Сојуг һавада һәр тәрәфин су олмасына, ҝөјдән гарын јағмасына бахмајараг, онлар иш башындадырлар. Күчәләрдә автомобил шүшәси силән, хырда алвер едән, чиркли әлләрини ачыб диләнән, јолухуҹу хәстәликләрин мәнбәји олан ән ағыла ҝәлмәз далдаланаҹагларда ҝеҹәләјән, гышын сојуғунда донан, јајын ҹырһаҹырында көмүр кими гараланлар арасында ушаг да вар, бөјүк дә.
Бу сојуг ҝүнләрдә рузиси күчәләрдән чыхан сојдашларымызла ҝөрүшдүк, онларла һәмсөһбәт олдуг, ағыр һәјат тәрзләрини өз ҝөзләримизлә мүшаһидә етдик.
ЈАП-ын бинасы гаршысында лимон сатдығына ҝөрә дөјүлән гадын
Јајлыгла үзүнү бағлајыб, башына вә ајагларына селлофан кечириб метро чыхышында лимон сатан Һамаја Мәммәдованын 34 јашы вар. Ҹәнуб бөлҝәсиндән олан Һамаја 6 илдир Бакы күчәләриндә лимон сатдығыны дејир: “Ишим чох чәтиндир, гыза. Һәр һәфтә Ләнкәрана ҝедиб, лимон ҝәтирирәм. Өз һәјәтимиздә беҹәририк, мән дә Бакыда сатырам. Ушагларымын атасы иш тапа билмир”. Лимон сатыҹысы сојугдан донан әлләрини голунун алтында исидиб, ведрәјә јығдығы лимондан 5 әдәд әлинә алараг мүштәри сәсләјир: “Беши бир маната лимон вар”. Үч ушаг анасы олдуғуну дејән Һамаја ханым ушагларыны охуда билмәдијини деди. Ҝүн әрзиндә газанҹынын 7-8 манатдан артыг олмадығыны сөјләјән сатыҹы өзүнүн хәстә олдуғуну билдирди: “Бөјүк гызымын 15 јашы вар. О бириләр исә 9 вә 11 јашларындадыр.
Имканым олмадығы үчүн мәктәбә јола сала билмирәм. Гарынларыны ҝүҹлә дојуздурурам. Гоһум-әгрәбанын ҹыр-ҹындырыны ҝејиниб евдә отурурлар. Бөјүк гызымы истәјән вар. Амма ҹеһиз дәрдиндән верә билмирәм. Һеч олмаса о, әрә ҝетсәјди јүкүм јүнҝүлләшәрди”. Сәһәр саатларындан ахшам 22:00-дәк күчәләрдә лимон сатдығыны дејән Һамаја полисләрдән дә ҝилејләнди: “Јол кәнарында дајанан машынларын арасында ҝизләниб сатырам. Бир дәфә һөкумәт партијасынын (Јени Азәрбајҹан Партијасынын ”Саһил" метро стансијасы јахынлығындакы гәрарҝаһыны нәзәрдә тутур. Ҝ.М.) гаршысында дајаныб лимон долу ведрәми јерә гојмушдум. Һеч сәсими дә чыхармырдым. Бир дә ҝөрдүм орадан ики полис чыхыб ведрәми тәпиклә вуруб ашырды. Лимонларымын чохуну јердән јыға билмәдим. Ведрәми дә ҝөтүрүб гачдым". Ҝөзләри јашаран гадын индијәдәк дәфәләрлә полисләрин ону тәһгир етдијини деди.
Диҝәр лимон сатан 53 јашлы Рејһанә Зејналова да полисләрин әлиндән дад етди: “Ҝәлиб бизә дејирләр күчә тиҹарәти гадағандыр. Мән дә онлардан сорушурам, ај башыныза дөнүм, бәс бу јазыг ҹамаат һарада дајаныб балаларына чөрәкпулу газансын? Бүтүн ҝүнү ағыр ведрәни ора-бура дашымагдан гычымыз тутулуб”. Мәҹбури көчкүн олдуғуну дејән Рејһанә хала кирајәдә јашадығыны вә өвладынын иш тапа билмәдијини вурғулады: “Оғлумун 27 јашы вар. Һара ҝедирсә иш тапа билмир. Бу хараба өлкәдә фәһләлик үчүн дә рүшвәт истәјирләр. Телевизордан бахырыг, ҝөрүрүк, һәр шеј јахшыдыр. Өлкәмиз ҝөзәлләшир. Амма гышын бу чағында јашлы гадынлар јол кәнарында дајаныб лимон сатыр”. Утандыглары үчүн үз-ҝөзләрини бағладыгларыны дејән лимон сатан гадынлар јаван чөрәк умудуна ајаг үстә дурдугларыны дедиләр: “Јајда башымыза ҝүн вурса да, биртәһәр дајанырыг. Амма сојуг һавада асфалтдан ҝәлән сојуг даһа бетәр олур. Һеч олмаса бир пиштахтамыз олса, орада алвер едәрдик”.
Арабачылар чөрәкпулларыны дүшүнүрләр
Диҝәр күчә алверчиләрини күчәдә ҝөј, әлләриндә ҹораб, көјнәк вә саир сатаркән ҝөрүрүк. Онлар ҝөј сатыҹысы кими танынмагдан һеч дә утанмырлар. Онларын фикринҹә, һәр бир иш фәрәһлидир. Пис олан пешәләр дејил, онларын дашыјыҹыларыдыр. Ҝөј сатан мүсаһибимин ады Надир Гулијевдир. 48 јашы вар: “Сәһәр 6-да дуруб, ҝедиб ҝөјләри алмалысан, ҝеҹә 2-дә 3-дә јатырыг. Ҝөјләри гајдаја салырыг. Тәмизләјирик ки, мүштәријә јемәли ҝөрүнсүнләр. Јорғунлугдан бөјүк нә чәтинлик ола биләр ки? Үстәлик дә инсанларын һәрәси бир ҹүрдүр”. Ҝүнә тәхминән 15-20 манат пул газандығыны дејән Надир киши ҝүндә 500-600 дәстә ҝөј сатдығыны дејир: “Мәсрәфләримдән хариҹ 15-20 манат евә апара билирәм. Бәзән дә аз олур”.
Балаҹа әлләринә сығмајан картоф-соғаны вә помидору јанындан кечәнләрә сатмаға чалышан 14 јашлы Гәһрәман исә аиләсинин мадди вәзијјәти пис олдуғундан анасына көмәк етмәјә чалышыр. “Дәрсдән сонра алвер едирәм. Тәрәвәзи уҹуз гијмәтә алмаг үчүн һәр сәһәр саат 6-да базара ҝедирәм. Анам сәһәр јухудан мәни ҝүҹлә ојадыр. Амма газандығым пулун һамысыны евә апарырам. Атам олмадығы үчүн евин еһтијаҹыны гардашымла мән өдәмәлијик. Сатылмајан маллары да евә апарырам”-дејә о сөјләди.
Ҝөј сатандан араланыб күчә тининдә дајанан диҝәр инсанлара јахынлашырам. Јәгин ки, чохлары тиҹарәт мәркәзләриндә, базарларда оларкән онларын хидмәтләриндән истифадә едиб. “Јол верин! јол, јол...” сөзләрини уҹадан дејә-дејә инсанларын арасы илә арабалары мәһарәтлә сүрән арабачылар ағыр јүкүмүзү автомобилимизә гәдәр дашыјырлар. Гышын сәрт сојуғуна синә ҝәриб чөрәкпулу газанан арабачылар ҝеҹә саат 12-дән сүбһ 5-ә гәдәр ишләдикләрини дејирләр. “Јер һаггы өдәмирик. Садәҹә, ҝүндә 1 манат вериб арабаны кирајәләјирик. Базара ҝәлән топдансатыш мәһсулларыны 2-3 маната дашыјырыг”- дејә 29 јашлы Елвин Хәлилов билдирди. Сојугдан донан әлләрини нәфәси илә исидән 16 јашлы Рәсул сәһәрә кими 5-6 мүштәринин јүкүнү дашыдығыны сөјләди: “Ҝүнорта дөнәр јејирәм, ахшама кими мәнә бәс едир. Аиләми доландырмаг үчүн мәҹбурам бурада араба дартам. Амма чохлары бизим һәрәкәтә мане олдуғумузу дејиб, ишләмәјә имкан вермирләр”.
Бу да сон 7 илдә 1 милјондан чох иш јери ачылдығы дејилән өлкәнин бир груп заваллы вәтәндашлары. Гышын сәрт сојуғунда чөрәкпулу газанмаг сөзүн әсл мәнасында мәшәггәтли ишдир. Бу әзаба гоҹа да гатлашыр, орта јашлы да, ҝәнҹ дә, ушаг да. Чүнки һәр кәсин ҝүзәран проблеми вар. Ән писи исә одур ки, инсанлар өзләринә бир тикә чөрәкпулу газанмаг истәјәндә дә һөкумәт буна имкан вермир...
Ҝүнај МУСАЈЕВА
Диггәт: Хәбәрдән истифадә етдикдә мәнбәјә истинад лазымдыр
