БМТ үзвү олан дөвләтләр 2012-ҹи илә гәдәр биометрик паспортларын верилмәси просесинә башламалыдыр. Азәрбајҹанда да биометрик паспортларын истифадәсинә гәрар верилиб. Дөвләт башчысы Илһам Әлијев февралын 15-дә “Азәрбајҹан Республикасы вәтәндашынын јени нәсил шәхсијјәт вәсигәсинин һазырланмасы һаггында” сәрәнҹам имзалајыб. Һәмин сәрәнҹама ҝөрә, Назирләр Кабинети үч ај мүддәтиндә електрон дашыјыҹысы (чип) олан вәтәндашын шәхсијјәт вәсигәсинин тәсвирини, спесификасијасыны вә нүмунәсини һазырлајыб президентә тәгдим етмәлидир.
Бәс ҝөрәсән, биометрик паспортларын истифадәјә верилмәси һиҹаблы гадынларын шәхсијјәт вәсигәси, хариҹи паспорт аланда гаршылашдығы проблеми арадан галдыраҹагмы?
Биометрик паспорт нә демәкдир?
Биометрик паспорт шәхсләрин шәкли, бармаг изи, сәси вә диҝәр фәрди биометрик хүсусијјәтләри әсасында формалашдырылыр. Мүасир дөврдә милли тәһлүкәсизлик системинин тәкмилләшдирилмәси, о ҹүмләдән террорчулуға, ганунсуз миграсијаја, инсан алверинә вә ҹинајәткарлығын доғурдуғу диҝәр тәһдидләрә гаршы мүбаризә биометрик ејниләшмә системинин ишләниб һазырланмасыны ваҹиб едиб.
Биометрик паспортларын истеһсалы вә тәтбиги сәрһәдкечмә нәзарәтиндә вә әмәлијјат-ахтарыш фәалијјәтинин һәјата кечирилмәсиндә Бејнәлхалг Мүлки Авиасија Тәшкилаты, Бејнәлхалг Дәниз Тәшкилаты, Бејнәлхалг Әмәк Тәшкилаты, Бејнәлхалг Стандартлашдырма Тәшкилаты вә диҝәр гурумларын гәбул етдији јени стандарта чеврилиб.
Биометрик технолоҝијаларын тәтбиги паспорт-виза вә шәхсијјәти тәсдиг едән диҝәр сәнәдләрин мүһафизә дәрәҹәсинин, еләҹә дә шәхсин башга фәрди мәлуматларла сәнәд алмасына нәзарәтин ҝүҹләндирилмәсини, критик инфраструктурун вә диҝәр објектләрин мүһафизә режиминин тәкмилләшдирилмәсини, идентификасија ишләринин дәгиглијини вә мүхтәлиф информасија ресурсларында шәхс барәдә фәрди мәлуматларын комплекс әлагәләндирилмәсини тәмин едир.
Технолоҝија илә бағлы ганунвериҹилик
Бу саһә илә бағлы илк рәсми сәнәд 2006-ҹи ил мартын 6-да имзаланыб. Дөвләт башчысы Илһам Әлијев “Биометрик ејниләшдирмә системинин јарадылмасы үзрә Дөвләт Комиссијасы вә Дөвләт Програмынынын һазырланмасы һаггында” сәрәнҹам имзалајыб вә комиссијасынын тәркибини тәсдигләјиб (Баш назир Артур Расизадә комиссијанын сәдридир).
Бу сәрәнҹамда биометрик ејниләшдирмә системинин јарадылмасы үзрә Дөвләт Програмынын һазырланмасы үчүн комиссијаја 6 ај вахт верилсә дә, програмын һазырланмасы тәхминән бир ил чәкиб. 2007-ҹи ил феврал ајынын 13-дә “Биометрик ејниләшдирмә системинин јарадылмасы үзрә 2007-2012-ҹи илләр үчүн Дөвләт Програмы” тәсдигләниб.
Дөвләт програмында бу системин тәтбигинин әһәмијјәтиндән данышылыр вә гејд олунур ки, биометрик технолоҝијаларын тәтбиги илә әлагәдар ашағыдакы мәсәләләрин һәлли милли тәһлүкәсизлик системинин, о ҹүмләдән ганунсуз миграсија вә инсан алверинә гаршы мүбаризәнин ҝүҹләндирилмәсиндә, ејни заманда информасија ҹәмијјәтинин гурулмасында хүсуси әһәмијјәт кәсб едир:
- миграсија просесләри вә сәрһәдкечмә илә бағлы нәзарәтин, паспорт-виза вә шәхсијјәти тәсдиг едән диҝәр сәнәдләрин мүһафизә дәрәҹәсинин биометрик технолоҝијаларын тәтбиги илә ҝүҹләндирилмәси;
- биометрик идентификасија технолоҝијалары әсасында јени нәсил паспорт-виза сәнәдләринин истеһсалынын вә тәтбигинин тәшкили;
- шәхсин шәкли, бармаг изи, сәс, дезоксирибонуклеин туршусу (ДНТ) вә диҝәр сегментләрин дахил олдуғу милли идентификасија системинин јарадылмасы, о ҹүмләдән шәхсә мүхтәлиф фәрди идентификасија нөмрәләринин верилмәси һалларынын биометрик мәлуматлар әсасында ашкарланмасы вә арадан галдырылмасы механизминин гурулмасы вә саирә.
Програмда гејд олунан вәзифәләрин иҹра олунмасынын ики мәрһәләдә һәјата кечирилмәси нәзәрдә тутулуб: биринҹи мәрһәлә (2007-2009-ҹу илләр) бу саһәнин ганунвериҹилик базасынын тәкмилләшдирилмәси вә биометрик ејниләшдирмә системи илә бағлы јени норматив һүгуги актларын һазырланмасы вә гәбул едилмәси мәсәләләри, һабелә миграсија просесләринә дөвләт тәрәфиндән нәзарәтин ҝүҹләндирилмәсинә даир тәдбирләри, о ҹүмләдән сәрһәдкечмә сәнәдләринин фәрдиләшдирилмәси үзрә информасија ресурсларынын формалашдырылмасы вә тәкмилләшдирилмәсини әһатә едир; икинҹи мәрһәләдә (2010-2012-ҹи илләр) биометрик технолоҝијаларын тәтбиги саһәләринин ҝенишләндирилмәси вә онларын тәкмилләшдирилмәси нәзәрдә тутулур.
Тәдбирләр планына ҝөрә, Игтисади Инкишаф Назирлији 2007-2008-ҹи илләрдә биометрик паспортларын һазырланмасы вә истеһсалы илә бағлы ишләрин тәшкили, апарылмасы вә биометрик ејниләшдирмәнин тәләбләри әсасында истеһсалынын тәмин едилмәсини һәјата кечирмәли иди.
2008-ҹи илдән башлајараг исә Дахили Ишләр Назирлији, Милли Тәһлүкәсизлик Назирлији, Дөвләт Сәрһәд Хидмәти, Азәрбајҹан Милли Елмләр Академијасынын Информасија Технолоҝијалары Институту шәхсијјәт вәсигәси вә шәхсијјәти тәсдиг едән диҝәр сәнәдләрин верилмәси үчүн зәрури мәлуматлар үзрә (доғум, никаһ, јашајыш јери, ган групу, ҝөзүн рәнҝи, бојун узунлуғу, өдәнилмиш дөвләт рүсумлары һаггында вә с.) мүвафиг дөвләт органларынын електрон информасија ресурслары илә “Ҝириш-чыхыш вә гејдијјат” идарәләрарасы автоматлашдырылмыш мәлумат-ахтарыш системинин мәлумат мүбадиләси технолоҝијасынын ишләниб тәтбиг олунмасыны тәмин етмәлидир.
Сонракы илләрдә биометрик ејниләшдирмә системи илә бағлы ганунвериҹилик базасы даһа да тәкмилләшиб. Һәтта президент 2008-ҹи ил ијунун 13-дә “Азәрбајҹан Республикасы вәтәндашларынын биометрик паспортларынын һазырланмасы илә бағлы бәзи тәдбирләр һаггында” сәрәнҹам да имзалајыб. Бу сәнәдә ҝөрә, вәтәндашларын паспортларынын һазырланмасы вә биометрик ејниләшдирмәнин тәләбләри әсасында истеһсалынын тәмин едилмәси илә бағлы Франсанын “Обертһур” ширкәти илә мүвафиг сәнәдләрин имзаланмасы сәлаһијјәти игтисади инкишаф назири Шаһин Мустафајевә верилиб.
Назирләр Кабинетинә исә вәтәндашларын паспортларынын һазырланмасы вә биометрик ејниләшдирмәнин тәләбләри әсасында истеһсалынын тәмин едилмәсинин малијјәләшдирилмәсини 2008-ҹи ил үзрә дөвләт бүдҹәсинин еһтијат фондунун вәсаити һесабына тәмин етмәк тапшырылыб.
Мәгаләнин ҝиришиндә дә гејд етдијимиз кими, бу илин феврал ајынын 15-дә дөвләт башчысы “Азәрбајҹан Республикасы вәтәндашынын јени нәсил шәхсијјәт вәсигәсинин һазырланмасы һаггында” сәрәнҹам имзалајыб вә һәмин сәнәдә ҝөрә, Назирләр Кабинети үч ај мүддәтиндә електрон дашыјыҹысы (чип) олан вәтәндашын шәхсијјәт вәсигәсинин тәсвирини, спесификасијасыны вә нүмунәсини һазырлајыб президентә тәгдим етмәлидир.
Назирләр Кабинетиндән “Медиа
