәнләриндә ҝәзир вә көк салыр. Сонра да бу ағаҹы бәдәниндән чыхарырлар. Башга јердә охујуруг ки, онларын ҹан вермәси бир нәфәрин јүксәк бир јердән ашағы дүшмәсини хатырладыр.
Һәдисләрин бириндә охујуруг ки, бир ҝүн Һәзрәт Пејғәмбәр (с) мәҹсиддә әјләшмишди вә бирдән дәһшәтли бир сәс ешидилир вә һамы дәһшәтә ҝәлир.
Һәзрәт бујурур: “Билирсиниз бу нә сәсдир?” Дејирләр: “Аллаһ вә Рәсулу (с) даһа јахшы билир”. Һәзрәт (с) бујурур: “Бу, бир дашын сәсидир ки, 70 ил әввәл ҹәһәннәм дәрәсинә атылмышды вә инди ҹәһәннәмин дибинә чатмышдыр. Бу сәс онун ҹәһәннәмә чатмағыны билдирән сәсдир”. Һәзрәтин (с) сөзү битмәмиш она хәбәр вердиләр ки, мүнафигләрдән бири өлдү”.
Рәһмәтлик Имам (р) бу һәдиси белә тәфсир едир ки, бир нәфәр дүнјада 70 ил ҹәһәннәм јолуну ҝедир вә инди ки, өлүр, ҹәһәннәмин дибинә чатыр.
Гуран пис инсанларын ҹан вермәси һаггында бујурур: “(Онлар ширк вә күфр ичиндә галарлар вә) нәһајәт онлардан (мүшрикләрдән) биринин өлүмү чатан заман (ҹаны мәләкләрин әлиндә олдуғу һалда Аллаһа) дејәр: «Еј Рәббим, мәни (дүнјаја) гајтар, бәлкә (дүнјада) гојдуғум шеј (дүнја малы вә өмүр ҝүнләри) барәсиндә јахшы бир иш ҝөрдүм. Хејр, бу, онун дедији (бош) сөздүр (ҝерчәкләшмәјәҹәкдир). Вә онларын гаршысында (гәбирдән) галдырылаҹаглары ҝүнә гәдәр Бәрзәх (аләми) вардыр”. (“Муминун” 99-100).
Һәгиги мөмин ҝәрәк һәмишә Гијамәт вә гәбри дүшүнсүн. О, һәмишә дүшүнүр ки, әҝәр өлүмү ҝәләрсә, дәјанәт вә иманы онунла олаҹагдырмы?
Гасим ибни Әла Һәмәдани Имам Заман ағанын (ә) Азәрбајҹандакы вәкили иди вә онун узун өмрү олмушдур. Өмрүнүн ахырында ҝөрмә габилијјәтини итирир. Муһәммәд ибни Әһмәд Сәфвани дејир: “Давамлы олараг, она мүгәддәс тәрәфиндән тофиг ҝәләрди. Бир мүддәт она мәктуб ҝәлмир. Бир ҝүн ону нараһат вә ниҝаран ҝөрдүм вә о, дүшүнүрдү ки, бирдән Имам (ә.ф) ондан нараһат олар. Ҝүнарта онунла бир јердә наһар јејирдик, Имамын (ә.ф.) гасиди ҝәлир вә Һәзрәтин бујуруғуну она чатдырыр. Гасим чох севинир, ҝөзләри ҝөрмәдији үчүн мәктубу катибинә верир ки, охусун. Катиб мәктубу ҝөрән кими ағлајыр. Гасим сорушур: “Нијә ағлајырсан? Мәҝәр мәктубда нә јазылыб ки?” Катиб дејир: “Һәзрәт јазыб ки, 40 ҝеҹә вә ҝүндүздән сонра дүнјадан ҝедәҹәксән. Ишләрини топарла”. Бу ҹүмләни охујан заман Гасим дејир: “Мән, диним саламат һалда дүнјадан ҝедәҹәјәм?” Катиб дејир: “Бәли. Һәзрәт (ә.ф.) бујурур ки, өлән заман динин сағлам олаҹагдыр”. Гасим ҝүлүр вә дејир: “Бу узун өмүрдән сонра башга арзум јохдур”. 40 ҝүн кечәндән сонра Гасим ибни Әла дүнјадан ҝедир”.
Әҝәр кимсә өмрү боју данышығында, рәфтарында, әмәлиндә Мәсум Имамлара (ә) бәнзәјәрсә, өлүм заманы да агибәти хејирли олар. Онлар мөмин ҹан верән заман башына јығышар. Ону өзләри илә беһиштә апарарлар.
Инсан ҹан верәндән сонра нөвбә гәбир евинә ҝәлиб чатыр. Һәзрәт Пејғәмбәр (с) бујурур: “Өлүмү чох јада салын, чүнки о бәндә ки, өлүмү чохлу јада салар, Аллаһ гәлбини дирилдәр вә өлүмү онун үчүн асан едәр”. Имам Садиг (ә) бујурур: “Өлүмү јада салмаг нәфсдәки шәһвәти өлдүрәр. Гәфләт јарадан мәркәзләри мәһв едәр, гәлби Аллаһ вәдәләри илә инкишаф етдирәр”.
Һәзрәт Пејғәмбәр (с) бујурур: “Дүнјадакы ән үстүн заһидлик - өлүмү јада салмагдыр, ән үстүн ибадәт исә дүшүнмәк вә тәфәккүрдүр. О кәс ки, өлүмү јада салмагла јахшылыгларыны артырар, гәбри (бәрзәх аләминдә) беһишт бағларындан олар”.
Өлүмү хатырламаг нәфсин тәрбијәсиндә бөјүк рола маликдир. Инсан үчүн чох фајдалыдыр. Өлүмү јада салмаг инсанын дүнјаја бахышыны дәјишә биләр. О кәс ки, һәр ан өләҹәјини билир, шүбһәсиз ки, өзү үчүн мәнтигли һәјат сечәр.
Имам Әли (ә) өз өвладларына хитаб едәрәк, бујурур: “Бил ки, сән ахирәт үчүн хәлг едилмисән. Дүнја үчүн дејил! (Бу дүнјада) јохлуға ҝөрәсән, ҹавидан јашамаға ҝөрә дејил. Өлмәк үчүнсән, сағ галмаг үчүн дејил. Һәгигәтән сән давамлы олмајан елә бир мәнзилдәсән ки, ҝәрәк ондан ҝедәсән. Онда анҹаг бир нечә ҝүн јашајаҹагсан. Сәнин јолун ахирәт јолудур. Сән өлүмүн овусан. Сән ондан гача билмәзсән. Өлүм һәр кимин далынҹа оларса, истәр-истәмәз ону тапар. Әҝәр ҝүнаһла мәшғулсанса ондан горх. Буна үмид вар ки, ондан сонра төвбә едәсән”.
Аллаһ бизләри һәгиги мөминләрдән гәрар версин!
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
