Әһли-Бејт (әлејһимус сәлам) – Бејнәлхалг Хәбәр Аҝентлији- АБНА: Ливанын «Әл-Әхбар» гәзети Сәудијјә Әрәбистаны, Түркијә вә Пакистан арасында имзаланмыш үчтәрәфли Мәккә мүдафиә сазишинә Исраил режиминин мүнасибәтини тәһлил едиб.
Гәзет јазыр ки, Исраил режими Мәккә сазишини өзү үчүн бирбаша һәрби тәһдид һесаб етмир. Бунунла белә, Тәл-Әвив етираф едир ки, бу разылашма АБШ вә Исраилин Ирана гаршы апардығы мүһарибә сијасәтинин уғурсузлуғунун нәтиҹәсидир. Бу мүһарибә нәинки Јахын Шәргин мәнзәрәсини дәјишмәјиб, һәм дә АБШ-ын Сәудијјә Әрәбистаныны вә диҝәр Көрфәз өлкәләрини горумаг үчүн јаратдығы мүдафиә чәтиринин јетәрсизлијини ҝөстәриб. Нәтиҹәдә һәмин өлкәләр онлары алтернатив вә ја әлавә мүдафиә имканлары илә тәмин едә биләҹәк јени тәрәфдашлар ахтармаға башлајыблар.
Тәл-Әвив бу иттифагы Теһрана гаршы јөнәлмиш блок кими гијмәтләндирмир. Исраил режиминин фикринҹә, Әр-Ријадын Исраилдән јардым истәмәк әвәзинә Анкара вә Исламабада үз тутмасы Ирана архајынлыг верән месаждыр вә бу иттифагын мүдафиә характери дашыдығыны, бирбаша гаршыдурма мәгсәди ҝүдмәдијини ҝөстәрир.
Исраил режими һесаб едир ки, бу сазиш Сәудијјә Әрәбистанынын ҝүҹүндән даһа чох, өлкәнин зәифликләрини нүмајиш етдирир. Бу нараһатлығын әсасыны Иранын АБШ вә мүттәфигләри илә мүһарибәдән даһа ҹәсарәтли вә гәтијјәтли шәкилдә чыхмасы барәдә Тәл-Әвивдә формалашмыш гәнаәт тәшкил едир.
Исраил режиминин гәнаәтинә ҝөрә, Иран һазырда реҝионда өз ирадәсини һәрби тәзјиг васитәсилә гәбул етдирмәк имканыны нүмајиш етдириб вә Көрфәз өлкәләрини мөвгеләрини мөһкәмләндирмәк үчүн даһа чох тәрәфдаш ахтармаға мәҹбур едиб.
Бу чәрчивәдә Пакистан реҝион хариҹиндән мүдафиә дәстәји верән тәрәфләрдән бири кими чыхыш едир. Лакин бурада диггәтчәкән мәгам Пакистанын бу иттифагы Ирана гаршы дүшмән мөвге кими тәгдим етмәкдән исрарла јајынмасыдыр. Хүсусилә дә Пакистанла Иран арасында дүшмән мүнасибәтләрин олмамасы бу мөвгени даһа ајдын ҝөстәрир.
Түркијәјә ҝәлдикдә исә, онун мотивләри Исраил режиминин фикринҹә, даһа ајдындыр. Анкара реҝионда өз һәрби ҝүҹү вә имканларына ујғун сијаси вә стратежи нүфуз әлдә етмәјә чалышыр.
Исраил режиминин нәзәриндән, Мәккә сазишинин елан олунмасы Тәл-Әвивин «Иранын реҝион үчүн јаратдығы тәһлүкәсизлик вә сијаси рискләр» әтрафында реҝионал иттифаг јаратмаг планларына даһа бир зәрбә вурур. Әрәб өлкәләринин Тәл-Әвивдән кәнар реҝионал тәрәфдашлыглара үстүнлүк вермәси онларын Исраили тәһлүкәсиз сығынаҹаг кими ҝөрмәдикләрини, әксинә, ондан узаг дурулмалы проблем һесаб етдикләрини ҝөстәрир.
Исраил режиминин һөкумәти сазишин елан едилмәсинә еһтијатлы реаксија вериб вә индијәдәк онун әлејһинә вә ја сазиши тәһдид кими гијмәтләндирән рәсми мөвге ачыгламајыб.
Бунунла белә, ифрат сағчы һөкумәтин назирләриндән бири олан диаспора мәсәләләри назири Амихај Шикли буна ҹаваб олараг Бирләшмиш Әрәб Әмирликләри, Кипр, Јунаныстан вә Сомалиландла иттифаг јарадылмасына чағырыб вә буну «тәһлүкәли сүнни иттифагы» адландырдығы гурума гаршы ҹаваб тәдбири кими тәгдим едиб.
Бу тәһлилә әсасән, Мәккә сазиши һазырда Тәл-Әвивдә АБШ-а хәбәрдарлыг кими гијмәтләндирилир вә АБШ-ын әвәзинә алтернатив мүдафиә механизмләринин формалашмасынын башланғыҹы кими нәзәрдән кечирилмир.
Сазиш ејни заманда ҝөстәрир ки, Сәудијјә Әрәбистаны Тәл-Әвивлә мүмкүн данышыглар масасына даһа чох шәрт вә тәләб гојараг ҝәләҹәк вә үчтәрәфли мүдафиә чәтиринин формалашмасындан әввәл тәклиф едилән разылашмалары артыг гәбул етмәјәҹәк.
Тәл-Әвивин бахышына ҝөрә, бу сазиш әрәб өлкәләри илә Исраил режими арасындакы мәсафәни даһа да артырыр. Ејни заманда, әрәб өлкәләринин Ираны тәхрибата чәкмәмәк мәсәләсиндә нүмајиш етдирдији еһтијатлылыг да диггәт чәкир. Мәһз бу мәгам Исраил режиминин нараһатлығыны даһа да артырыр.
Sizin rəyiniz