Аллаһын ады илә!
Гејрәт сөзү әрәб кәлмәси олуб лүғәтдә бизим дилимизә әсл мәнасы “дәјишиклик” (тәғјир, тәғәјјүр) демәкдир. Амма, халг арасында гејрәт адәтән, инсанын өз намусу, шәхсијјәти, вәтәни, дини вә мал-дөвләтинин горумасына дејилир. Гејрәтли инсанын бүтүн бу гејд олунмуш мөвзуларын мүдафиәсиндә сифәти шиддәтлә “дәјишдијинә” ҝөрә она гејрәтли ләгәби вә ады верилир. Бүтүн бу мәналарын мүгабилиндә һәр кәс, өз намусу, шәхсијјәти, вәтәни, дини вә мал-дөвләтинә гаршы тәҹавүз оларса, мүдафиә етмәсә вә јериндән тәрпәнмәсә, она ел арасында гејрәтсиз вә ја (әҝәр хүсусилә, намусуну горумаса) дәјјус вә сәһләнкар ләгәбләри верилир. Бүтүн бунлар ел арасында истифадә олунмуш вә һәмишә олунаҹаг халг терминләридир.
Гејрәт сифәти вә хасијјәти инсанын елә мүһүм вә һәјати сифәтләриндәндир ки, һәр бир инсанын дүшмәни ону мәғлуб етмәкдән өтрү илк нөвбәдә она әл атыр. Мүасир дөврүмүздә гәрбин мүсәлман өлкәләринә гаршы апардығы информасија, мәдәни мүһарибә вә һәмләсинин ән ашкар тактикасы “гејрәтсизик” шүары вә гејрәтин мүсәлман ҹәмијјәтиндә арадан апарылмасыдыр. Онлар чох јахшы билирләр ки, мүсәлман халгын гејрәти илк нөвбәдә онун етигадына вә дининә бағлы олуб, Ислам дининдән мәншәјләнир. Она ҝөрә дә, бу саһәдә һәр һансы өлкәдә Ислам дини илә мүбаризәдә ән гејрәтсиз инсанлардан истифадә олунур. Тарихдә дә бу һүҹумларын шаһиди олмушуг. Мүасир Испанија өлкәси тарихдә (Андолос -әрәбҹә) вахты илә мүсәлман өлкәси олмуш вә 300-ә гәдәр мәсҹиди олуб. Амма һазырда гәрбин фаһишәлик вә фитнә-фәсад програмлары васитәсилә бу өлкәдә апардығы узун илләр гәрб тәблиғатындан сонра Ислам дини азлыгда олан динләрдән бири сајылыр.
Гејрәтин ән мүһүм гисмләриндән бир намус, дин вә вәтән гејрәтидир. Һәр кәсин бу үч гисм гејрәтдә зәифлији олса, истәр-истәмәз чох ағыр нәтиҹәләрлә үзләшмәли олаҹаг. Бәзи ҹәмијјәтләрдә гәрб психолҝијасы о гәдәр тәблиғ вә рәваҹ тапыб ки, мүсәлманлар гејрәтсизлијә адәт кими бахырлар. Бу исә гејрәтсизлијин ән мүһүм аҹы нәтиҹәләриндән биридир. Әҝәр ҹәмијјәтдә гадынларын намусуну, вәтәни вә ја дини горујанлара гаршы мүбаризә ҝедирсә, демәли дүшмән о ҹәмијјәтин нә ҝүҹлү силаһыны әлиндән алмаг гәсди вар вә истәр-истәмәз бу кампанијада иштирак едәнләр мүсәлман халгын дүшмәнләринин сырасында гәрар тутурлар. Адәтән, мүсәлман адәтинә ҝөрә торпағы ишғал алтында олан өлкә башчысынын гејрәти јол вермәмәлидир ки, дүшмәнинә әл вериб онунула ҝөрүшсүн, вә ја онунла гуҹаглашыб өпүшсүн вә ја онунла ҝүлә-ҝүлә данышсын. Бу һал, ән азы о өлкәнин торпағынын горунмасы уғрунда ҹанларындан кечмиш шәһидләрә еһтирамсызлыгдыр. Бу кими һәрәкәтләр, бүтөв бир мүсәлман халгын адына вә гејрәтинә ләкә ҝәтирмәкдән башга бир шејлә нәтиҹәләнмәз.
Гуран вә рәвајәтләрдә гејрәт мәсәләси ән мүһүм мәсәләләрдән бири сајылыр. Онлардан бәзиләринә ишарә етмәк јеринә дүшәрди.
1. Гуранда һәзрәт Јусиф пејғәмбәр (әлјеһиссалам) чох гејрәтли танытдырылыр вә мүсәлманлара нүмунә кими ҝөстәрилир. Белә ки, өлкә башчысынын биринҹи ханымы она ашиг олур вә ону зинаја дәвәт едир. Аллаһын гејрәтли вә пак пејғәмбәри бу тәклифи гәбул етмр вә әлавә олараг, Аллаһа белә јалварыр: “(Јусиф) деди: "Еј Рәббим! Мәним үчүн зиндан бунларын мәни сөвг етдикләри иши ҝөрмәкдән (зинадан) хошдур.” (Јусиф сурәси 33) Аллаһ-таала да онун дуасыны гәбул едир вә Јусифи јалныз гејрәт үстүндә илләрлә зинданда сахлајылар. Әлбәттә, өлкә башчысынын ледиси јәни, ханымы дәфләрлә һәзрәт Јусифә (әлејһиссалам) зинданда да зина етмәк тәклифи едир вә бу чирикин әмәлин баш тутаҹағы һалында, ону азад едәҹәјини тәклиф етсә дә, һәзрәт Јусиф (әлејһиссалам) бу тәклифи рәд едир.
Ислам, дин мүсәлманлары бу етигада дәвәт едир. Мөминләр бу мөвге вә сифәтә малик инсанлар олуб, ҹәмијјәтдә һеч кимин намусуна чәп бахмаға белә разы дејилләр. Һәр бир мүсәлман да бу етигадда олмалыдыр.
2. Аллаһ-таала Гуранда мүсәлман гадынларын гејрәт вә намусуну о гәдәр мүһүм билир ки, һәтта онларын јеришиндә вә данышығында да гәлби хәстә вә шәһвәтпәрәст инсанларын онлара пис ҝөзлә бахмасына разы олмур. Гуранда гадынлара белә хитаб олунур: “.. (гадынлар) ҝизләтдикләри бәзәк шејләрини (халхалларыны) ҝөстәрмәк үчүн ајагларыны (јерә вә ја бир-биринә) вурмасынлар. Еј мөминләр! Һамыныз Аллаһа төвбә един ки, ниҹат тапасыныз! (Нур сурәси 31) Јенә дә Аллаһ-таала Ислам Пејғәмбәримизә (с) Мәдинәдә олан вахт, бәзи шәһвәтбаз мүнафигләрин мүсәлман гадынларына пис ҝөзлә бахмасы һаггында Гуранда белә бујурур: “Әҝәр мүнафигләр, гәлбләриндә мәрәз (зинакарлыг, позғунлуг хәстәлији) оланлар вә Мәдинәдә гәсдән јалан шајиәләр јајанлар (бу пис әмәлләринә) сон гојмасалар, шүбһәсиз ки, сәни онларын үстүнә галдырарыг. Сонра онлар сәнинлә анҹаг аз бир мүддәт орада гоншу ола биләрләр. (Онлар) мәлунлар кими (тезликлә шәһәрдән говулар), һарада әлә кечсәләр, мүтләг тутулуб өлдүрүләрләр.” (Әһзаб сурәси 60, 61) Гуранын башга бир ајәсиндә Аллаһ-таала Ислам Пејғәмбәринин (с) һәјат јолдашларынын кишиләрлә данышыгларында белә диггәтли олмаларына ишарә едәрәк, онлара бујрур: “....Буна ҝөрә дә (јад кишиләрлә) јумшаг (әзилә-әзилә) данышмајын, јохса гәлбиндә мәрәз (шәкк, нифаг вә ҝүнаһ мәрәзи) олан тамаһа (өзҝә тәмәннаја) дүшәр. (Данышдығыныз заман) ҝөзәл данышын!” (Әһзаб сурәси 32) Ҝөрүндүјү кими Исламда гејрәт мәсәләси о гәдәр мүһүмдүр ки, Аллаһ-таала мүсәлманын гејрәтинә тохунан вә хүсусилә, гадын намусуну горумагдан өтрү Ислам Пејғәмбәринә (с) гејрәтсизләрә гаршы ҹиһад һөкмүнү верәҹәји илә онлары горхудмасыны тапшырыр. Бу сәбәбәдән, Исламда һәр кәсин намус вә гејрәтинә тохунмагда тәгсирләндирилән һәр бир шәхсин ганынын һәдәр олмасы һөкмү верилир.
Амма рәвајәтләрдә гејрәт һаггында Ислам Пејғәмбәриндән (с) охујуруг: “Гијамәт ҝүнү беһиштин әтри беш јүз иллик узаг мәсафәдән инсанларын бурнуна ҝәләр, амма бир нечә дәстә вар ки, онлар беһиштин һәтта, әтрини дә дадмазлар. Онлардан бир дәстә дә гејрәтсизләрдир” (Шејх Сәдуг, Мән ла јәһзурул-фәгиһ, ҹ.3;сәһ.281)
Имам Садигдән (әлејһиссалам) нәгл олунумуш һәдисдә охујуруг: “Аллаһ-таала гејрәтлидир вә гејрәтли шәхси дә чох севир вә О, инсанын гејрәтинә хатир онун ҝүнаһларыны ашкар етмәз!” (Кулејни Рази, Фүруи Кафи, ҹ.5; сәһ.535)
Һәмчинин, Әмирәл-мөминин Әлидән (әлејһиссалам) гејрәт һаггында нәгл олунур: “Һәр кәсин гејрәти олмаса, онун гәлби чеврилмишдир. Јәни, онун гәлби артыг кор олмуш, илаһи нуру вә нәсиһәти гәбул етмәз.” (Шејх Һүрр Амули, Вәсаилуш-шијә, ҹ.14; сәһ.108)
Нәһајәт, Ислам Пејғәмбәри (с) мүсәлман гадынларын ҹәмијјәтдә сијаси вә иҹтимаи ишләрдә иштиракына иҹазә вермәклә јанашы, оналарын иффәт вә намусунун там шәкилдә горунмасына да тәкид етмишдир. Буна мисал олараг, Мәдинәдә Ислам Пејғәмбәри (с) дөвләт гуранда сәсвермә (јәни, бејәт вә итаәт, сөз вермә) заманы кишиләрлә әл ҝөрүшүр, гадынларла исә бир габда су гојуб өз мүбарәк бармағыны суја гојур вә һәр бејәт едән гадына бармағыны суја батырмасы илә кифајәтләнмәсини бујурур.
Үмидварам, Вәтәнин гејрәтли вә намуслу мүсәлман халгы, сон ҝүнләрдә өлкәмизин мүһарибә шәраитиндә олмасына бахмајараг, гәрбин сифариши илә, дөвләт мәмурларынын вәтән, дин, гејрәт вә намус кешијиндә дајанмыш дин алимләримизин вә мөминләрин мүхтәлиф гуру бөһтан, һәбс вә саир шәрләмәләрлә әзијјәт верилмәси просесини јахшыҹа дәрк едәҹәк вә мүсәлман ҹәмијјәтимиздә дүшмәнә гаршы ән јахшы силаһ олан, намус-гејрәт мәсәләсинин горунмасынада ајыг олуб, һаггын тәрәфиндә мөһкәм дајанаҹаглар!
