Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Франсанын һалал базары сон илләрдә диггәтчәкән зиддијјәтлә үзләшиб. Өлкә дахили тәләбат үчүн гуш әтинин бөјүк һиссәсини идхал етдији һалда, һалал базарында вә шәбәкә ресторанларында истифадә олунан тојуг әтинин әһәмијјәтли һиссәси диҝәр Авропа өлкәләриндән, хүсусилә Полшадан ҝәтирилир.
Франсанын јерли хәбәр порталынын һазырладығы арашдырмада сон 15 илдә бу саһәдә баш верән просесләр тәһлил олунуб. Билдирилир ки, 2011-2012-ҹи илләрдә һалал кәсимлә бағлы сијаси мүбаһисәләр вә сонрадан гәбул едилән гајдалар Франсанын һалал тәҹһизат зәнҹиринин бир һиссәсинин истигамәтини дәјишиб вә Полшанын бу базардакы мөвгејини ҝүҹләндириб.
Мәлумата ҝөрә, Франса гушчулуг сәнајесинин дахили базардакы мөвгеји сон илләрдә зәифләјиб. 2025-ҹи илдә өлкәдә истеһлак едилән тојуг әтинин 52,4 фаизи идхал һесабына тәмин олунуб. Өлкәнин гуш әти үзрә өзүнүтәминетмә сәвијјәси исә 67 фаиз тәшкил едиб. Һәмин ил тојуг әти идхалы әввәлки иллә мүгајисәдә 9,5 фаиз артыб.
Иҹтимаи иашә вә ресторан секторунда идхал олунан тојуг әтиндән асылылыг даһа јүксәкдир. Арашдырмаја әсасән, бу саһәнин бәзи сегментләриндә идхал мәһсулларынын пајы 70-80 фаизә чатыр.
Франсанын гуш әти идхал етдији өлкәләр арасында Полша хүсуси јер тутур. Һесабатда гејд олунур ки, 2023-ҹү илдә Франса гуш әти идхалынын тәхминән 29 фаизи Полшанын пајына дүшүб. Белчика 24 фаизлә икинҹи јердә гәрарлашыб. Полшанын Франсаја гуш әти ихраҹы 2010-ҹу илдән етибарән тәхминән 10 дәфә артыб.
Арашдырмада бу артымын јалныз Шәрги Авропада истеһсал хәрҹләринин даһа ашағы олмасы илә изаһ едилә билмәјәҹәји вурғуланыр. Просесин мүһүм сәбәбләриндән бири дә һалал базарынын тәҹһизат зәнҹириндә баш верән дәјишикликләрлә әлагәләндирилир.
2011-2012-ҹи илләрдә һалал кәсимлә бағлы мүбаһисәләр дөнүш нөгтәсинә чеврилди
Арашдырмаја ҝөрә, 2011-ҹи илин сонларындан етибарән һалал мәсәләси Франсада иҹтимаи вә сијаси мүзакирәләрин әсас мөвзуларындан биринә чеврилиб. Лакин мүзакирәләр истеһлак, тәҹһизат зәнҹиринин шәффафлығы вә һејванларын рифаһы кими мәсәләләрдән даһа чох “коммунитаризм” вә “Исламлашма” кими сијаси анлајышлар әтрафында апарылыб.
Һәмин дөврдә Милли Ҹәбһәнин лидери Марин Ле Пен һалал гида вә дини гајдалара ујғун һејван кәсиминә гаршы дәфәләрлә чыхыш едиб. Франса парламентиндәки сағ сијаси гүввәләрин бир һиссәси дә дини кәсимлә бағлы мүхтәлиф тәшәббүсләри вә мөвгеләри дәстәкләјиб.
Бу сијаси атмосфер фонунда Франсанын баш назири Франсуа Фијонун рәһбәрлик етдији һөкумәт 28 декабр 2011-ҹи илдә 2011-2006 нөмрәли фәрман гәбул едиб. Гајдалара әсасән, 1 ијул 2012-ҹи илдән етибарән дини гајдалара ујғун кәсим һәјата кечирән кәсимханалар префектура сәвијјәсиндә хүсуси иҹазә алмалы иди.
Рәсми мәгсәд һалал вә кошер кәсимләрин тәнзимләнмәси вә онлара нәзарәтин ҝүҹләндирилмәси олса да, арашдырмада билдирилир ки, јени гајдалар практикада һејванларын әввәлҹәдән кејләшдирилмәдән кәсилмәсини һәјата кечирән бәзи Франса кәсимханаларына тәзјиг јарадыб.
Бәзи мүәссисәләр фәалијјәт иҹазәләрини горумаг мәгсәдилә һејванларын електрик үсулу илә кејләшдирилмәсиндән даһа ҝениш истифадә етмәјә башлајыб, диҝәрләри исә кејләшдирмәдән һәјата кечирилән дини кәсимдән имтина едиб.
Һалал мәһсулларын сертификатлашдырылмасы вә нәзарәти илә мәшғул олан АВС тәшкилаты да 2012-ҹи илдә јени гајдаларын мүмкүн нәтиҹәләри барәдә хәбәрдарлыг едиб. Тәшкилат һесаб едирди ки, јени тәләбләр һејванларын кејләшдирилмәдән дини гајдада кәсилмәсини һәјата кечирән кәсимханаларын бу фәалијјәти давам етдирмәкдән имтина етмәсинә сәбәб ола биләр.
Нәтиҹәдә һалал базарында фәалијјәт ҝөстәрән бәзи ширкәтләр јени тәҹһизатчылар ахтармаға вә мәһсулларыны Франсадан кәнарда әлдә етмәјә мәҹбур олублар.
Полша Франсадакы мүбаһисәләрдән игтисади имкан әлдә етди
Мәһз бу мәрһәләдә Полша һалал базарында фәалијјәт ҝөстәрән ширкәтләр үчүн мүһүм алтернативләрдән биринә чеврилиб.
Арашдырмада гејд олунур ки, Полша истеһсалчылары бәзи франсыз һалал ширкәтләринин өлкә дахилиндә әввәлки кими асанлыгла әлдә едә билмәдији имканлары тәгдим едирдиләр. Бунлара јүксәк истеһсал ҝүҹү, сабит тәҹһизат вә бәзи мүштәриләрин тәләбләринә ујғун олараг һејванларын әввәлҹәдән кејләшдирилмәдән дини гајдада кәсилмәсини һәјата кечирән кәсимханаларын мөвҹудлуғу дахил иди.
Нәтиҹәдә Франсадакы мүсәлман саһибкарларла Шәрги Авропанын әт сәнајеси арасында гаршылыглы игтисади мараглара әсасланан әмәкдашлыг формалашыб.
Франсалы топдансатышчылардан бири сонрадан Полшада истеһсалчы вә идхалчыја чеврилдијини билдирәрәк “Ал-Канз” порталына ачыгламасында дејиб ки, әввәлләр Франса истеһсалы олан әти әлдә етмәк үчүн өлкә дахилиндәки кәсимханалара мүраҹиәт едирди. Лакин онун сөзләринә ҝөрә, Франсадакы бәзи сәнаје нүмајәндәләри мүсәлман саһибкарларла әмәкдашлыға јухарыдан ашағы мүнасибәт ҝөстәрирдиләр.
О гејд едиб ки, јени гајдаларын гүввәјә минмәсиндән сонра Франсада һалал базарында фәалијјәт ҝөстәрмәк чәтинләшиб. Бунун әксинә олараг, Полша истеһсалчылары мүсәлман саһибкарлары проблем кими дејил, тәрәфдаш вә инкишаф үчүн игтисади имкан кими гәбул едибләр.
Јахын ики ониллик әрзиндә Франсанын Осер шәһәри јахынлығындакы Апоинји бөлҝәсиндә јерләшән Лаҝуиллаумие һалал тојуг кәсимханасыны идарә едән Муса Мәгајдес дә бу тенденсијаны тәсдигләјиб. Онун сөзләринә ҝөрә, сөзүҝедән гајдалар бир чох һалал базары иштиракчысыны Полша, Румынија вә Испанијаја үз тутмаға вадар едиб. Бу исә нәтиҹәдә Франсанын гушчулуг сәнајесинин мөвгејинә мәнфи тәсир ҝөстәриб.
Фаст-фоод секторунун инкишафы идхалы даһа да артырды
Һалал ресторанларын вә фаст-фоод шәбәкәләринин сүрәтлә ҝенишләнмәси дә бу просеси ҝүҹләндириб.
Тәләбатын артмасы стандарт өлчүлү, һиссәләрә ајрылмыш вә бөјүк һәҹмдә фасиләсиз шәкилдә чатдырыла билән тојуг мәһсулларына еһтијаҹы артырыб. Бу исә јүксәк истеһсал ҝүҹүнә вә ҝүҹлү лоҝистика шәбәкәләринә малик сәнаје тәҹһизатчыларыны өн плана чыхарыб.
“Ал-Канз” порталынын тәһлилинә ҝөрә, Франса һалал базарында фәалијјәт ҝөстәрән бәзи саһибкарлары вә ширкәтләри өлкәнин дахили истеһсал зәнҹириндә сахлаја билмәјиб. Нәтиҹәдә һалал базарынын артымындан әлдә олунан игтисади фајданын бир һиссәси диҝәр Авропа өлкәләриндәки кәсимханалара вә емал мүәссисәләринә кечиб.
Арашдырманын мүәллифи сонда Франсанын һалал базарына мүнасибәтиндә сијаси вә игтисади јанашмалар арасындакы зиддијјәтә диггәт чәкир.
Белә ки, Полша һалал базарыны игтисади имкан кими гијмәтләндирәрәк бу саһәдән јарарланмаға чалышдығы һалда, Франса узун мүддәт һалал мәсәләсинә даһа чох сијаси вә мүбаһисәли мөвзу кими јанашыб.
Һазырда исә Франсада гуш әтинин бөјүк һиссәсинин идхал һесабына тәмин едилмәси, јерли истеһсалын азалмасы вә “милли истеһсалын” горунмасына чағырышлар һәмин сијасәтин нәтиҹәләри илә бағлы јени мүзакирәләрә сәбәб олур.
Арашдырмада вурғуланыр ки, вахтилә һалал базарына мүнасибәтдә јаранмыш сијаси ҝәрҝинлик вә етимадсызлыг нәтиҹә етибарилә Авропанын диҝәр өлкәләриндәки истеһсалчыларын, хүсусилә дә Полшанын бу базарда мөвгејини мөһкәмләндирмәсинә имкан јарадыб.
Sizin rəyiniz