Сон заман гардаш Түркијә Ҹүмһуријјәтинин режиссорлары нәдәнсә гардаш дедикләри азәрбајҹанлылары өз чәкдикләри филмләрдә ашағылајырлар. Мүхтәлиф заманларда ајры-ајры филмләрдә јарадылан азәрбајҹанлы персонажлар ҝеридәгалмыш, фырылдагчы, гулдур вә саир кими тәгдим едилиб. Вә бу сәвијјәсиз әмәлләринин ҹавабы алмајанлар инди бир гәдәр дә ирәли ҝедәрәк Азәрбајҹан тарихинин ән ҝөркәмли сималарындан олан Шаһ Исмајыл Хәтаини дә әлә салмаға башлајыблар.
Дүнән Түркијәнин СҺОW ТВ каналында јајымланан, әхлагсыз сәһнәләринә вә тарихи тәһрифләринә ҝөрә дәфәләрлә тәнгид олунан “Мөһтәшәм Јүзјыл” сериалында филмин баш гәһрәманы Султан Сүлејманын сарајдакы сәһәр топлантысында әввәл Сүлејманын адамлары тәрәфиндән Шаһ Исмајыл јалтаг кими гәләмә верилир, даһа сонра исә Султан өзү Шаһ Исмајылын Шаһлығыны ҝүлүнҹ һисси илә гаршылајараг, катибинин “Шаһ Исмајыламы мәктуб јазырыг”, суалына, “Әмирләр нә вахтдан Шаһ олублар, Чалдыран дүзүндәнми”, - дејә, кинајә илә сорушур вә ардыјҹа әлавә едир: “Јаз, һөкумәт вә әмирлик саһиби Шејх Исмајыл Һејдәр оғлу Сәфәви, Аллаһ сизә доғру јолу ҝөстәрсин. Белә ҝөрүнүр ки, Ислам дининин бөјүк зәфәри вә Пејғәмбәримизин шәриәтинин ашкар јолу сәнә кечмиш адәт-әнәнәләрин билдији шәкилдә чатдырылмыш вә ҝәрәкли ҹаваб вә салам бу мәктубла сизә јазылмышдыр...”
Ҝөрүндүјү кими, бурада илк олараг Шаһ Исмајылын Шаһлығы кинајәјлә гаршыланыр вә онун Чалдыран дөјүшүндәки мәғлубијјәти бөјүк гәләбә кими ҝөстәриләрәк, Шаһ Исмајылын шаһ дејил, әмир олдуғу билдирилир.
Бурада тарихә мүраҹиәт етмәјимиз ҝәрәкир. Әввәла Шаһ Исмајыл Султан Сүлејманын иддиа етдији кими әмир дејил һәгигәтән Шаһ олуб. 1514-ҹү илә кими Шаһ Исмајыл 3 милјон кв.км әразијә рәһбәрлик едиб ки, бу әразијә бүтөв Иран, Ирагын јарысы, Түркијәнин бир һиссәси, Ермәнитан вә Дәрбәндә кими Азәрбајҹан дахил иди. Бу гәдәр бөјүк бир әразијә рәһбәрлик едән бир шәхсин Шаһ дејил, онун әмир кими гәләмә вермәк исә ән азындан сәвијјәсизлик ҝөстәриҹисидир.
Даһа сонра исә бахаг Чалдыран дөјүшүнә. О замана ки, Чалдыран дөјүшүнүн баш верәҹәји ҝүнүн ҝеҹәси, сарајдакы топлантыда сәркәрдәләрдән бири Шаһ Исмајыла Султан Сәлимин ордусуна гәфилдән вә ҝеҹә һүҹум етмәји тәклиф едир. Сәбәб кими исә Султан Сәлимин 200 минлик ордусуна гаршы Сәфәвиләрин 30 мин ордусунун олмасы ҝөстәрилир. Амма Шаһ Исмајыл буну гејрәтинә сығышдырмајараг, “Биз карванбасан гулдур дејилик, киши кими үзбәүз дөјүшәҹәјик”, - ҹавабыны верир.
Гејри-бәрабәр кечән Чалдыран дөјүшүндә Сәфәви ордусунун 30 мин әсҝәриндән 28 мини шәһид олур вә 1 нәфәр дә олсун әсир дүшмүр. Әкс тәрәф исә 41 мин әсҝәрини итирир 2000 нәфәр исә әсир верир. Султан Сәлим Тәбризә дахил олур. Бурада она хәбәр ҝәтирирләр ки, Шаһ Исмајыл гүввәсини ҹәмләшдирәрәк 300 минлик бир орду илә Тәбризә гајыдыр. Султан Сәлим бу хәбәрдән бәрк горхуја дүшәрәк гачмаға мәҹбур олур вә өмрүнүн сонуна кими һеч вахт Шаһ Исмајылла мүһарибә етмәмәк гәрары верир. Һәтта бу горхудан доған һисслә Шаһ Исмајыл һүҹум едәҹәјини нәзәрә алыб Дијарбәкирдә һәр еһтимала гаршы 50 минлик орду сахлајыр.
Бурада Шаһ Исмајылын Османлыја вә ону рәһбәрлијинә дә бөјүк һөрмәт ҝөстәрдијини вурғуламаг јеринә дүшәрди. Белә ки, Сәлимин атасы Султан Бәјазид гоҹа олдуғу үчүн Шаһ Исмајыл она даим “ата”, - дејә мүраҹиәт едәрди. Мүсәлманларла һеч вахт мүһарибә етмәјән, наһаг ган ахытмајан Шаһ Исмајыл, бир дәфә дә олсун Османлыја һүҹум барәдә дүшүнмүр. Султан Бәјазиддән сонра Сәлим һакимијјәтә ҝәлир вә ҝизлинҹә Шаһ Исмајылла мүһарибәјә һазырлашыр.
Сонда бир мәсәләни гејд етмәк истәрдим ки, Шаһ Исмајыл Хәтаини Султан Сүлејманын дилијлә Шаһ дејил, әмир олдуғуну ҝөстәрмәк истәјән түрк режисор вә “Мөһтәшәм Јүзјыл”ын ссенари мүәллифи тарихдән тамамилә хәбәрсиздирләр. Чүнки демәк олар ки, әксәр түрк тарихчиләри Шаһ Исмајылы “Суфи Шаһы”, - дејә, јазырлар вә гәдим сәнәдләрдә дә бунун белә олдуғуну вурғулајырлар.
