Әһли Бејт (әлејһимус сәлам) Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији – АБНА: Иранла мүһарибәдә Исраилин дағылмасындан данышаркән, бурада мәсәлә әввәлки тәһлилдән фәрглидир: Исраил режиминин тамамилә јох олмасы һәрби ҹәһәтдән заһири һесабламалара ҝөрә реал ҝөрүнмәсә дә, лакин мүһарибәнин узун сүрмәси Исраили дахилдән ҹидди шәкилдә јејир вә парчаланыб дағылма рискини артырыр.
Һәрби мәнзәрә: Исраил һәлә дә үстүндүр, амма јорулуб
2026-ҹы ил февралын 28-дә АБШ вә Исраил Ирана бирҝә һүҹум едәрәк Үмүдүнја Мүсәлманларынын Али Лидери Имам Хаменеи һәзрәтләрини Шәһид етди. Иран ҹаваб зәрбәләри ендирди, лакин индијә гәдәр Исраилин һәрби ҝүҹүнү һәлә там сындырмајыб. Бу сәбәдән дә Исраил ордусу һәмишәки кими АБШ вә Инҝилтәрә башда олмагла Авропа өлкәләринин дәстәји илә һәлә дә реҝионун ән ҝүҹлү һәрби машыныдыр вә Иранын һава һүҹумундан мүдафиә системләринә ҹидди зијан вуруб.
Лакин бүтүн бунлара рәғмән Исраил Ирана гаршы там мигјаслы мүһарибәни тәк давам етдирә билмир. Исраилин өз кәшфијјат даирәләри етираф едир ки, Иранла мүһарибә АБШ-ын иштиракы олмадан уғурлу ола билмәз. Нетанјаһу АБШ-ы јенидән мүһарибәјә чәкмәјә чалышыр, анҹаг Трамп өнҹәдән бурахдығы сәһвләри јенидән тәкрарламаг истәмир вә она ҝәрә дә һәлә гәти гәрар вермәјибдир.
Мүһарибә Исраили ичәридән хорә кими јејир
Исраил үчүн әсл тәһлүкә хариҹи дамилләр ејил, дахили парчаланмадыр. Исраил 2026-ҹы илин октјабрында 27-дә сечки әрәфәсиндәдир вә мүһарибә бу сечкини тамамилә көлҝәләјиб.
Нетанјаһунун сијаси маневри:
Нетанјаһу сечкидә удузмаг риски илә үзләшир. Рәјләрә ҝөрә, онун коалисијасы 52-53 јер газаныр, һөкумәт гурмаг үчүн лазым олан 61 јерә чатмыр. Мүһарибә онун үчүн сечкини тәхирә салмаг вә "мүһарибә лидери" имиҹини ҝүҹләндирмәк васитәсидир.
Ордунун хәбәрдарлығы:
Исраил ордусунун баш гәрарҝаһ рәиси сечкидән әввәл јени мүһарибә башласа, сечкинин тәхирә салына биләҹәјини ачыг шәкилдә дејиб. Бу, мүһарибәнин артыг сијаси аләтә чеврилдијини ҝөстәрир.
Еһтијат әсҝәрләринин травмасы:
Ики иллик мүһарибәдән сонра ағыр психоложи травма илә гајыдан еһтијат әсҝәрләри, игтисади бөһран вә үстә ҝәл Һареди јәһудиләринин һәрби хидмәтдән азад едилмәси ҹәмијјәтдә дәрин гырыг хәтләри јарадыб.
Иранын һәрби һәдәфи Исраили дағытмаг дејил
Иранын рәсми мөвгеји Исраилин " врлығыны" танымамагдыр, лакин һәрби стратеҝијасы Исраили бир баша һәрби јолларла мәһв етмәк дејил, даһа чох АБШ вә Исраил режимләрини өзү илә јәни Иранла мүһарибәнин игтисади вә сијаси јүкүнү дашымаға мәҹбур етмәкдир.
Бу мүһарибәдә Иранын әсас силаһлары 1- Һөрмүз боғазыны бағламаг, 2- реҝиондакы мүттәфигләр (Һусиләр, Һизбуллаһ вә диҝәр Мүгавимәт Гүввәләри) васитәсилә АБШ вә Исраилә тәзјиг вә ракет зәрбәләри ендирмәкдир. Исраили ишғал етмәк планы исә сонда јерләшир.
Нәтиҹә: Исраилин "Дағылма" прожеси һансы формада ола биләр?
Исраилин бир дөвләт кими хәритәдән силинмәси мүһарибәнин давам едәҹәји тәгдирдә ашағыдакы формаларда ола биләр:
1. Сечки бөһраны вә һакимијјәт бошлуғу: Нетанјаһу сечкини тәхирә салмаг үчүн мүһарибәни узада биләр, лакин бу, “демократик” институтлара зәрбә вурур. Нәтиҹәдә Нетанјаһонун рәгибләри дахилдә мүнагишәләри ҝүҹләндирәрәк режими зәифләдирләр.
2. Игтисади түкәнмә: Һәрби хәрҹләр вә бејнәлхалг тәҹрид Исраилин технолоҝија секторуна әсасланан игтисадијјатыны сыхыр. Нәфәс алмағы она чәтинләшдирир.
3. Сосиал парчаланма: Һареди мәсәләси вә мүһарибә јорҝунлуғу ҹәмијјәтдә дәрин нифрәт јарадыр.
4. АБШ дәстәјинин гејри-мүәјјәнлији: Трамп Исраили дәстәкләјир, лакин өз сечкиси үчүн мүһарибәни нә вахт дајандыраҹағыны билмир.
Гејд едәк ки, әҝәр Иранла мүһарибә Исраилин дахили сијаси бөһраны илә үст-үстә дүшсә, Исраил дөвләти мөвҹуд сәрһәдләри вә ја "јәһуди дөвләти" характерини сахлаја билмәјә биләр. Бу, һәм һәрби мәғлубијјәтдән һәм дә, дахили чүрүмәдән гајнагланаҹаг лабүд мәсәләдир.
Sizin rəyiniz