Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
Сөзүҝедән мәсәләдә һансыса кәнар практиканын әсас ҝәтирилдијини билдирән Һаҹы Илгар деди ки, бу, Түркијәнин Дәјанәт Вәгфиндән ҝәлән јанлыш тәҹрүбәләрин копијасыдыр: “Амма һазырда Түркијәнин өзү динә мүнасибәтдә белә батаглыгдан ҹан гуртармаға чалышыр. Биздә исә ҝөрүнүр, буну јашатмаг истәјәнләр вар”.
Дини Етигад вә Виҹдан Азадлығыны Мүдафиә Мәркәзинин (ДЕВАММ) сәдри, илаһијјатчы-философ Һаҹы Илгар Ибраһимоғлу да һазыр мәтн әсасында хүтбә охунмасынын һәм өлкә Конститусијасына, һәм дә дини етигад вә виҹдан азадлығына зидд олдуғуну билдирди. Вә деди ки, һәр бир руһани алимин дујғулары, мәнәви өзүнүмүдафиәси әслиндә онун хүтбәсидир: “Белә мәсәләләрдә дүнјада гәбул олунмуш стандартлар вар. Истәр мүсәлман, истәрсә дә христиан руһаниләри моизә едәркән, хүтбә охујаркән там сәрбәст олмалыдырлар. Һазыр мәтнләр бирбаша дини етигад вә виҹдан азадлығынынын мәһдудлашдырылмасы бахымындан чох зәрәрлидир. Үмумиликдә Ислам вә инанҹ бахымындан да гәтијјән јолверилмәздир”.
Һаҹы Ризванын гәнаәтинә ҝөрә, һазыр хүтбәләрдән мәгсәд Ислам һәгигәтләринин чатдырылмасынын гаршысыны алмагдыр: “Чүнки азад хәтиб минбәрә чыхыб дејә биләр ки, Гуран һиҹабы ваҹиб бујуруб. Она ҝөрә бу вә диҝәр мәсәләләрә мәһдудијјәт гојмаға чалышырлар. Вә бунунла дүнјаја ҝөстәрмәк истәјирләр ки, Азәрбајҹанда мүбариз Исламчылар јох, моллалар вә неҹә дејәрләр, сөзәбахан хәтибләр вар”.
Һаҹы Ризванын сөзләринә ҝөрә, хүтбә һазыр мәтнләр әсасында охунурса, онда белә чыхыр ки, хәтиб өлкәсинин иҹтимаи-сијаси һәјатында баш верән һадисәләрә тохунмамалы, јахуд кимләринсә истәјинә ујғун тәһриф етмәли, јахшы-пис, һәр шеји тәрифләмәлидир. Бу һалда исә һәмин хүтбәнин, намазын мүтләг ишгалы олур: “Она ҝөрә хәтибин өзү дә, фикри дә азад олмалы, Аллаһ-Тәаланын, Пејғәмбәрин (с), имамларын бујурдугларына ујғун ҝәлмәлидир. Мәсәлән, ола биләр, һазыр мәтндә наркотиканын, алкоголизмин, гумарын зәрәри барәдә һеч нә јазылмасын. Јахуд хәтиб мүсәлман мәмләкәтинин сәрвәтләринин өзүндә галмалы олдуғуну чатдырмаг истәјир, амма бу барәдә мәтндә һеч нә јазылмајыб. Әҝәр хәтиб бунлара тохунмурса, демәли, азад дејил. Хәтиб азад шәкилдә Аллаһын һөкмләрини чатдырмалы, она тәзјиг ҝөстәрилмәмәлидир”.
Мәсәлә илә бағлы фикирләрини билдирән илаһијјатчы Һаҹы Ризван Јусифзадә һесаб едир ки, һазыр хүтбәләр хәтибин азадлығыны әлиндән алмагла, бир сыра фәсадлар төрәдир: “Хүтбә руһани алимләр тәрәфиндән охунар. Чүнки алимин өзү јолҝөстәрәндир. О, бојнуна һансы мәсулијјәтин дүшдүјүнү јахшы билир. Руһани алимин хүтбәси дә ҝөзәл олур. Она хүтбә јазыб вермәк лазым дејил. Руһани һеч вахт ихтилафлы сөз данышмаз, мүсәлманлары парчаламаға, онлар арасында ајры-сечкилик салмаға чалышмаз. Әксинә, инсанлары бирлијә дәвәт едәр. Һазыр мәтн әсасында хүтбә охумаг јанлыш фикирдир. Хүсусән дә Ҹүмә хүтбәси. Ҹүмә хүтбәсиндә дини, иҹтимаи мәсәләләр вар. Ҹүмә намазыны гылан хәтиб иҹтимаи-сијаси хүтбәләрә тохунмалыдыр. Әҝәр тохунмаса, онун намазынын өзүндә ишгал вар”.
Пашазадә һәмчинин билдириб ки, мәсҹидләрдә моизәләр дә хүтбәләрә ујғун олмалыдыр. Онун сөзләринә ҝөрә, дин хадимләри бунунла бағлы һәр ај һесабат верәҹәкләр. Амма хүсуси хүтбәләр өлкәдә фәалијјәт ҝөстәрән дини гурумлар вә иҹмалар тәрәфиндән һеч дә бирмәналы гаршыланмыр.
Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән “ГМИ сәдри Һаҹы Аллаһшүкүр Пашазадә гурумун Газиләр Шурасынын топлантысында чыхыш едәркән сөјләјиб: Мәсҹидләрдә охунмасы үчүн Гафгаз Мүсәлманлары Идарәси (ГМИ) тәрәфиндән хүсуси хүтбәләр һазырланыр”.
