Үч ҝүн әввәл сосиал шәбәкәләрдә “Әбу Бәкр” мәсҹидинин имамы Гамәт Сүлејманын фәтвасы јајылды. Әлбәттә, инди руһани олуб дин адындан данышанларын чох олдуғу бир заманда сәләфиләрин лидеринин фәтва вермәсини вә ја ачыглама илә чыхыш етмәсини тәәҹҹүблү гаршыламамаг да оларды. Анҹаг фәтва сијаси характерли иди. Вә ҹәнаб Гамәт илк дәфә олараг мүхалифәтин аксијасы илә бағлы бәјанат, даһа доғрусу чағырыш едирди. Шејх Гамәтин фәтвасы исә гыса вә гәти иди...
- Ас саламу алејкум ва раһматуллаһи ва баракатуһу!
Шејх Гамәтин гәти әмридир: Һеч бир мүсәлман 19 ијун митингинә дәстәк вермәјәҹәк, митингә гошулмајаҹагдыр.
Сабаһ демократија дејил, фитнә ҝүнүдүр. Үммәтимиз президентимизи дәстәкләјир.
Митингә чыхан вә мүхалифәтә дәстәк верән биздән дејилдир.
Митингдә өләнләр әмр саһибинә гаршы чыхдығы вә Дар үл Сүлһдә гарышыглыг салдығы үчүн шәһид сајылмајаҹаг, ҹәннәт она нәсиб олмајаҹагдыр.
Фитнәдән вә хәвариҹләрдән узаг олун.
Аллаһ даһа јахшы билир!
Ва алејкумус салам ва раһматуллаһи ва баракатуһу!
Ачығы әввәлҹә бир гәдәр тәрәддүд етдим вә фәтванын Г.Сүлејмановун адындан јајылдығыны зәнн етдим. Буна ҝөрә, фәтва илә бағлы она суал үнванладым. Анҹаг Шејх Гамәт нә суалымыза, нә дә давамлы зәнҝләримизә ҹаваб вермәди. Мәсәлә бурасындадыр ки, Гамәт Сүлејманов Азәрбајҹанда сијаси чаларлы бәјанат верән илк руһани дејил. Ејни заманда Азәрбајҹанда дини чохлуг сајылмајан сәләфи ҹамааты (үстәлик һеч дә һамысы тәрәфиндән гәбул олунмајан) лидеринин антимүхалифәт чағырышынын сијаси һадисә олаҹағыны да тәхмин етмирик. Онсуз да сәләфи ҹамаатынын актив вәтәндаш фәалијјәти ҝөстәрмәси, јәни һакимијјәтә гаршы чыхмасы илә бағлы ортада һәр һансы бир ҹидди факт ортада јохдур. Үстәлик, заман-заман тәгиб олундугларынын иддиа едән ҹамаат үзвләри һәтта һиҹаб гадағасы илә бағлы һакимијјәтә ачыг етираз едә билмәдиләр. Буну сәләфиләр үзәринә басгыларын чох олмасы илә изаһ едирдиләр. О заман, Шејх Гамәтин бирдән бирә һакимијјәт јанлысы бәјанатыны неҹә јозмаг олар?
Ҹәнаб Гамәт Сүлејмановун һөвланк сијаси чаларлы фәтвасынын архасында ики мүһүм амил дајаныр: хариҹи, јәни үмуми идеоложи фикир вә дахили, јәни јерли иҹтимаи-сијаси вәзијјәт. Шүбһәсиз ки, 2008-ҹи илдә бағланан вә һәлә дә ачылмајан “Әбу Бәкр” мәсҹидинин имам-ҹамааты да јахшы билир ки, онун чағырышы өлкәдәки сијаси вәзијјәтә елә дә тәсир етмәјәҹәк. Демәли ортада ики версија галыр: ја Һаҹы Гамәтә бу фәтваны вермәси үчүн тәзјиг едибләр, ја да өзүнү һакимијјәтјөнлү ҝөстәрәҹәји тәгдирдә “бағышланаҹағы” вә мәсҹиди ҝери алаҹағы илә бағлы үмидләри олдуғу үчүн бу фәтваны вермәјә гәрар вериб. Чүнки һәр нә гәдәр сијаси рәнҝи олмаса да, сәләфи ҹамааты дахилиндә Гамәтә гаршы мүхалифәт вар вә мүхалифләри онун бу фәтвасындан өзүнә гаршы силаһ кими истифадә едәҹәкләр.
Нә гәдәр гәрибә ҝөрүнсә дә, фикримизҹә Г.Сүлејмановун бу ачыгламасында хариҹи амилләрин дә ролу вар. Мәсәлә бурасындадыр ки, Гамәт Сүлејманов Сәудијјә Әрәбистанында – Мәдинә шәһәриндә ејни адлы университетдә тәһсил алыб. Бу о демәкдир ки, онун һәм дә сәләфи алимләрә мәнәви бағлылығы вар. Хатырладаг ки, әрәб өлкәләриндә ингилаб далғасы башлајанда илк олараг сәләфи руһаниләр үсјанларын әлејһинә чыхдылар. Сәудијјә Әрәбистаны мүфтиләр шурасы ачыглама јајараг азадлыг тәләбләри илә баш галдырмаларын Ислам дини һөкмләринә ујғун олмадығыны бәјан етдиләр.
Мәсәлән, Мәккә имамы Салеһ ибн Мәһәммәд әл Талиб Мәсҹид әл Һәрамда ҹүмә намазы хүтбәсиндә күтләви етираз аксијалары вә ингилаблары писләјиб вә сијаси азадлыглар, чохпартијалы сијаси системләрин Ислам дини вә шәриәтә зидд олдуғуну бәјан едиб. (Анҹаг ингилабын баш вердији Мисирдә сүнни руһаниләр әксинә, фәтвалар верәрәк, ингилаблара дәстәк вермишдиләр.) Сәләфи руһанијјәтинин бу мөвгеји әкс еффект верди вә онлара гаршы бөјүк гынаглара сәбәб олду. Мүмкүндүр ки, Гамәт Сүлејманов да сәләфи руһанијјәтинин үмуми хәттини Азәрбајҹанда да мүдафиә етмәк истәјиб.
Амма һеч шүбһәсиз ки, һансы шәраитдә верилмәсиндән асылы олмајараг бу фәтва ҹәнаб Сүлејманов үчүн башағрысы олаҹаг. Бу ҝүн һәтта бир чох сәләфи руһаниләр сәләфилијин сијаси һакимијјәтин әлавәсинә чеврилмәсини тәнгид едирләр. Әлбәттә, һакимијјәтин бир фәтваја ҝөрә, “Әбу Бәкр” мәсҹидини ачаҹағы вә ја Шејх Гамәтә башга бир “мүкафат” верәҹәји инандырыҹы дејил. Анҹаг әвәзиндә, һәм өзүнүн етираф еләдији кими, иҹма дахилиндәки мүхалифләри бундан истифадә едиб ону тәнгид едәҹәкләр, үстәлик сон 3 илдә формалашмыш әзилән иҹма образына ҹидди зәрбә олаҹаг вә Һаҹы Гамәт бәрәсиндә һакимијјәтә јарынан руһани мүнасибәти јаранаҹаг.
Кәнан РӨВШӘНОҒЛУ
