Әһли Бејт -АБНА- хәбәр аҝентлијинин вердији хәбәрә әсасән: Нју-Јоркда јерләшән “Фреедом Һоусе” гәрарҝаһы бејнәлхалг инсан һаглары вә демократијанын дәстәкләнмәси тәшкилаты дүнјада азадлыгларын вәзијјәтинә даир нөвбәти иллик һесабатыны јајыб. Һесабатда бу дәфә дә Азәрбајҹан гејри-азад өлкәләр сырасындадыр вә 2003-ҹү илдән бәри бу мөвгејини “әлдән вермир”.
“Фреедом Һоусе” тәшкилатына АБШ дөвләт катибинин демократија вә инсан һаглары мәсәләләри үзрә кечмиш мүавини Девид Кремер башчылыг едир. “Американын сәси”нин хәбәринә ҝөрә, Вашингтонда һесабатын тәгдиматы заманы мараглы дебатлар олуб.
Вашингтонда јерләшән Хариҹи Әлагәләр Шурасынын Јахын Шәрг арашдырмалары үзрә мүтәхәссиси Еллиотт Абрамс диггәти авторитар лидерләрин һәјасызлашмасына чәкиб. Онун сөзләринә ҝөрә, 25 ил өнҹә демократикләшмә һәрәкаты башлананда һәтта авторитар лидерләр дә демократија һагда данышырды, әмәлдә риајәт етмәсәләр дә сөздә демократик принсипләрә һөрмәт етдикләрини дејирдиләр. Инди исә Русија вә Чин кими гүдрәтли авторитар режимләр һиппократлыг нүмајиш етдирмәјә дә еһтијаҹ дујмур. Авторитар лидерләр ачыг шәкилдә өз әзиҹи идарәчилик методларына һагг газандырыр вә ону мүдафиә едир.
АБШ дөвләт катибинин демократија, инсан һаглары вә әмәк үзрә мүавини Мајкл Познер тәмсил етдији һөкумәтин демократија вә инсан һүгугларына өнәм вердијини вурғулајыб. О, билдириб ки, демократик принсипләр АБШ-а мәхсус дејил, онлар универсал дәјәрләрдир. Бу дәјәрләрин апарыҹы дашыјыҹысы кими АБШ һөкумәти истибдадла үзләшән халглара јардым әлини узатмаға чалышыр. Обама администрасијасынын бу саһәдә ҝөстәриҹиләрини мүдафиә едән М.Познер һәм иҹтимаи бәјанатларда, һәм дә икитәрәфли ҝөрүшләрдә демократија мәсәләләринин мүтәмади олараг галдырылдығыны билдириб. О, һабелә гејд едиб ки, ҹәмијјәтләрдә мүсбәт дәјишикликләр, бу ҹәмијјәтләрин ичәрисиндән ҝәлмәлидир. АБШ һөкумәти исә јалныз дахилдә ҝөстәрилән сәјләрә дәстәк верә биләр.
Лакин Е.Абрамс бу мәгамда АБШ рәсмиси илә разылашмадығыны сөјләјиб. О, рәсми Вашингтонун демократија јөнүмүндә апардығы сијасәтин јарытмаз олдуғуну билдириб. Буна сәбәб кими о, АБШ һөкумәтинин риторикасы илә икитәрәфли мүнасибәтләр арасындакы учуруму ҝөстәриб: “Диктатор гәзети бағладығына ҝөрә, јахуд мүхалифәтчини һәбс етдијинә ҝөрә һансы ҹәза илә үзләшир? Әкс тәгдирдә бу, гуру бәјанатдан башга бир шеј дејил вә диктаторлар бунлара мәһәл гојмајаҹаг. Бу бахымдан администрасија зәифдир. Бәзи һалларда администрасија дүзҝүн ифадәләрдән истифадә едиб... Лакин конкрет нәтиҹәләрә ҝәлдикдә ортада наилијјәт јохдур. Әҝәр һүгуг позунтулары икитәрәфли мүнасибәтләрә реал тәсир ҝөстәрмирсә, онда һөкумәтләр бәјанатлара мәһәл гојмур”.
Тәдбирдән сонра Девид Крамер Азәрбајҹанда сијаси азадлыгларын боғулмасындан дәрин нараһатлығыны ифадә едиб: “Биз Азәрбајҹаны азад олмајан өлкә кими гијмәтләндиририк. Бизи бу јахынларда кечирилмиш сечкиләр хејли нараһат едир. Биз һәмчинин журналистләр вә блоҝҝерләрә гаршы тәзјигләр, тәгибләр вә һәбсләрдән наразыјыг, һәрчәнд ки, ики блоҝҝер азадлыға бурахылыб. Лакин һәбс едилмиш блоҝҝерләрин сонрадан сәрбәст бурахылмасы пис әмәли арадан галдырмагдыр, өз-өзлүјүндә јахшы әмәл дејил. Сивил ҹәмијјәтә басгылар давам едир. Тәәссүф ки, Азәрбајҹан нәинки 2010-ҹу илдә, үмумијјәтлә, сон илләрдә һеч бир ирәлиләјиш ҝөстәрмәјиб. Билмирәм ки, дәјишиклијә нә тәкан верәҹәк? Азәрбајҹан рәһбәрлији билир ки, өлкә тәһлүкәсизлик, игтисади вә енержи сәбәбләри үзүндән мүһүмдүр. Зәннимҹә, авропалылар вә еләҹә дә америкалылар тәрәфдә индијәдәк белә бир тенденсија мөвҹуд олуб ки, азадлыг вә демократија мәсәләләриндән чох әсас диггәт бајаг садаладығым мәсәләләрә верилир”.
Метју Брајзанын президент Барак Обама тәрәфиндән АБШ-ын Азәрбајҹана сәфир тәјин едилмәсинә вә сәфирин бу ҝүнләрдә фәалијјәтә башлајаҹағы әрәфәдә шәрһ верән Девид Крамер үмид етдијини билдириб ки, демократија вә инсан һаглары АБШ-Азәрбајҹан мүнасибәтләриндә мүһүм јер тутаҹаг: “2009-ҹу илин јајындан бәри АБШ-ын Азәрбајҹанда сәфири олмајыб. Одур ки, АБШ-ын Азәрбајҹана сәфир ҝөндәрмәсинин вахты чохдан јетишиб. Метју Брајза АБШ президенти тәрәфиндән бирбаша тәјинат алыб. Бу, ону ҝөстәрир ки, АБШ Азәрбајҹана бөјүк өнәм верир. Метју Брајзаны таныјан адам кими дејә биләрәм ки, инсан һаглары вә азадлыг онун ҝүндәлијиндә јер алаҹаг. Әлбәттә ки, мәним рәһбәрлик етдијим тәшкилат бу мәсәләләрә ҝениш диггәт ајрылмасыны тәмин етмәк үчүн әлиндән ҝәләни әсирҝәмәјәҹәк”. /Мүсават/
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
