Инсанын вә дүнјанын ҝәләҹәјинин нә олаҹағыны сорушмајан вә ја билмәк истәмәјән вармы? Өмрүмүз вә сәјимиз һарада битир? Һәјатын нәтиҹәси вә мәгсәди нәдир? Бу суаллар һәр кәси марагландырыр. Бу сәбәбдән һәр бир инсанын ағыл вә фитрәтиндә мәад мәфһумунун әһәмијјәтли јери вардыр.
Мәад сөзү “әвд” көкүндән олуб, “гајыдыш” вә “јенидән дирилмә” мәнасындадыр. Бу да Гијамәт ҝүнү өлүмдән сонракы һәјата ишарә едир. Гурани-Кәримин ајәләринин тәхминән үчдә бири мәад вә онун әтрафындакы мәсәләләрдән бәһс едир. Мәада инанмаг Исламын әсасларындан биридир. Буна әсасән, онларын әмәлләри Аллаһ дәрҝаһында өлчүлүр. Јахшылыгларына вә ја писликләринә ҝөрә ҹәзаландырылаҹаг вә ја мүкафатландырылаҹаглар.
Јухарыдакы суаллара ики ҹаваб веририк:
1_ Бүтүн илаһи динләр дүнјанын вә инсанын ҝәләҹәјини, онун иш вә сәјләринин нәтиҹәсини ҝәләҹәкдә ифадә едәҹәјимиз мүлаһизә илә чох парлаг, үмидвериҹи вә руһландырыҹы һесаб едир. Гуран бујурур: "Һәгигәтән, ахыр дөнүш сәнин Рәббинәдир!" (Нәҹм, 42).
2_ Материалист мәктәбләр дүнјанын вә инсанын ҝәләҹәјини бир далана дирәнмиш, гаранлыг вә фани һесаб едирләр. Бу бахыш чох тәһлүкәли вә үзүҹүдүр. Бундан әлавә, белә мәктәбләрин өз әгидәләрини сүбут етмәк үчүн һеч бир елми әсасы јохдур.
Гурани-Кәрим бу һагда бујурур: “(Гијамәти инкар едәнләр) белә дејирләр: Дүнја һәјатымыздан башга һеч бир һәјат јохдур. Өлүрүк вә дирилирик (бири өлүр, диҝәри анадан олур. Биз өлүрүк, өвладларымыз, нәслимиз исә јашајыр). Бизи өлдүрән анҹаг дәһрдир (заманын ҝәрдиши, өмүр мүддәтидир. Јаша долуб гоҹалмағымыздыр). Бу барәдә онларын һеч бир билији јохдур. Онлар анҹаг зәннә гапылырлар! (Һәр шеји заманын, вахтын бојнуна јыхмаг доғру дејилдир, чүнки бүтүн ҹанлы вә ҹансыз мәхлугат кими заманын өзүнү дә јарадан Аллаһдыр)” (Ҹасијә, 24).
Амма бу инкар вә ифадәләр елм вә ағыл әсасында дејил. Садәҹә олараг онларын малик олдуғу бир сыра јаланчы иллүзијалардыр.Мөһсин Гәраәти тәрәфиндән јазылмыш "Исламын Әгидә Принсипләри (Мәад)" китабындан ҝөтүрүлмүшдүр.
342/
